Hasan Kanbolat, ORSAM Başkanı
Mesud Barzani’den sonra Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başbakanı Neçirvan Barzani’de Türkiye’ye geldi. Türkiye ile iyi ilişkiler kurmayı her zaman için önemli bir ilke belirlemiş olan Neçirvan Barzani'nin Ankara ziyareti bir kez daha gözleri Ankara ile Irak Kürtleri ilişkilerine çevirdi. Söz konusu ziyaretin özellikle son aylarda Ankara-Bağdat ve Erbil-Bağdat arasındaki gerilimin giderek yükseldiği bir dönemde olması dikkat çekti. Neçirvan Barzani’nin ziyaretinin uzun süredir yapılması bekleniyordu. Ancak, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde hükümetin kurulmasının gecikmesi ve Ankara’nın da iç nedenlerden dolayı ziyaret tarihini birkaç defa ertelemesi nedeniyle ziyaretin Ankara-Erbil-Bağdat gerilim dönemine rastlaması tamamen tesadüftür.
ORSAM’dan Dr. Serhat Erkmen’in belirttiği gibi Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde 7. Hükümet uzun süren uğraşlardan sonra kurulmuştu. 25 Temmuz 2009’da yapılan bölgesel parlamento seçimlerinden sonra KDP ve KYB arasındaki stratejik anlaşma gereği kurulan 6. Hükümet, yine bu anlaşma gereği sona ermişti. İki parti arasında yapılan anlaşmanın hükümlerinden bir kısmı 4 yıllığına seçilen bölgesel parlamentoda iki yılda bir taraflardan birisinin başbakanlığı üstlenmesini öngörüyordu. 2005’ten sonra kurulan parlamentodaki 5. Hükümet için anlaşma uygulanmamış olsa bile, hem 2009 hem de 2010’daki bölgesel ve ülke genelindeki seçimlerden KYB’ye göre üstün çıkan KDP’nin baskısıyla 6. Hükümet’in iki yılını doldurmasından bir süre sonra 7. Hükümet kuruldu. Stratejik anlaşma gereği iki yıl dolduktan sonra hükümetin değişmesi konuşulmasına rağmen KYB görevi bırakmak istemese de KDP başbakanlığın yeniden kendisine verilmesinde ısrarcı oldu. Yeni hükümette önceki hükümetlerde görev almış bazı kritik bakanlar yerlerini korumuştur. Bunlar arasında bölgedeki petrol piyasasını canlandıran Aşti Havrami de bulunuyor.
Ankara, Bağdat ile engebeli ilişkilere karşın sonuçta iyi komşuluk ilkesine bağlı kalmaya devam ediyor. Bunun yanında Ankara, terörle mücadele kapsamında Kuzey Irak'ta PKK varlığının sonlandırılmasını istiyor. Irak Kürtleriyle ikili ekonomik ilişkilerini geliştirmeye devam ediyor. Siyasi işbirliği zeminini genişletiyor. Söz konusu politikalar zaten yıllardır Ankara’nın özenle ve ısrarla üzerinde durduğu politikalardır. Neçirvan Barzani’nin ziyaretini önemli kılan husus enerjidir. Bu bağlamda, Neçirvan Barzani ile petrol ve doğalgaz da konuşuldu. Bölgede bulunan petrol ve doğal gazın büyük bölümü Türk firmaları tarafından çıkarılıyor. Türk firmaları ile daha büyük anlaşmalar yapılması için bölgesel yönetiminden gereken desteğin verilmesi isteniyor. Ayrıca, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin ciddi sorunu olan elektrik enerjisinin karşılanması için çaba harcıyor. Dört Türk müteahhit firması Türkiye'den Kuzey Irak'a enerji nakil hatları üzerinde çalışıyor. Neçirvan Barzani’nin Ankara ziyaretinden hemen sonra Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, 20 Mayıs’da Erbil’de Stratejik, Teknik, Ekonomik Araştırmalar Merkezi (STAEM) tarafından düzenlenen “1. Enerji Arenası”na katıldı. Toplantının teması zaten Ankara-Erbil yakınlaşmasının içeriğini anlatıyordu: “Erbil'den Dünyaya: Enerji ve Kürdistan Bölgesi'nin Kalkınma Yolu”. Yani, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin petrol ve doğal gazı Türkiye üzerinden dünya pazarlarına ulaşsın. Zaten, söz konusu toplantı da Taner Yıldız’da “Bölgesel Kürt Yönetimi’nin Batı’ya açılan kapısı olarak da Türkiye’yi görmek gerekir” dedi. Ayrıca Yıldız, 2007'de çeşitli nedenlerle ara verilen Irak'tan ham petrol alıp petrol ürünü verilmesi uygulamasına tekrar başlanacağını ve bu uygulamanın ilk olarak tankerle başlayacağını açıkladı. Yıldız, “Irak ile petrol ürünlerinin karşılanmasıyla alakalı 2003 ila 2007 arasında bir tedarik zinciri oluşturulmuştu. Ancak 2007'de çeşitli nedenlerle ara verilen ham petrol alıp petrol ürünü verilmesi uygulamasına tekrar başlayacağız. Bu konuda Irak'ın bir talebi oldu. Biz bu talebe sıcak baktık ve tekrar başlatma kararı aldık. Gerekçesi ne olursa olsun bizim Irak halkının yaşadığı bir soruna karşılıksız kalmamız mümkün değil. Bu ticaret ilk olarak tankerle başlayacak” dedi. Neçirvan Barzani’de enerjinin koordinasyon ve işbirliği için başlıca çalışma alanı olacağını belirtti. Ankara-Erbil hattında enerji resmen ön plana çıkmış durumda.
