Uluslararası Gündemde Suriye
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Suriye'nin kuzeyine yönelik Barış Pınarı Harekâtına dünyadan farklı tepkiler geldi. Milli Savunma Bakanlığı ABD, Rusya Federasyonu, İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya ile NATO ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreterlikleri'nin 9 Ekim saat 14.00'ten itibaren Barış Pınarı Harekâtı'na ilişkin bilgilendirildiğini açıklamıştı.NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Türkiye'nin güney sınırında oluşturulmaya çalışılan terör koridorunu yok etmek, bölgeye barış ve huzuru getirmek amacıyla başlatılan Barış Pınarı Harekatı'yla ilgili, "Türkiye'nin itidalli davranacağına ve faaliyetlerinin orantılı ve ölçülü olacağına inanıyorum." açıklamasını yaptı.
ABD’den ise çelişkili açıklamalar geldi. ABD Başkanı Donald Trump, “PKK Türkiye’nin baş düşmanıdır, yıllardır mücadele ediyorlar” açıklamasını yaptı. Trump Suriye ile ilgili kararının doğru olduğunu savunarak, “Artık sonu gelmez savaşı bitirmenin zamanı gelmişti” dedi. ABD Dişişleri Bakanı Pompeo konuya ilişkin “ Türkiye’nin meşru bir güvenlik kaygısı var. Güneylerinde terör tehdidi var” dedi. ABD’li yetkililerden gelen diğer açıklamalarda ise harekatın kapsamının aşılması durumunda Türkiye’ye yönelik en ağır ekonomik yaptırımların hedefleneceği ifadeleri yer aldı.
Avrupa Birliği üye ülkeleri, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyinde mülteciler için güvenli bölge oluşturma planlarını reddederek, bununla ilgili bir maddi yardımda bulunmayacaklarını kaydetti. 28 üye ülkenin yaptığı ortak yazılı açıklamada, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyinde yürüttüğü operasyona son verilmesi çağrısı yapıldı. Operasyonun kınanmasına yönelik ortak açıklama, Türk Konseyinin gözlemci üyesi Macaristan tarafından veto edildi. Ayrıca İngiltere, Fransa ve Almanya Türkiye’nin Barış Pınarı Harekatı için BMGK’na toplanma çağrısında bulundu. Yapılan çağrı ile perşembe günü operasyonun kınanması için acil olarak toplanılan BMGK görüşmesinden Rusya’nın ve ABD’nin veto kararı sonrası ortak bir karar çıkmadı. Daha sonrasında BMGK’da “Türkiye’nin Barış Pınarı Harekatı’nın durdurulması” çağrısı yapıldı Rusya ve Çin tarafından veto edilen çağrı uygulanamadı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Jean Claude Juncker, Türkiye'yi Suriye'nin kuzeyindeki harekatı durdurmaya çağırdı. Juncker, "Eğer planları bir güvenli bölge yaratmayı içeriyorsa, AB'nin bunun için herhangi bir ödeme yapmasını beklemeyin" dedi.
Rusya tarafından gelen ilk açıklamada ise; Rusya’nın Türkiye ve Suriye arasındaki çatışmaya dahil olmayacağı, Rusya’nın Suriye’de ‘başka nedenlerle’ bulununduğu ifadesi yer aldı. Rusya Devlet Başkanı Putin daha sonrasında yaptığı açıklamalarda Türkiye’nin durumu kontrol altında tutabileceğinden emin olmadığını ve Barış Pınarı Harekatı nedeniyle Suriye’nin Kuzey doğusunda tutulan IŞİD savaşçılarının kaçabileceği uyarısı yaptı.
Katar Emiri Şeyh Temim ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasında bir telefon görüşmesi gerçekleşti ve son durumlar ele alındı. Şeyh Temim daha sonrasında yaptığı açıklamada Türkiye’nin Barış Pınarı Harekatı’na desteğini ilan etti. Macaristan, Pakistan ve Kazakistan’ın desteklerinin yanısıra İspanya NATO Delagasyonu, operasyon hakkında "Türkiye'ye destek, İttifakın sınırındaki krizde gerilimin düşürülmesine katkı sağlamayı amaçlıyor" paylaşımı yaptı.
Suudi Arabistan, İran Irak ve Mısır gibi ülkelerden operasyona yönelik kınama açıklamaları geldi. Mısır’ın acil çağrısı üzerinde 12 Ekimde Arap Birliği Dışişleri Bakanları olağanüstü olarak toplandı. Katar ve Somali’nin karara yönelik çekince koymasıyla kınama gerçekleştirilemedi.
Türkiye’nin sınır güvenliğini sağlamak, terör saldırılarını durdurmak ve Suriye’nin toprak bütünlüğüne korumak amacıyla hayata geçirdiği Barış Pınarı Harekatı’na çeşitli ülkelerden silah ihracatı kısıtlamaları ve yasaklamalar getirildi. Finlandiya’nın ihracatı askıya almasının ardından, Norveç, Fransa, Hollanda, İsveç gibi ülkeler yapılan tüm silah ihracatını durdurduklarını açıklandı. Almanya’dan gelen açıklamada ise Türkiye’nin Suriye’de kullanabileceği silahların satışının durdurulduğunu açıklandı. İsveç ve Fransa aynı zamanda AB genelinde Türkiye’ye silah ihracatı yasağı getirilmesi gerektiğini savunuyor.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu AB’den gelen IŞİD tehdidi tekrar bu operasyon ile artacak uyarılarına karşı açıklamalarda bulundu. Çavuşoğlu, Türkiye sadece kuracağı güvenli bölgedeki IŞİD’lilerden sorumlu olacaktır dedi.
9 Ekim’de başlatılan operasyon kapsamında etkisiz hale getirilen terörist sayısının 490’ı bulduğunu açıklayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, harekatın Suriye halkına yönelik olmadığını açıkça teröristleri hedef aldığını vurguladı. Terör örgütü tarafından şu ana kadar Şanlıurfa, Mardin, Şırnak ve Gaziantep’teki yerleşim yerlerine yönelik 652 havan ve roket saldırısının gerçekleştiğini ve bu saldırılarda önemli bir bölümü çocuk olmak üzere 18 vatandaşın şehit olduğunu ve 147 vatandaşın da yaralandığını açıkladı. Erdoğan, Harekat alanında 2 Türk askeri ile 16 Suriye Milli Ordusu mensubunun şehit olduğu bilgisini de aktardı.
Fırat’ın Doğusu
Türkiye'nin Fırat’ın doğusuna yönelik operasyonunun başlayacağını belirten Beyaz Saray’ın açıklamasının ardından ABD askerlerinin bölgeden çekilmeye başladığı bildirildi. Çekilmeyi doğrulayan bölgedeki yerel kaynaklar Resulayn ve Tel Abyad'da bulunan 2 ABD askeri birliğinin bölgeden çıkmaya başladığını söyledi. SDG ise ABD'nin kendilerine verdiği sözü tutmadığı ve Türkiye'nin operasyonuna karşı koyacakları belirtti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın operasyonun yapılacağına dair açıklamalarının ardından SDG güçleri sınıra yakın hatta askeri teçhizat ve birlik takviyesi yaptı. Barış Pınarı Harekatı’nın başlamasından öncesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump telefon görüşmesi gerçekleştirildi. Görüşmenin ardından başlayan çekilmeyle ilgili Pentagon'dan açıklamada, "Suriye'nin kuzeyindeki ABD askerlerinin güvenliğini sağlamak üzere Türkiye'nin muhtemel müdahale yolundan çekildik." ifadelerine yer verildi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Erdoğan'ın görüşmede Fırat'ın doğusuna düzenlenmesi planlanan askeri harekatın Suriye'nin barış ve istikrara kavuşmasına katkıda bulunacağını ve Suriye'deki siyasi sürecin önünü açacağını ifade ettiği bildirildi. Milli Savunma Bakanlığınca da ABD, Rusya Federasyonu, İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya ile NATO ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği saat 14.00’ten itibaren Barış Pınarı Harekatı'na ilişkin bilgilendirildi. Yapılan bilgilendirme sonrasında ise Cumhurbaşkanı Erdoğan saat 16.00 itibari ile operasyonunun başlatılması emrini verdi.
Türk Silahlı Kuvvetleri Suriye’nin kuzeydoğusuna yönelik operasyon kapsamına 14 bin ÖSO askeri ağır silahları ile dahil oldu. Karkamış’tan Cizre sınırına kadar 5km derinlikteki tüm alanlar “Özel Güvenlik Bölgesi” ilan edildi. Operasyon karşısında SDG tarafından Suriye’nin kuzeyinde bulunan halka seferberlik çağrısı yapıldı. TSK operasyon kapsamında Resulayn’da bulunan silolar, Mahatta mahallesi ve Molla Derviş caddesindeki YPG/PKK mevzilerini bombalamaya başladı. Türk savaş uçakları ise Rakka’nın kuzeyindeki Ayn İsa’yı hedef aldı.
Operasyonun başlamasının ardından SDG’den ABD’yi “Uçuşa yasak bölge” ilan etmeye çağırarak uluslararası toplumdan yardım istedi. TSK topçuları tarafından ise Tel Abyad’a atışlar yapılmaya başlandı ve Tel Fender köyündeki YPG hedefleri vuruldu. Türk savaş uçakları Fırat nehrinin doğusunda terör örgütü YPG işgalindeki bölgede yaklaşık 30 km derinliğe kadar indi. YPG kanadı tarafından Fırat Kalkanı operasyonuyla IŞİD’ten temizlenen ilk ilçe olan Cerablus’a saldırı düzenlendi.
Çok sayıda sivili zorla silah altına alan YPG Tel Abyad ve Rasulayn’daki çatışmalardan uzaklaşmaya çalışan ve Rakka’ya gitmek isteyen sivillere engel oldu ve geçebilmeleri için bir çocuklarını saflarına asker olarak bırakmaları gerektiği şartını koydu.
YPG’ye ait mevziler kara harekatının da başlamasıyla imha edilmeye devam edilirken, YPG tarafından yapılan bir açıklamada Barış Pınarı Harekatı gerekçe gösterilerek IŞİD’e karşı operasyonların durdurulduğu ifade edildi. SDG ‘den gelen bir açıklamada ise Ayn-el Isa Kampındaki tüm IŞİD militanlarının kaçtığı bilgisi verildi.Yaşanan çatışmalar sonrası Rasulayn bölgesinde Tal Halaf ve Tal Barqam köyleri Türk ordusu tarafından ele geçirildi, bazı bölgelerde 10 km derinliğe inildi ve Tal Abyad-Rasulayn bağlantısı kesildi. YPG’nin Tel Abyad ve Rasulayn’dan çekildiği belirtildi. Suriye’nin kuzey doğusundaki Azez’e yakın bölgede yer alan TSK’ya ait üsse YPG tarafından havan saldırısı düzenlendi. Terör örgütü YPG’nin ise Türkiye’yi sivillere saldırmakla suçladığı Kamışlı’daki bombalama olayı IŞİD tarafından üstlenildi.
TSK’nın topçu birlikleri Ayn El Arab’daki Miştenur Tepesini vurdu. Bölgeye yakın bir mesafede olan ABD gözlem noktası konusunda açıklama yapan ABD’nin IŞİD’le mücadele eski temsilcisi Brett McGurk saldırının yanlışlıkla olmadığını açıkladı. Konuya ilişkin Milli Savunma Bakanlığından ise karşı açıklama geldi ve ABD gözlem noktasının yaklaşık 1000 m güneybatısındaki tepelerden Suruç’un güneyindeki sınır karakoluna taciz atışı gerçekleştiği ve bunun sonucu olarak meşru müdafaa kapsamında karşılık verildiği, ABD gözlem noktasına ise herhangi bir atışın söz konusu olmadığı açıklaması geldi.
Suriye Milli Ordusu bileşeni Ahrar El Şarkiyye grubu terör örgütünün en önemli ikmal yolu olan Halep-Haseke arasındaki M4 karayolu bağlantısını kesti ve karayolu üzerinde kontrol noktaları kuruldu.
Barış Pınarı Harekatı kapsamında dördüncü gününde başarıyla devam eden operasyonlar neticesinde Fırat’ın doğusundaki Rasulayn meskun mahali kontrol altına alındı ve operasyon kapsamında Tal Abyad YPG/SDG’den temizlendi. Kobani bölgesinden ise savaş uçaklarının geçtiği ve ABD kuvvetlerine ait birliklerinin bölgeden ayrılmaya başladığı bilgisi basına yansıdı.
Basında yer alan bir bilgiye göre ABD ve Rusya arasında gerçekleşen bir anlaşma gereği Suriye Arap Ordusu SDG’nin kontrolündeki noktaları teslim alacağı belirtildi. Halep’in kuzeyinde yer alan ve SDG tarafından kontrol edilen Menbiç Suriye ordusu birliklerince konuşlandırılacak ve Suriye bayrağı şehrin giriş ve çıkışlarıyla resmi binalarına asılacak.
