Panel

Irak Parlamento Seçimlerinin Değerlendirilmesi

Orsam Ortadoğu Araştırmaları Merkezi, bölgedeki akademik kurumlarla araştırma ve bilgi iletişimini sürdürme çabaları çerçevesinde Bağdat Üniversitesi, Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi ile işbirliği içinde “Irak Parlamento Seçimlerinin Değerlendirilmesi” başlıklı bir panel düzenlemektedir.  

Panel, ORSAM Youtube kanalından Türkçe, ORSAM Facebook ve Twitter hesaplarından Arapça dilinde canlı yayınlanacaktır.

Tarih: 11 Ekim 2021, Pazartesi
Saat: 21:00
Yer: Youtube (Türkçe), Facebook ve Twitter (Arapça)


Moderatör:
Dr. Watheq Al-Sadoon, ORSAM Arapça Çalışmaları Direktörü

Konuşmacılar:
-Dr. Münqez Dagher/ Gallup Uluslararası Araştırma Merkezinde Orta Doğu Direktörü.

- Sayın Sa’ad Al-Ravi/ Irak Yüksek Seçim Komisyonu eski Başkan Yardımcısı.

- Prof. Ibtisam Al-Amiri/Bağdat Üniversitesi Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi Müdürü.

- Prof. Sattar Cabbar Alai/ Bağdat Üniversitesi Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde Bölgesel ve Uluslararası Çalışmalar Bölüm Başkanı.

- Dr. Zaed Abdulvahab/ ORSAM Irak çalışmaları uzmanı.

 

DEĞERLENDİRME:

Dr. Munqith Dagher: “Seçim sonuçları, kazananların sayısı ve çeşitliliği açısından büyük bir sürpriz oldu”

Seçimler tam anlamıyla Iraklı, popülist ve duygusal olarak tanımlanabilir. Bir seçimde en önemli faktörlerden biri katılım yüzdesidir ve Irak’taki seçimlerde katılımın, 29 Eylül'e kadar Sistani’nin Iraklıları kitlesel olarak oy kullanmaya çağırdığında %25-30 arasında olması bekleniyordu. Oy oranı çok değişmese de seçimlerin kaderini çizen etkenlerden biri oldu. Oy sayımını etkileyen başka bir yanıltıcı faktör ise seçim komisyonunun oylamaya katılım oranını güncel biyometrik seçim kartını alanlara göre hesaplaması oldu. Sayısı 25 milyona yakın bulunan seçmenlerin sadece 20 milyonunda biyometrik kart bulunmaktadır, kısacası 5 milyon seçmen ne yazık ki seçimlere katılamamıştır ve bu durum, seçimleri büyük ölçüde etkilemiştir. Bu seçim için oyunun kuralları bu sefer değişmiştir. Geçmişte seçimler komisyon, partiler, silahlar, siyasi para ve bir dereceye kadar Necef’ten referans noktaları arasında sınırlıydı. Ama bu seçimde ilk defa seçimlerin gidişatını etkileyen birçok faktörün olduğu görüldü. Örneğin, hükûmetin önceki seçimlerden farklı olarak, bu seçimlerde ülkede güvenlik ve bütünlüğü ihlal eden durumları en aza indirme çabasında etkili olduğu görülmektedir. Bu seçimlerde geçmişte olduğu gibi büyük ihlallere, en azından sistematik ihlallere tanık olunmadığı için, seçim günündeki teknik süreç doğal ve sorunsuz ilerledi. Bu da hükûmet ile Seçim Komisyonu arasında bu konuda bir iş birliği olduğu anlamına gelmektedir, aynı zamanda güvenlik güçleri de sandıkların başında disiplini sağlamıştır. Irak'ta seçim komisyonu ilk kez 24 saat içinde ön sonuçları açıkladı. Bu sefer bu seçimleri hem komisyonun içinde hem de seçim merkezlerinde daha dikkatli takip eden gözlemciler vardı.

Seçimleri etkileyen bir diğer unsur ise Necef'teki yüksek dinî otoritedir. Dinî otorite muhafazakâr görünmeye çalışsa da seçime müdahalede bu sefer ağırlığını koydu. Ayrıca dinî otorite Irak'ın kaosa sürüklenmemesi için seçimlere ivme kazandırdı. Bu dönemde yaşanan iki önemli olay fark edildi. Birincisi, otoritenin seçimlerle ilgili yaptığı açıklama, ikincisi ise çok sembolik bir zamanda ve yerde seçimlerden birkaç gün önce Kerbela'ya yapılan kırkıncı ziyaret töreni sırasında “Kutsal Türbeler Seferberliği”nin kurulduğunun duyurulmasıdır. Bu duyuru, halkın silah taşıma konusundaki ruh hâli hakkında net bir mesaj verdi. Dinî otoritenin müritlerini oy kullanmaya teşvik etmesi Şii arenasında iki grubun varlığını artırdı. Birinci grup Hukuk Devleti ve ikinci grup Sadr Hareketi’dir. Irak'ın orta ve güneyindeki seçim bölgelerindeki sonuçlar Sadr Hareketi ve Hukuk Devleti’nin büyük ve beklenmedik sıçramasının arkasında dinî otoritenin yer aldığını göstermektedir. Irak'ın güneyindeki dindar kesimler, dinî otoritenin direktiflerine uyduğu için oy kullanmaya gittiklerinde Şii dinî parti ve listelerine oy vermeyi tercih etmektedir. Bu seçimlerde iki tür Şii dinî parti ve listesi vardır:

 1) İran destekli partiler ve listeler

 2) Sadr Hareketi ve Hukuk Devleti gibi Irak merkezli Şii partiler ve listeler.

Bu nedenle, dindar seçmenler Irak merkezli Şii partilere  oy vermişlerdir.

 

Bu seçimlerde en önemli etken Ekim protestolarıdır. Sonuçlar bize, bu seçimlere katılımı boykot edenlerin Irak siyasi haritasının çizilmesini etkileme veya Irak siyasi haritasını Ekim protestolarının talimatlarına ve taleplerine göre yeniden çizme konusunda tarihî bir fırsatı kaçırdığını gösterdi. Bağımsızlar ve Tişrinciler, dinî siyasi güçlerin kalesi sayılan Nasıriye, Babil, Necef, Kerbela ve Divaniye'de önemli koltuklar elde ettiler ve şimdiye kadar 20'den fazla sandalye kazandılar.

Bu sonuçlarla ilgili en önemli husus, Iraklı seçmenin seçim sürecini ve siyasi süreci etkileyebileceğini görmesidir. Iraklı vatandaşlar için siyasi sürece ve seçim sandıklarına karşı eksik olan güven tam anlamıyla olmasa da yeniden sağlandı. Aynı zamanda Tişrinciler ve bağımsızların siyasi sürece ve dinî siyasi güçlerin kalelerine nüfuz etme yeteneğini de gösterdi. Bu da Tişrincilere büyük umut verdi ve bu sonuçlar siyasi süreçte birçok partizan figürü saf dışı bıraktı.