Faruk Köprülü: “Irak’ın Her Bölgesinde Bir Türkmen Okulu Olmasını Hedefliyoruz”
Irak’ta Türkmenler son dönemde önemli kazanımlar elde ediyor. Bunların başında Irak Eğitim Bakanlığı bünyesinde kurulan Türkmence Eğitimi Genel Müdürlüğü gelmektedir. Bu kurumun oluşturulmuş olması Irak’ta Türkmence eğitiminin daha iyi şartlarda yapılması ve dolayısıyla Türkmenlerin kendi dillerini koruyup geliştirebilmeleri açısından büyük önem taşımaktadır. Zira bundan önce çeşitli desteklerle sürdürülmeye çalışılan Türkmence eğitimine Irak merkezi hükümetinin daha fazla destek vermesi sağlanabilir. Bu anlamda önemli projeleri olan kurumun Genel Müdürü Dr. Faruk Köprülü ile Kerkük’te görüşme imkanı elde ettik. Söyleşide Türkmence eğitiminin genel durumu, sorunlar, çözüm önerileri gibi konuları ele aldık.
ORSAM: Öncelikle kendinizi tanıtabilir misiniz?
FARUK KÖPRÜLÜ: 1953 yılında Altunköprü’de Sipahiler Mahallesi’nde doğdum. İlkokul, ortaokul ve liseyi Kerkük’te okudum. 1973 yılında Bağdat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Arapça Bölümü’nden mezun oldum. İlkokul ve ortaokul öğretmeni olarak tayin edildim. Döndükten sonra 10 sene Selahattin’de görev yaptım. Sonrasında Kerkük’e döndüm. Yıllarca öğretmenlik yaptıktan sonra Türkmen Öğretmenler Birliği’ne üye oldum. Aynı zamanda Irak ve Irak dışında araştırmalar yaptım, yazılar yazdım. Hollanda Serbest Üniversitesi’nde master yaptım. Azerbaycan Bakü’de doktoramı aldım. Birkaç sene uzman müfettişlik yaptıktan sonra 2012 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’nda Türkmence Bölümü Genel Müdürlüğü’ne Müdür olarak atandım. Ayrıca Öğretmenler Birliği Başkanlığı’nın çıkardığı aylık siyasi dergide başyazarlık yapmaktayım. Dergimizi 30 yıl boyunca Kerkük Televizyonu’nda yapılan bir edebiyat programında sundum.
ORSAM: Irak’ta Türkmence öğretimin genel durumu hakkında bilgi verebilir misiniz?
FARUK KÖPRÜLÜ: Türkmence eğitimi iki dönemde inceleyebiliriz. İlk dönem Saddam dönemidir. Saddam zamanında Türkmence eğitim girişimi oldu. Ancak başarısızlıkla sonuçlandı. Çünkü Arapça ve Türkmence birbirlerine yakın diller değildir. Aralarında ses uyumu yok. İkinci dönem ise 2003 sonrasıdır. Biz 2003’ten sonra Türkmen okullarının açılması için bakanlıklarla görüşmeler yaptık. Uğraşlarımız sonucu Türkmen okulları açılmaya başladı. Bugün artık Türkmence eğitim veren anaokullarımız, derslerin tamamının Türkmence olduğu “Esas” okullarımız, derslerin Arapça yapılıp haftada belli bir saat Türkmence dersinin verildiği “Şumul” okullarımız mevcuttur. Aynı zamanda Türkmence eğitim verilen meslek okullarımız da vardır. Sadece Kerkük’te 450’den fazla Türkmence eğitimin verildiği okulumuz vardır. Selahattin, Bağdat, Kerkük, Diyala gibi yerlerde de çok sayıda Türkmen okulu var. Aynı zamanda Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı olarak o vilayetlerde de kurumlar var. Türkmen eğitimi iyiye gitmektedir. İster bizim aracılığımızla, ister ITC aracılığıyla, ister vakıf aracılığıyla olsun bu yolda ilerleme sağlanması çok önemlidir. Herkes elinden geleni yapmalıdır.
ORSAM: Türkmence öğretiminin genel sorunları nelerdir? Kurumunuz bu sorunların çözülmesi açısından ne gibi faaliyetler yürütmektedir?
FARUK KÖPRÜLÜ: Bizim çok fazla sorunumuz yok. En büyük sorunu tayinlerle ilgili yaşıyoruz. Fizik, eğitim, kimya, matematik gibi branş öğretmenleri ve uzman öğretmenler azdı. Türkiye’de uzmanlık kazanılması için kurslar düzenlendi. Yine Türkiye’den uzmanlar getirildi.
ORSAM: Türkmence eğitimi genel müdürlüğünün açılması Türkmen eğitimi adına çok olumlu bir adım. Yakın geçmişten günümüze Irak hükümetinin Türkmence eğitime genel bakışını nasıl özetleyebilirsiniz?
FARUK KÖPRÜLÜ: Bakanlık bugüne kadar Türkmen eğitimine elinden geldiğince destek vermiştir. Bir sorunumuz olduğunda direk eğitim bakanı ile görüşüp yardımını isteyebiliyoruz.
ORSAM: Eğitimin en önemli unsurlarından biri de tabii ki öğretmenler. Türkmence eğitim veren okullardaki öğretmenlerin seviyesi ne durumdadır? Bu seviyenin daha iyi bir noktaya gelmesi açısından ne gibi çalışmalar yapıyorsunuz?
FARUK KÖPRÜLÜ: Öğretmenlerimizin seviyelerinin gelişebilmesi için az önce bahsettiğim kursların sayısının artması gerekiyor. Türkiye’den uzmanların Irak’a gelmesi, bizim öğretmenlerimizin ise Türkiye’ye daha sık gidip eğitim alması gereklidir. Bu sayede Türkiye’deki sistem öğrenilir, yıllık planlar incelenebilir.
ORSAM: Üniversiteler bünyesinde Türkçe bölümlerin açılması konusundaki planlarınız ve hedefleriniz nelerdir?
FARUK KÖPRÜLÜ: “Fuzuli Üniversitesi” adında bir üniversitenin açılması planı var. Bu planın başında rahmetli İhsan Doğramacı vardı. Bu konuda her türlü yardımı yapacağını söylemişti. Ancak ne yazık ki hocamız vefat edince bu konuda onunla birlikte toprak altına girdi.
ORSAM: Irak’ta Türkmence eğitimi tüm derslerin Türkçe verilip Arapça dersi aldığı “Esas” okulları ile tüm derslerin Arapça verilip Türkçe dersi aldığı “Şumul” okulları çerçevesinde yürütülüyor. Türkmen ailelerinin Esas ve Şumul okullara bakışı nasıldır?
FARUK KÖPRÜLÜ: Türkmen aileler genellikle Türkmence okullara olumlu bakıyorlar. Kimi aileler Şumul okulları tercih ediyorlar kimileri ise Esas okulları. Ancak böyle görüş ayrılıklarını diğer milletler de yaşıyor. Ancak unutmamak lazım ki bizim eğitimimiz bir çocuğun büyümesi gibi büyüyecek. Şu an emekleme dönemindeyiz. Kendi başına ayakta durmaya başlayana kadar insanlar elinden tutmalıdır. Benim inancım Türkmen eğitimini parlak bir geleceğin beklediği yönündedir.
ORSAM: Türkmence Öğretimi Genel Müdürlüğü olarak uzun vadeli hedefleriniz nelerdir?
FARUK KÖPRÜLÜ: Bizim amacımız 5 vilayette Türkmen okullarının açılmasını sağlamak. Irak’ın kuzeyinden güneyine kadar nereye giderseniz gidin bir Türkmen okulu görmelisiniz. Uzun vadede bunu mümkün kılmayı istiyoruz.
ORSAM: Çok teşekkür ederiz.
* Bu söyleşi ORSAM uzmanları tarafından 16 Kasım 2012 tarihinde Irak’ın Kerkük şehrinde gerçekleştirilmiştir.
