Ortadoğu Analiz Ocak / cilt:8 / sayı:72

3 dakika okuma süresi

Değerli Okuyucular,

13 Kasım 2015’te Fransa’nın başkenti Paris’te düzenlenen silahlı saldırılarda çok sayıda kişinin hayatını kaybetmesi, IŞİD (Irak Şam İslam Devleti, al-Dawla al-Islamiya al-Iraq al-Şam) ile uzun süredir yürütülen mücadeleye yeni bir boyut kazandırdı. Bir taraftan Fransa ve diğer Avrupa devletleri, IŞİD ile mücadeleye daha aktif destek sağlarken diğer taraftan Suriye’deki rejim sorunu, tartışmaların ve politik hesapların önceliği olmaktan çıktı. Suriye’deki rejim değişimi konusunda en ısrarcı ülkelerin başında gelen Türkiye’nin, 24 Kasım’da Rusya uçağını düşürmesiyle pasif bir konuma itilmesi, geriye hâkim dil olarak sadece IŞİD ile mücadeleyi bıraktı. Dolayısıyla uluslararası aktörler açısından 2015 yılının son iki ayı, IŞİD’in diğer bütün meseleleri tali bir konuma iterek, merkezi bir konum kazandığı bir dönem oldu. Bunun en önemli sonucu, IŞİD’in uzun bir süre sonra mevzi kaybetmesinde görülebilir. IŞİD bir taraftan uzun süredir elinde tuttuğu Ramadi’den çıkarılırken, diğer taraftan da Suriye’de önemli mevziler kaybetmeye başladı. Fakat bu mevzi kaybı, IŞİD’in gücünün kırıldığı anlamına gelmiyor. Dolayısıyla IŞİD, Ortadoğu’da yeni jeopolitik değişimlerin merkezinde bir aktör olmaya devam ediyor. Bu nedenle elinizdeki sayıda Ortadoğu’da yeni jeopolitik değişimleri kapak konusu yaparken, IŞİD’in bölgedeki dinamiklere etkisine de bağımsız yazılarla yer verdik. ‘IŞİD’le mücadele’ söyleminin sağladığı meşruiyet ABD, İran, Avrupa Birliği ve Suudi Arabistan’dan sonra, Rusya’yı da bölgede aktif askeri operasyonlar yapan bir güce dönüştürdü. Bu meşruiyete yaslanan Rusya, bölgedeki güç dengesini önemli ölçüde yeniden şekillendirecek tarzda adımlar atmaya devam ediyor. Bu bağlamda ‘Rusya neyin peşinde’ sorusu, elinizdeki sayıda cevabını aradığımız bir başka önemli soru oldu. Rusya uçağının düşürülmesi, Türkiye’nin bölge siyasetini önemli ölçüde etkiledi ve bu bağlamda yeni dış politik hamleler, 2015 yılının sonuna doğru kendisini göstermeye başladı. Bunu en açık şekilde, Türkiye’nin Irak’a yönelik daha aktif politikasında ve İsrail ile ilişkilerin yeniden restorasyonuna yönelik çabalarında görmek mümkün. 2015 yılı boyunca Ortadoğu’da dinamikleri önemli ölçüde etkileyen bir başka unsur da Mısır’ın bir enerji aktörü olarak ortaya çıkması oldu. Dolayısıyla, Mısır’la ilgili hem enerji konusu hem de bu ülkenin Suudi Arabistan ile yakın ilişkisini değerlendiren iki farklı yazıya yer verdik.

İyi okumalar…