Ortadoğu Analiz Temmuz / cilt:7 / sayı:69

4 dakika okuma süresi

Değerli Okuyucular,

Arap Baharı, Ortadoğu’daki rejimleri yeni bir yola sokmakla kalmadı, çok sayıda ülkede istikrarsızlık ve iç savaşı tetikledi. Fakat en önemli etkilerinden birini Mezopotamya bölgesinde gösterdi. Bir taraftan sömürge mirası devletlerin sınırları yeniden tanımlanırken, diğer taraftan önemli bir Sünni-Şii geriliminin fay hattı harekete geçirilmiş oldu. Birçok araştırmacının da altını çizdiği gibi Kürt ulusal hareketi, bütün bu gelişmelerden en fazla etkilenen aktör oldu. Suriye’den Türkiye’ye, Irak’tan İran’a kadar Kürtlerin yaşadığı Ortadoğu’nun dört önemli ülkesi, Kürt ulusal hareketinin Arap Baharı sonrası aldığı seyirden etkilendi. Bu dört ülkede yaşayan Kürtler arasında bu gelişmelerden en fazla etkilenen ise şüphesiz Suriye Kürtleri oldu. Arap Baharı öncesi en zayıf oldukları ülke olan Suriye’de iç savaşın başlamasıyla en önemli aktör haline geldiler ve Türkiye ile Irak’ta olduğu gibi diğer Kürt hareketlerini de önemli ölçüde etkilemeye başladılar. Suriye’deki Kürt hareketinin Türkiye açısından tartışmasız en önemli sonucu, 2015 yılında yapılan genel seçimlerde Türkiye Kürtlerini mobilize etmesi ve Kürt siyasal hareketine tarihteki en geniş ölçekli seçmen desteğini sağlamasıydı. Yine bu mücadele, genel ölçekte Kürtlerin siyasal meşruiyetini artırdı ve bu hareketi ciddi bir uluslararası desteğe kavuşturdu. Irak’ta ise Kürt hareketi, Irak ve Suriye’de iç savaşın başlaması ile birlikte bağımsızlık yönündeki enerjisini önemli ölçüde kaybetti. Özellikle IŞİD karşısında alınan yenilgi ve bu yenilginin ancak uluslararası bir destekle bertaraf edilmesi, Irak Kürt ulusal hareketi için hayal kırıklığına neden oldu. Üstelik IŞİD ile mücadelede önemli ölçüde kayıp vermelerine rağmen, uluslararası alandaki popülarite ve meşruiyeti, Suriye Kürtleri kadar olmadı. Fakat orta ve uzun vadede, Irak Kürtleri IŞİD ile savaş sayesinde Kürt coğrafyasının sınırlarını kurdu ve bu sınırları olası herhangi bir tartışmaya kapattı. Türkiye’de ise PKK Arap Baharı’nın rüzgarı ile Şemdinli’de başlattığı silahlı mücadeleden hayal kırıklığı ile ayrılırken, bunun karşılığında siyasal alanda Kürtleri mobilize etmeyi başardı ve Kürt siyasal hareketi 2015 seçimlerinden ciddi bir zaferle çıktı. Bu tarihten sonra kendisini bekleyen önemli meydan okuma, elinde topladığı Kürt oyları bir sonraki seçimde koruyup koruyamayacağı olacak. Kürt oylarını konsolide edebilmesi durumunda Türkiye’deki Kürt meselesinin evrimi önemli ölçüde yeniden şekillenecektir. İran’da ise Mahabad’da başlayan gösteriler, önemli oranda büyümeden engellendi. Üstelik İran’daki bu kalkışmaya diğer Kürt hareketlerinden de yeterince destek gelmedi. Bütün bu gelişmeler, bu sayımızın kapak konusunu Ortadoğu’da Kürt hareketlerinin geniş bir fotoğrafını çekmeye ayırmamıza neden oldu. Farklı görüşlerdeki çok sayıda analizi bir araya getirmeye çalıştığımız bu sayıda, Kürtler dışında Libya’daki son gelişmelerden İran’daki Reform Hareketi’ne kadar farklı konulara da yer verdik. Son olarak, bu sayıdaki kitap tanıtım kısmını Türkiye’deki Kürt hareketi üzerine yakın dönemde çıkan dikkat çekici yayınlara ayırdık.

Keyifli okumalar…