ORSAM: Bize kendinizi tanıtırmısınız?
Yaser Abdul Hüseyin: Bağdat Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler doktora öğrencisiyim. Aynı zamanda Biladi Televizyonunda haber müdürlüğü yapmaktayım.
ORSAM: Bize biraz Irak’taki temel sorunlardan bahsedebilir mi? Irak’ın şu an en önemli sorunları nelerdir?
Yaser Abdul Hüseyin: ABD askerlerinin çıkmasından dolayı Irak şimdi önemli bir noktada. Bu noktanın üç alanda etkili olacağını söylemek mümkün. Irak’ın iç yapısını etkileyeceği gibi bölge ülkeleriyle ilişkileri ve başta ABD olmak üzere uluslararası aktörlerle olan durumu da etkileyecektir. Irak’ta anayasa sorunu vardır ve düzeltilmesi gereken maddeler bulunmaktadır. Siyasi partilerin siyasi kanunu çıkması gerekiyor, devletin altyapısıyla ilgili sıkıntılar var. Partilerler halk arasındaki ilişkinin yeniden tesis edilmesi gerekiyor. Bölgesel konularda ise öncelikle Türkiye’yle ilgili, su sorunu, PKK terör konusu, bir de Irak’la Türkiye arasındaki iktisadi gelişmeler etkilenecektir. Diğer taraftan Irak’ı yeniden Arap dünyasının bir parçası haline getirmek gerekiyor. Halen bazı devletler Irak’ı kabullenmiyor. Başta Suudi Arabistan. İran’la da bazı sorunlar var. Sınır sorunu var, PJAK sorunu, su sorunu da var. İran’la ilgili en büyük sorun Suriye konusu. Suriye’deki gelişmelerin Bağdat’a etkisi olacak. Suriye’de ani bir parçalanma olursa bundan tabiiki Bağdat da etkilenecek, Lübnan da etkilenecek. Irak’ın Suriye’yle ilgili siyasi olarak halk arasında korku var. Bizim görüşümüze göre çözüm Irak’ın arkasında Türkiye, İran, Suriye, Lübnan’ın birleşmesidir. Arkalarında ekonomik ve siyasi olarak birleşme olması lazım. Dışişleri Bakanınız Ahmet Davutoğlu’nun açıkladığı proje. Bu bölgede büyük bir güçlü halk ortaya çıkacaktır. Yani bölgeden büyük bir stratejik güç çıkacak. Bu bölgedeki bütün doğal madenleri kontrol altına almalı. Üçüncü aşama ABD’yle olan ilişkiler. Irak halkı ABD’nin Türkiye’yi kullanarak Irak’ı işgal etmesine izin vermediği için Türkiye Cumhuriyeti’ne çok teşekkür ediyor. Irak’la Batılı ülkeler arasındaki anlaşmanın bitmesine çok az kaldı. Bir de şimdi yardıma ihtiyacımız var. Devletlerin Irak’ın iç işlerine karışmaması lazım. Ama diplomatik olarak ve ticari olarak girişim olması lazım. Umudum o yöndedir ki İstanbul’da gördüğümü Bağdat’ta da göreyim.
ORSAM: Bu çerçeve içerisinde Irak’ın dış politikasına bakış nasıldır? Irak nasıl bir dış politika izliyor, doğru mu yanlış mı, görüşleriniz nelerdir?
Yaser Abdul Hüseyin: Maalesef ki bizim dış politikamız yeni doğuyor. Dışişleri Bakanlığında da kurumsallaşma sorunları var. Halen parti zihniyeti aşılabilmiş değil. Öte yandan biz Türkiye’den daha açık olmasını bekliyoruz. Yani bütün mezheplere açık olmalı. Türkiye’nin sadece bir tarafa eğilim gösterdiğini görüyoruz. Dışişleri Bakanlığı’nın bu sorunu çözmesi lazım. Dışişleri Bakanlığı’yla Türkiye görüşüyor. Musul’a, Necef’e, Anbar’a aynı bakmasını söylemeli. O zaman iki ülkenin ilişkileri daha da güçlenir.
ORSAM: İkinci olarak bölgede iki önemli ülke var. Birisi Türkiye, biri de İran. Peki İran’ın Irak’a yönelik politikasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Yaser Abdul Hüseyin: Irak coğrafi olarak kuzeyden güneye kadar bir taraftan İran’la komşudur. İkincisi iki ülke de Müslüman’dır. İkisinin arasında tarihi ve sosyal bağlar var. İran’ın, Irak’ın içine karışması gibi bir korku var. Ama Irak direniyor. Irak 1975 Cezayir Anlaşmasına karşı çıktı. Şii Araplar da özellikle İran’ın Irak’ın iç işlerine karışmasını reddediyor. Bizim burada İran’a ihtiyacımız var; ticaret, enerji, su, barajlardan dolayı. Bu bizim iç işlerimize karışmak değildir. Irak ve İran’ın tarihini okursanız aramızda çok ortaklıklar var. Ama biz İran’ın da içişlerimize karışmasını istemiyoruz.
ORSAM: Son olarak Amerika sonrası Irak’ı nasıl düşünüyorsunuz?
Yaser Abdul Hüseyin: Güvenlik açısından durum çok iyidir. Ama Amerika inat ediyor. Irak’tan ordusunu tasfiye etmesi lazım. Amerika Irak ordusunun güçlenmesini istemiyor. Bir de bize silah vermiyor, özellikle savaş uçakları almamızı engelliyor. Irak sadece kendi içerisindeki teröre karşı değil, dünya terörüne karşı ayakta kalmayı başarabildi. Şimdi Irak’ta kalacak ABD askerleri için dokunulmazlık istiyor. Irak dokunulmazlığı kabul etmiyor. ABD’liler Irak’a ciddi baskı yapıyor. Arap ülkelerine, Türkiye, İran destek olacaklar diye düşünüyoruz. Önümüzdeki seçimler çok önemli. Gelecek parlamentoya gençler çıkacak, gelecek daha iyi olacak.
*Bu söyleşi ORSAM Ortadoğu Uzmanı Bilgay Duman tarafından 1 Aralık 2011'de Bağdat'ta gerçekleştirilen "Demokratik Irak Seçeneğine Bakış" başlıklı konferansta yapılmıştır.
