Hasan Kanbolat, ORSAM Başkanı, [email protected]
Hacıbektaş İlçesi'nde her yıl düzenlenen Hacı Bektaş Veli Anma Törenleri ve Kültür Sanat Etkinlikleri, 1960'lı yıllardan bu yana coşkulu bir şekilde kutlanıyor. 1980 sonrası siyasilerin müdahalesiyle farklı bir boyut kazanan şenlikler, Hacıbektaş Belediyesi ve Alevi sivil toplum kuruluşları (STK) tarafından ortaklaşa düzenleniyor. Yüzbinlerce Alevi Hacıbektaş'ta birlik ve beraberlik mesajları veriyor. Ancak, Hacıbektaş Belediyesi'ni bağımsız aday ve eski general Ali Rıza Salmanpakoğlu'nun kazanmasından bu yana Hacıbektaş Şenlikleri her yıl bir krize dönüşüyor. Bu yıl, 47. ulusal ve 21. uluslararası yıldönümü olan şenlikler Alevi STKlarının (14-15 Ağustos) ve belediyenin (15-18 Ağustos) düzenlediği iki ayrı organizasyon halinde yapılıyor. Kim haklıdır, kim haksızdır tartışmasına girmek istemiyorum ama yıllardır bir şenlik krizinin mevcut olduğu da bir gerçek. Bu krizde bir türlü aşılamıyor. Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı’nın dağılması, 2000’li yıllarda Türkiye’nin eski Osmanlı coğrafyasındaki akrabalarıyla daha yakından ilgilenmesi, 2003’de Irak’ın işgali Türkiye’nin çevresinde yeni ve gelişen bir dinamiği ortaya çıkardı. Balkanlar (Macaristan, Romanya, Bulgaristan, Yunanistan, Makedonya, Bosna-Hersek, Kosova, Arnavutluk…), Kıbrıs ve Ortadoğu’da Bektaşi-Alevi geleneği yeniden canlanmaya başladı. Balkanlarda, Kıbrıs’da ve Ortadoğu’da özellikle Irak’ta bulunan Bektaşi-Aleviler örgütlenmeye, tekkelerini yeniden açmaya, her yıl Hacı Bektaş şenliklerine katılmaya, Türkiye’deki Alevi STKları ile tanışmaya başladılar. Bu yeni dinamik Türkiye’deki Bektaşi-Alevi örgütlenmelerini hazırlıksız yakaladı. Türkiye’deki Alevi STK’larda dışilişkiler bölümü bulunmuyor. Sözkonusu STK’lar, yurtdışında bulunan Türk vatandaşı olan ve Osmanlı coğrafyasındaki Türk vatandaşı olmayan Alevileri kapsayamıyor. Onları yönlendirecek kurumsal güç ve kapasiteleri de bulunmuyor. Ancak, Balkanlardan Ortadoğu’ya kadar gelen Alevilere iyiniyetle kucak açıyorlar. Güçlerinin yettiğince yardımcı oluyorlar. Irak’tan Hacı Bektaş şenliklerine geçen yıl iki kişi (Telafer’den) katılmışken, bu yıl yirmi kişi katılıyor. Abbas Muhsin Ali (Telafer), İbrahim Süleyman Yusuf (Telafer), Muhammed Salih Naki (Telafer), Vaad Hüseyin (Telafer), Muhammed Tahir (Telafer), Zeynel Hüseyin Ali (Telafer), İhsan Ali (Musul), Hüseyin Hassan (Musul), İbrahim Shahod (Musul), Akeel Ghab (Musul), Abdul Amer Abbas (Musul), Enver Abdukrezzak (Musul), Ali Ekber Kanber (Musul), Ali Yusuf Ali (Erbil), Esam Rahim Karem (Erbil), Hazım Sleyman Ali (Kerkük), Abdullah Ahmed (Kerkük), Hammed Ashor (Kerkük), Abbas Fadel Abbas (Kerkük), Arsan Mardan (Kerkük). Irak’ta Alevi-Bektaşilik Türkmenler, Keldaniler ve Şabaklar arasında bulunuyor. Şabaklar, Musul kenti içinde ve Musul vilayetine bağlı 70 köyde yaşayan 400 bin nüfuslu küçük yerel (otokton) halk. Kendilerine özgü bir dilleri ve kültürleri var. Kakailer de Şabaklar gibi Musul ve Irak’ın kuzey vilayetlerinde yaşayan küçük bir halk. Irak’ta bugün Şii kimliği içerisinde olan Türkmenlerin, Keldanilerin ve Şabakların tamamına yakını Osmanlı Devleti döneminde Alevi-Bektaşiydi. I. Dünya Savaşı sonrası ve 1940’lı yıllarda İran’ın çalışmaları sonucunda Irak Alevi-Bektaşileri Şii inancını benimsediler. Bu dönüşüm 1970-80’li yıllarda daha da hızlandı. Şii camileri yapıldı. Şiiler arası dayanışma arttırıldı. Şii inancının temel eserleri Arapçaya çevrilerek dağıtıldı. Böylece, Bektaşi-Alevilik inancı köreldi. Saddam sonrası Irak’ta demokratik açılımın olması ve İran’ın etkisinin azalması ile birlikte Alevi-Bektaşi kimliği yeniden canlanmaya başladı. Günümüzde Irak’ın belli başlı bütün şehirlerinde örgütlenen Alevi-Bektaşiler federasyonlaşmak için hazırlıklarını tamamlamış durumdalar. Resmi onay için Bağdat’da hükümetin kurulmasını bekliyorlar. Şii ve Sünni inancı arasında sıkışmış olan Irak’ta yeni bir dinamizm oluşuyor. Alevi-Bektaşi inancı Irak’ın birliğinden yanadır. Diğer mezheplerle ve dinlerle diyolog ve hoşgörüden yanadır. Bu nedenle, Alevi-Bektaşi inancı Irak’ta kutuplaşmaları azaltmaya hizmet edecektir.
