ROBERT SIEGEL: Komşu Irak'ta, ABD askerleri, bu yılsonuna kadar çekilecek. Ve Iraklılar için bir soru: ABD güçlerinin çekilmesinin ardından ülkedeki etnik ve dini gruplar hassas bir dengesi hayatta kalabilecek mi?
Barham Salih, Kürdistan Bölgesel Hükümeti Başbakanı’dır. Irak'ın üç kuzey Kürt vilayetini kapsamaktadır. Kürtler Arap değildir. Çoğu Sünni Müslüman’dır. Irak toplam nüfusunun yaklaşık %20’sini oluşturmaktadırlar. Irak’ın yanı sıra, Türkiye, İran ve Suriye'de de Kürt azınlıklar bulunmaktadır.
Başbakan Salih, tekrar hoş geldiniz.
Berham Salih: Teşekkürler, Robert. Beni konuk ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
SIEGEL: ABD güçleri, Iraklılar, Kürtler ile Sünni ve Şii Araplar arasında istikrarın sağlanması ve korunmasında yardımcı olmuştur. ABD’nin bu rolünü çekilmenin ardından kim üstlenecek?
SALİH: Evet, sorumluluk külfeti bizim üzerimizde daha fazla olacaktır. Ve Irak siyasi liderliği, gerçekten bu sorumluluğu omuzlayacaktır. Ve biz, ABD askerlerinin çekilmesi ile oluşacak herhangi bir boşluğu doldurmalı ve elimizden gelenin en iyisini yapmak durumundayız.
SIEGEL: Bugünden itibaren gelecek birkaç haftadan bahsediyoruz. Daha iyisini yapmak zorundasınız. Irak Silahlı Kuvvetleri bunu başarabilecek mi?
SALİH: Özellikle Irak’ın saldırıya açık olabileceği hava kuvvetleri ve hava sahası konuları üzerine ağırlık veriyoruz. Bir hafta önce Bağdat’taydım. Irak federal hükümetindeki meslektaşlarımla bir araya geldim ve bana göre biz hala Amerika Birleşik Devletleri’nin desteğine güvenmek istiyoruz. Ama aynı zamanda, Irak siyasi liderliğinin bu görevi üstlenmek zorunda olduğunu da kabul etmek zorundayız.
SIEGEL: Petrol federalizme karşı merkeziyetçilik gibi temel bir soruyu akla getiriyor. Kuzey Irak’ta ve aynı zamanda hemen hemen ülkenin diğer her bölgesinde petrol bulunuyor. Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin toprak altında neyi kontrol edip etmediği konusunda hala Bağdat merkezi yönetime dair ortak bir anlayışınız var mı?
SALİH: Anayasa ortadadır. Keşfedilmemiş petrol alanları bölgesel hükümetin yasal hükmü altındadır. Ve bu nedenle petrol altyapısının geliştirilmesi çalışılmaktadır. Uluslararası şirketleri, Kürdistan bölgesindeki büyük bir potansiyeli ortaya çıkarmamızda yardımcı olmaları için ülkeye davet ettik.
Bu husus konusunda federal hükümet ile ya da özellikle Bağdat'taki Petrol Bakanlığı ile anlaşmazlık bulunduğunu kabul ediyorum. Fakat yakın zamanda Başbakan Maliki ile bu yılın sonuna kadar bir kanun tasarısı Meclis'e sunulmasında mutabakata vardık.
SIEGEL: Doğruyu söylemek gerekirse, bu konuda yıllardır size sorular yöneltmekteyim.
SALİH: Kesinlikle.
SIEGEL: Ve hala çok temel bir soru için bir cevap hala yok.
SALİH: Ama önemli olan temel bir gerçek bulunmaktadır. Biz petrol üretiyoruz ve bu petrol Irak boru hattı üzerinden pompalanmaya devam ediyor. Ve petrol gelirleri de Irak merkezi hazinesinde toplanır ve buradan tüm Irak halkına dağıtılır. Bize bir yasa gerekiyor. Bu durumu düzenleyecek bir yasal çerçeveye ihtiyacımız bulunmaktadır.
Ama günün sonunda, bana göre petrol kaynaklarının merkezi yönetimi ve devletçi politikalar dönemi sona ermiştir.
SIEGEL: Başbakan Barham Salih, Amerikalılara elimden geldiğince bir şeyi açıklamayı denemek istiyorum. Kürdistan Bölgesel Hükümeti, Bağdat'taki Irak merkezi hükümetinden bazı noktalarda özerktir. Bunların neler olduğunu size açıklayayım? Bu durum Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Teksas gibi mi? Kanada’da Fransızca konuşulan Quebec gibi mi?
Siz bu ilişkiyi nasıl tanımlıyorsunuz?
SALİH: Bazı insanlar, bizi Irak’ın Teksas’ı olarak tanımlamaktalar. Ama genel olarak Amerika Birleşik Devletleri gibi federal bir hükümet sistemine sahip olduğumuzu söyleyebilirim. Devlet ve federal hükümetler arasındaki ilişki farklı aşamalarda geçmektedir…
SIEGEL: Ama Teksas Meksika sınırından silahlı kişilerin kontrolünü sağlamakta. Bu ulusal bir sorumluluk. Burada, pratikte başka şeyler de var.
SALİH: Hayır, kesinlikle. Hayır, aynı zamanda, Irak güvenlik kapasiteleri, sınırları kontrol etmek için yeterince gelişmiş değildir. Bazı açılardan Amerika Birleşik Devletleri gibidir. Devlet olma haklarımızı ileri sürüyoruz. Federal hükümetin, anayasada tarif edilen bazı sorumlulukları vardır. Ve biz, kendi yönetimimize saygı duyulduğundan emin olmak için çalışıyoruz.
Ve biz de yatırım çekmek ve ülkenin ger kalanına açılan bir geçiş olabilmek için daha canlı, daha serbest piyasa bazlı, daha dinamik bir ekonomi oluşturmaya ve Irak’ın diğer bölgelerine de bu hususlarda öncü olmaya çalışıyoruz.
SIEGEL: ABD çok kısa süre içerisinde ülkeyi terk ediyor mu?
SALİH: Irak içinde yoğun bir tartışma bulunmaktadır. Bizler Kürdistan'da bir geri birlik bırakılacağını umuyorduk. Ama Bağdat'taki diğer yurttaşlarımız bunu farklı algıladılar ve bu konuda, ABD yönetimi ile Irak hükümeti arasında 2008 güvenlik paktı çerçevesinde ABD birliklerinin bu yıl sonuna kadar çekilmesi kararlaştırıldı.
Bunun, yeni Irak ile Amerika Birleşik Devletleri ararsında yeni ilişkilerin başlangıcı olacağını umut ediyorum. Ve Irak’ta demokratik temellerin oluşturulmasının, dünyanın geri kalanı için önemli olduğunu düşünüyorum.
SIEGEL: ABD’nin çekilmesinin ardından, Irak'a mezhepler arası ya da etnik gruplar arası şiddetin yeniden canlanmasından dolayı endişe duyuyor musunuz?
SALİH: Ben Orta Doğu'da yaşayan, Irak'ta yaşayan biri olarak her zaman bu konuları düşünmek zorundayım. Ve bence bu Irak’ın yeni ortamındaki önemli bir zorlu görevdir. Ancak bizler tüm bu zorluklarla yüz yüze gelmeli ve bunları aşmalıyız. Ve hepimizin, daha fazla siyasi birliğe ve birlikte çalışmasına duyulan gerekliliği anlayacağımızı umut ediyorum.
Sadece idealist davranarak her şeyin çok güzel olacağını söyleyecek değilim. Bu süreçte test edileceğiz ve bu an ülkede liderlik gösterilmesine ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum.
SIEGEL: Peki, Başbakan Salih, bir kez daha bizimle konuştuğunuz için çok teşekkür ederiz.
SALİH: Beni ağırladığınız için teşekkür ederim.
SIEGEL: Barham Salih, Irak'ın kuzeyindeki Kürdistan Bölgesel Hükümeti Başbakanı.
