ORSAM: Öncelikle kendinizi tanıtır mısınız?
Zeki Gazioğlu: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Bakü Temsilcisiyim. 2006 yılında Bakü’de göreve başladım. Görev sürem 2012 Ağustos’ta bitiyor. 1954 yılında Kıbrıs’ta doğdum. Tahsilimi önce Fransa’da daha sonra Türkiye’de Ticari İlimler Akademisi’nde yaptım ve 1980 yılında Ekonomi bölümünden mezun oldum. Askerlik görevimi yaptıktan sonra Dışişleri Bakanlığı’nda 3. Katip olarak çalışmaya başladım. Yıllar itibariyle basamakları bir bir çıkarak müsteşarlık görevine kadar yükseldim. Brüksel’de görev yaptım. Kısa bir süre İstanbul’da Başkonsolosluk yaptım. Cenevre’de temsilcilik yaptım. Son görevimde Bakü’dedir.
ORSAM: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) Azerbaycan ile ilişkilerini nasıl görüyorsunuz?
Zeki Gazioğlu: Dışarıdan bakıldığında çok bir şey görünmüyor ama anavatan Türkiye’den sonra KKTC’nin en çok ilişkisi olduğu ülke Azerbaycan’dır. KKTC’den İngiltere gibi başka ülkelere daha çok gidiliyor olabilir. Ama, onlar şahsi ziyarettir. Son iki yıldır, her yıl karşılıklı 40 civarında resmi (rektörlerin görüşmesi, fuarların yapılması, üniversitelerde yapılan bazı toplantılara devlet kurumlarının temsilcilerinin katılması v.b.) ziyaret olmuştur. Az öncede söylediğim gibi bu Türkiye’den sonra en yüksek rakamdır. Son yıllarda KKTC’de yüksek öğrenim gören Azerbaycanlı öğrenci sayısı da hızla artmaktadır. 2006’da 65 olan öğrenci sayısı 2010’da 408, 2011’de ise 900 civarındadır. 2012 içinse tahminimiz 1500 sayısına ulaşmasıdır.
ORSAM: Azerbaycanlı öğrenciler genelde hangi bölümleri tercih etmektedir?
Zeki Gazioğlu: Yüzde 40 Turizm, yüzde 40 Uluslararası İlişkiler, geriye kalan yüzde 20’lik bölüm ise Bankacılık. Bilgisayar Mühendisliği, İktisat gibi değişik bölümlerde tercih edilmektedir.
ORSAM: Azerbaycanlılar turizm seyahatleri için KKTC’yi tercih ediyor. Bu konuda bilgi verebilir misiniz?
Zeki Gazioğlu: İlk defa 2011 yılında iki özel şirket haftada birer uçuş olmak üzere, 2011 Haziran ayının sonundan Eylül ayının başına kadar 22 uçuş gerçekleştirdiler. 4000 civarında Azerbaycanlı turist ilk defa KKTC’ye gitmiş oldu. Bu 4000 rakamına ilaveten 3000 civarında farklı yöntemle gelen turist var. KKTC’ye 2010 yılında 2480 olan Azerbaycanlı girişi, 2011 yılında 7608’e yükselmiştir. Bu yüzde 200’ün üzerinde bir artış demektir. 2012 yılında da özel firmalar uçuşları tekrar başlatmak için çalışmalar yapıyor. Biz yolu gösterdik. Uygun insanlarla uygun şirketleri tanıştırdık ve bu uçuşlar başladı. Bu artık özel sektörün işidir. Karlı gördükçe yapmaya devam edeceklerdir.
ORSAM: Azerbaycanlıların KKTC’de yatırımları var mı? Ticaret hacmi bulunuyor mu?
Zeki Gazioğlu: Bilindiği üzere Azerbaycan’da sermaye birikimi yavaş yavaş başlıyor. Hatırı sayılır seviyedeki Azerbaycanlı işadamlarından KKTC’ye yoğun ilgi bulunuyor. Ancak henüz araştırma safhasındalar. Küçük çaplı, bireysel yatırımlar ise başlamıştır.
ORSAM: Sözkonusu Azerbaycan yatırımları hangi alanlarda yapılıyor?
Zeki Gazioğlu: Otel işletmeciliği, restaurant, gençler için oyun alanları örnek verilebilir. İki ülke arasındaki mesafenin uzak olması ticari ilişkileri olumsuz etkileyen bir faktördür. Ayrıca, Azerbaycan’ın dışarıya sattığı doğalgaz ve petrol gibi ürünleri biz Türkiye’den almaktayız. Dolayısıyla Azerbaycan’dan alacak pek bir şey bulunmuyor. Satış açısından bakacak olursak bugüne kadar KKTC olarak pek bir şey sattığımız söylenemez. Zaten belirli pazarlarımız var. Onları kaybetmemek için KKTC daha ziyade Avrupa Birliği’ni tercih etmektedir.
ORSAM: Peki, KKTC’li yatırımcıların Azerbaycan’da girişimleri var mı? Öğrenci ya da işadamı olarak Azerbaycan’da KKTC vatandaşları var mı?
Zeki Gazioğlu: Geçtiğimiz yıllarda 8 KKTC’li öğrenci Azerbaycan’da okumaktaydı. 4 öğrencimiz mezun oldu. Bazıları bu yıl mezun olacak. Bu öğrencilerin hepsi müzik alanında eğitim almaktadır. İşadamı olarak, Azerbaycan’daki en iyi iş merkezlerinden biri olan Landmark binasının sahibi KKTC’li bir Türktür; Efruz Müdüroğlu. Kendisi daha önce Libya’da yatırım yapmaktaydı. İşlerinin bozulması ve paralarını alamamanın üzerine, Libya’da büyük darbe aldıktan sonra Azerbaycan’da çalışmaya başlamıştır.
ORSAM: Son olarak, iki ülke arasındaki ilişkilerin nasıl gelişeceğini umuyorsunuz? Neler eksik? Neler yapılması lazım?
Zeki Gazioğlu: İlişkiler ne kadar iyi olsa bile insan tatmin olmuyor. İlişkilerin daha yüksek seviyeye taşınması her zaman mümkündür. Bunu bürokrasi ve devlet görevlileri seviyesinde düşünmemek lazım. Maalesef devlet işleri hantal gitmekte. Nerede iyi bir iş varsa orada özel sektörün işin içinde olduğunu görüyoruz. Azerbaycanlı işadamlarının KKTC’deki potansiyeli görüp Avrupa Birliği ülkelerinden bir adım önde gitmelerini ve bu fırsatı değerlendirmelerini umuyoruz. KKTC üstündeki izolasyonlar ilelebet kalmayacaktır. Kapılar açıldığı gün Avrupa’dan büyük miktarda yatırım gelecektir. Avrupalı şirketler geldiği zaman onlar finansmanları ve banka kredileriyle birlikte gelecekler. O zaman Azerbaycanlı kardeşlerimizin şansı kalmayacaktır. Onlar için en uygun zaman şimdidir. Bunu yakın zamanda görüp uygulamaya başlayacaklarını ümit ediyorum. KKTC’li işadamlarımızın da belirli alanlarda Azerbaycan’a gelip fuarlara katılığını görüyorum. Azrbaycan’dan giden öğrencilerin aileleri ziyarete geliyorlar. Hem ülkeyi hem de şartları beğenip Azerbaycan’da yaşamak isteyenler var. Çocuklarının yurtta kalmaması için Azerbaycan’dan ev alanlar var. Dolayısıyla mezun olan öğrenci sayısının artması iki ülke insanlarının karşılıklı olarak yakınlaşmasını sağlayacaktır. Zaten iki toplum arasında oluşmuş bir muhabbet vardır. Azerbaycan’da Kıbrıs Türklerine gösterilen sevgi ve saygı memnun edici düzeydedir. Bu yakınlaşmanın tüm alanlarda kendini göstereceğini ümit ediyorum.
*Bu röportaj ORSAM Başkanı Hasan Kanbolat tarafından Mart 2012’de Bakü'de yapılmıştır.
