ORSAM: Öncelikle kendinizi tanıtır mısınız?
Ferhan Ahmad Nizami: Ben Dr. Farhan Ahmad Nizami, Oxford Üniversitesi İslami Çalışmalar Merkezi yöneticisiyim.
ORSAM: Ortadoğu ülkelerinde meydana gelen değişimler ve Arap Baharı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Ferhan Ahmad Nizami: Belirgin bir şekilde, dünyanın her yerinde birçok değişim gerçekleşiyor. Bu durum, daha özelde ise, Ortadoğu’da meydana gelen olaylarla ilgilidir. Yine de insanlar, değişimlere küresel bağlamda da bakmalıdırlar. Artan şekilde, ekonomik değişimler ve iletişimdeki değişimler hasebiyle insan yaşamında meydana gelen dönüşümlerle, dünyanın her yerinde insanlar, daha iyi olanaklar beklerken, hükümetlerin de daha şeffaf olmasını ummaktadırlar. İnsanlar daha iyi bir yönetim beklerken, karar alma süreçlerine katılmak istemektedirler. Özellikle Arap dünyası, Ortadoğu ve Kuzey Afrika özelinde ise, insanlar itibar ve saygı duyulması arzusu içerisindedirler. Bütün bu farklı etmenler, farklı şekillerde biraraya geliyor. Bu sebeple, her ülke kendine has bazı gereksinimlere ihtiyaç duyacak ise de, genel olarak, halkların iyi bir yönetim, insanların katılımı noktasında daha şeffaf bir liderlik ve halka daha iyi olanakların tesis edilmesi arzusu hemen her yerde aynıdır.
ORSAM: Ankara’nın Ortadoğu ve Arap Baharına yaklaşımını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ferhan Ahmad Nizami: Türkiye’de son yıllarda meydana gelen değişim çok önemli. Türkiye, son 8-10 yılda, ülke içerisinde, çok önemli değişimler gerçekleştirdi. Bu nedenle, uluslararası arenada daha önemli bir rol oynamaya başladı. Bence, her toplum için, kendine özgüven çok nemli bir şey. Geçmişini tam olarak anlamayan ve ona saygı duymayan bir toplum, günümüzü anlayamaz. Türkiye’de bu noktada gerçekleşen olumlu bir şey olarak söyleyebilirim ki, Türkiye, tarihsel mirası ve bu miras vasıtasıyla sosyal, kültürel, dini ve entelektüel açılardan, yeni modern bir toplum yaratıyor. Böylece, kendine düşen rolü yerine getiriyor. Türkiye, zaten bu tür rolleri, geçmişte uygarlıklar düzeyinde yerine getirmişti. Coğrafya, Türkiye üzerinde etkili bir rol oynuyor. Dahası, çok mutlu olduğum bir durum olarak ifade etmek isterim ki, Türkiye daha geniş bir çerçeve içerisinde sorumlulukları olduğunu biliyor.
ORSAM: Bu noktada, Londra hükümetinin görüşlerini nasıl yorumlarsınız?
Ferhan Ahmad Nizami: Resmi bir devlet görevlisi olmadığım için, İngiliz hükümetinin görüşlerini tam olarak açıklayamam. Fakat şunu söyleyebilirim ki, Türkiye’nin Ortadoğu’daki rolü, yani Türkiye’nin tavırları ve politikaları, İngiltere’de beğeniyle karşılanıyor. Türkiye’nin yöneticiler, bu anlamda, çok önemli ve yapıcı bir rol oynuyor. Bence, bu durum, diğer ülkelerin Türkiye’nin politikalarından memnun kaldıkları için değil; Türkiye’nin çıkarlarına en iyi şekilde uygun olduğu için önemlidir. Türkiye bu rolü oynamaya devam ederse, diğerleri de bu durumdan fayda sağlayacaktır. Türkiye’nin sağlayacağı katkı, her ülkenin sağlayacağı katkı gibi değildir. Müslüman dünyası ve modern dünya arasında, Batı ve Doğu arasında bir köprü görevi görmesi itibarıyla, bu katkı çok önemlidir. Türkiye, Avrupa ve Asya’nın kesiştiği noktadadır. Bence, bu şekilde bir Müslüman toplum anlayışıyla birlikte bir inanç olarak İslam, aynı zamanda, diğerleriyle ilişki kurmaya yarıyor. Bu tür şeyler, çok önemli trendlerdir. Umut ediyorum ki, zamanla daha iyi bir noktaya doğru gelişeceklerdir.
ORSAM: Suriye meselesi hakkında görüşleriniz nelerdir?
Ferhan Ahmad Nizami: Kanımca Suriye meselesinde, çok açık bir şekilde görüldüğü üzere, günümüz dünyasında hiçbir hükümet, vatandaşlarının temel insan haklarını görmezden gelemez. Akıl almaz bir şekilde, insanlar televizyon kameralarıyla kaydedilen görüntülerde, ağır topçu ateşi ve benzeri şiddet eylemlerine maruz kalıyorlar. Bu raddede baskı ve acı, hiçbir şekilde kabul edilemez. İnsanlar bu tür acıların son bulmasını ümit etmek durumundadır. Suriye’nin komşuları da, özellikle de Türkiye, bu noktada daha iyi bir pozisyonda olabilirler. Buna rağmen, burada karmaşık bir durumun olduğunu kabul ediyorum. Yine de, son tahlilde, Suriye halkının refahı en önemli husus olmalıdır.
ORSAM: İran’ın Suriye’ye olan desteği hakkında ne düşünüyorsunuz?
Ferhan Ahmad Nizami: Bence, şu nokta önemli: Hiçbir ülke, diğer bir ülkenin iç işlerine karışmamalı. Buna ilaveten, bir ülkeyi, başka bir ülkenin dar çıkarları uğruna kullanmak da doğru değil. Bu durum sorun yaratabilir. Sonuç itibarıyla, başka bir ülkedeki olaylar üzerinden çıkar sağlamaya çalışan devletler de dâhil hiç kimseye bir fayda sağlamaz. Zira günün sonunda bu olaylar için bedel ödeyecek olan yine sıradan insanlardır.
*Bu röportaj ORSAM Başkanı Hasan Kanbolat tarafından Mart 2012’de Bakü'de yapılmıştır.
