Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Siyasetinde son yıllarda önemli bir değişim yaşanıyor. Daha önce KDP ve KYB’ye dayalı siyasi sistemde güçlü bir muhalefet ortaya çıkmaya başladı. Bu açıdan yeni kurulmuş olmasına rağmen girdiği seçimlerden büyük başarı ile çıkan Goran Hareketi önemli bir yer tutuyor. Önümüzdeki seçimlerde bölgenin ikinci büyük partisi olma şansı bulunan Goran Hareketi’nin Irak Parlamentosu Grup Başkanı Latif Muhammed ile bir söyleşi gerçekleştirdik. Latif Muhammed, Kürt siyasetinde yaşanan değişim, partisinin Suriye Kürtleri ve Türkiye ile ilişkilere bakışı konusunda bilgi verdi.
ORSAM: Kısaca kendinizi tanıtabilir misiniz?
Latif Muhammed: İsmim Latif Muhammed. Irak meclisinde Goran partisi miiletvekili olarak görev yapıyorum. Aynı zamanda Irak Parlamentosu Goran Grup Başkanıyım. Son seçimlerde önemli başarı kazanmış bir partiyiz. Meclis üyesi olmadan önce, hakim olarak görev yaptım ve aynı zamanda Süleymaniye Üniversitesinde hukuk bölümünde öğretim görevlisiydim. Anayasa hukuku alanında doktaram var.
ORSAM: Goran Hareketi ve meclis üyesi olarak, Irak merkezi hükümeti ve Irak Kürt Bölgesel Hükümeti arasındaki son gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz? Son dönemde iki taraf arasında gerginlik yaşanmıştı…
Latif Muhammed: Irak Başbakanı Maliki yakın zaman önce Kürdistan’a ziyarette bulundu. Barzani de Bağdat’a gitti. Bu aralarındaki ilişkinin eskisi kadar kötü olmadığının göstergesidir. Son dönemde bir düzelme oldu aralarında. Daha öncesinde bildiğiniz gibi Maliki Irak ordusunu Suriye sınırına getirmişti ve peşmerge ile karşı karşıya gelmişti. Bunu düşünürsek, son dönemde ilişkilerin iyiye gittiğini söyleyebiliriz.
ORSAM: Kürt Bölgesel Yönetiminde Kürt partileri arasında bir rekabet söz konusu ancak Irak Parlamentosunda durum nedir? Rekabet orada da devam ediyor mu yoksa bir dayanışma mı söz konusu?
Latif Muhammed: Kürtler arasında Bağdat’ta bir dayanışma söz konusudur. Ancak biz Goran olarak bu ittifakın içinde yer almıyoruz. Bütün Kürt partiler Kürt Dayanışma Güçleri adı altında birlikte hareket ediyor. Ama biz Goran olarak bu gruba üye değiliz. Bağdat’ta durumlar daha iyi çünkü ortak ilgi alanlarımız var. Kürt haklarını korumak buna örnektir. Kürt bölgelerine ait anayasal haklarımızı savunuyoruz. Ama uyuşmadığımız da noktalar var tabii ki. Bunlardan biri seçimler konusu. KDP ve KYB bölgeyi iki ana parti olarak yönetmek istiyor, biz ise buna karşıyız.
ORSAM: Kürt bölgesindeki genel siyasi yaşamı nasıl görüyorsunuz?
Latif Muhammed: Biz KYB ve KDP’den ayrıyız ve farklıyız. Onlardan bağımsızız ve alacağımız kararlar onların hareketlerine göre belirlenmiyor. Bizim savunduğumuz şu; herkesin özgürce hareket etme hakları var. Başkalarını etkileyen konularda bize karar almak düşmez. Son söz bizim olmamalı. Anayasa’da yer alan, Kürdistan bölgesini etkileyen haklara inanıyoruz. Petrol konusunda yapılan çalışmaları ve şirketleri destekliyoruz, fakat savunduğumuz şu, bu konularda daha şeffaf olunması lazım. Bu konuların kişisel olmaması ve kurumlaştırılması gerekir. Açık seçik ve kurallara dayalı anlaşmalar yapılmalı Kürdistan bölgesinde. Eğer bölgede hükümet değişirse ya da yönetim başındaki kişi değişirse, hiçbirşey garanti degil. Bunun sebebi konuların kişisel boyutta olmasıdır. Kürt bölgesinin iyiliği ve garanti altına alınması için, bu konuların şeffaflık kazanması lazım.
ORSAM: Goran Hareketi olarak Eylül ve Kasım’da gerçekleşecek olan seçimlerden beklentileriniz nedir?
Latif Muhammed: Eğer adil bir seçim gerçekleşirse, önceki seferden daha yüksek oy kazanacagız ve koltuk sayımızı yükselteceğiz. Fakat baştaki iki büyük parti adil bir şekilde seçim gercekleştirmiyor. Onların gücü ve parası var. Halkın paralarını seçimi kazanmak için kullanıyorlar. Eğer temiz, adil bir seçim olursa şüphem yok ki önümüzdeki seçimler Kürdistan bölgesi siyasetinde çok büyük değişiklikleri beraberinde getirecek.
ORSAM: Suriye’deki Kürt meselesi hakkında partinizin görüşü nedir?
Latif Muhammed: Goran olarak Suriye Kürtlerinin iç işlerine müdahale etmek istemiyoruz. Bu konuyla ilgili kararları kendileri almalılar. Türkiye ile aralarında iyi bir ilişki başlattılar. Kürt problemini çözmek tabii ki büyük önem taşıyor Türkiye ile olan ilişkiyi sağlamlaştırmak için. Sağlam bir ilişkinin temelinin atıldığını düşünüyorum. Ama Goran olarak Suriye Kürt problemini, onların kendi problemi olarak görüyoruz ve bu yüzden kendi aralarında çözmeleri gerekir. Son söz onlara bırakılmalı. Ama tabii ki Suriye’nin Kürt bölgesinde alınan kararlar barışseverliğe, insancıl olmalı ve milliyetçiliğe dayanmamalı.
ORSAM: Suriyeli Kürt partilerin bazıları KDP’ye bazıları PKK’ya ve bazıları da KYB’ye yakın duruyor. Goran Hareketinin herhangi bir Suriye Kürt partisi ile daha yakın ilişkisi bulunuyor mu? Hareketinizin Suriye Kürt siyaseti üzerinde etkisi var mı?
Latif Muhammed: Goran olarak hiçbir etkimiz yok. Ve böyle bir ilişki biçimini de desteklemiyoruz. Tüm partiler ile iyi bir ilişkimiz var ama üzerlerinde etkili olmak anlamında değil. Biz Suriye Kürt meselesinin Türkiye’deki süreç ve Türkiye – Suriye ilişkileri ile bağlantılı olduğunu düşünüyoruz. Suriye – Türkiye ilişkilerinin düzgün bir şekilde yürütülmesi ve çözüm sürecinin başarı ile sonuçlanması Suriye Kürt sorununun da kolayca çözülmesinde yardımcı olacaktır.
ORSAM: Irak’ta Kürtlerin bağımsızlık ilan etmesinin bölge Kürtleri üzerinde doğrudan etkisi olacağı kesin. Goran Hareketi’nin Irak’ta bağımsızlık konusunda nasıl bir tutumu söz konusudur?
Latif Muhammed: Bağımsızlıkla ilgili herhangi bir resmi açıklama yok. Elbet birçok siyasi parti bu konuyu çok fazla dile getiriyor. Gazeteler de bu konuyu çok fazla ele almaktadır. Kürt halkı kendi kararını verecek ve özgürce bir seçim gerçekleştirerek bunu yapacaktır. Eğer Irak’ta demokrasi varsa, diyalog varsa ve anayasaya göre hareket edilirse, her şey Kürdistan’nın lehine gerçekleşecektir. Ama eğer anayasaya uyulmazsa ve Kürt hakları tanınmazsa sıkıntı doğabilir. Biz özgür iradeyi savunuyoruz. Eğer demokratik yollar izlenirse, zaten bağımsız bir Kürdistan olur.
ORSAM: Goran hareketi olarak Türkiye’nin Irak Kürt bölgesi ile ilişkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Latif Muhammed: Kürdistan Bölgesi ve Türkiye arasındaki ilişkiyi destekiyoruz. Fakat ilişkide yasalara bağlı bir şeffafflık olması gerektiğini inanıyoruz. İlişkinin iki kişi arasında olmaması gerekir. İlişkilerin kurumsallaşması ve hukuka bağlı olması gerekiyor. İlişkilerde sağlam zeminlere basılması gerekiyor. Ancak kurumsallaşma olursa aradaki ilişki uzun süreli ve istikrarlı olabilir.
ORSAM: Teşekkür ediyoruz.
* Bu söyleşi 15 Ağustos 2013 tarihinde ORSAM Uzmanı Oytun Orhan tarafından Ankara’da gerçekleştirilmiştir.
