Ortadoğu Analiz Ocak-Şubat / Cilt:17 / Sayı:140

4 dakika okuma süresi

ORSAM’dan

2025 yılının ikinci yarısından itibaren Ortadoğu, küresel ve yerel düzeyde yaşanan ekonomik ve jeopolitik dönüşümün bölgesel yansımalarının daha da sert hissedildiği bir döneme girdi. Bu büyük dönüşümün bölgede kalıcı kırılmalara yol açacağını söylemek kehanet olarak değerlendirilmemelidir. Zira Suriye’den İran’a Afrika Boynuzu’ndan Körfez’e kadar Ortadoğu’da yaşanan gelişmeler bu kırılmanın ayak izleri olarak okunabilir.

2026 yılının ilk aylarında bölgedeki bu dönüşüm sürecinin kalıcılaştığını ve bölge ülkelerinin birbirinden farklı stratejik uyarlamalarla bu dönüşüme cevap vermeye çalıştığını gözlemliyoruz. Küresel üretim ve ticaretin yeniden tanımlandığı, küresel aktörler arasındaki rekabetin hızlandığı, kurala dayalı düzenin artık bir norm olmaktan çıktığı bu süreçte, Ortadoğu’daki aktörlerin çoğu ekonomik ve güvenlik merkezli kırılganlık döngüsünde hareket ediyor.

Suriye’de devrimin birinci yılı dolarken Ahmed Şara liderliğindeki Suriye hükûmetinin meşruiyet inşası ve istikrar çabaları da hız kazandı. Şara’nın ABD Başkanı Donald Trump ile ilk defa yüz yüze görüşmesinin ardından da Suriye’nin bütünlüğü ve istikrarı ciddi bir ivme kazandı. Ancak bu süreci negatif yönde etkileyen gelişmeler de devam etti. Suriye güvenlik-ekonomi bağlantısını doğru bir strateji ile kurduğu müddetçe küresel ve bölgesel meşruiyetini güçlendirmeye ve kalıcılaştırmaya devam edecektir.

Gazze’deki insani dramın son bulması için gösterilen çabalar da bu dönemde daha çok diplomasi ve müzakereler çerçevesinde ilerledi. Sudan ve Yemen’deki gelişmeler ise Ortadoğu’da Körfez’e kadar uzanan güvenlik sorunlarını yeniden gündeme getirdi. Türkiye ise diplomasiyi önceleyen çok taraflı temaslarını artırarak Ortadoğu’daki sorunların uluslararası gündemdeki yerini diri tutmaya devam etti. Bu çerçevede 2025 yılının son aylarında dikkat çekici gelişmelerden biri Irak Parlamento Seçimleri oldu. Bu sayımızda da seçimlerin ardından Irak’ta kronikleşen ve değişmeye açık trendleri inceledik. Son dönemde gerçekleştirdiğimiz saha araştırmaları, panel ve yayınlarımızda da sıkça gündeme getirdiğimiz üzere, Irak 2026 yılına yeniden yapılanma umuduyla girse de önceki dönemden kalan idari dağınıklık, siyasal kırılganlık ve güvenlik belirsizlikleri Irak’ın geleceğini etkilemeye devam etmektedir.

Irak’taki yapısal sorunları değişen ve değişmeyen trendler ekseninde ele alan bu dosya, ülkedeki yetki karmaşasının, federal sistemin sınırlarının ve yeni güç dizilimlerinin nasıl evrildiğini ortaya koymayı amaçlıyor. Türkmenlerin siyasi temsili, güney vilayetlerindeki yeni aktörlerin yükselişi, Erbil’in pozisyonu, Sünni siyasetin yeniden yapılanması gibi başlıklar bu sayıda yer alan analizlerde detaylı biçimde inceleniyor.

Ortadoğu Analiz dergimizin yeni sayısında, sadece Irak değil, Yemen’deki ayrılıkçı hareketlerden Suriye ekonomisine, Sudan’daki barış girişimlerinden Türkiye’nin ulaşım stratejilerine kadar birçok güncel ve özgün konu da okuyucularımızla buluşuyor. ORSAM olarak 2026 yılında da derinlikli analiz, çok kaynaklı değerlendirme ve yerinden veri üretimi temelinde bölgeyi anlamaya ve anlatmaya devam edeceğiz.

Dr. Kadir Temiz – ORSAM Başkanı