Siyaset
Irak Başbakanı Adil Abdulmehdi’nin istifasının ardından Cumhurbaşkanı Berham Salih’in bir başka isme hükümeti kurma görevi vermesi için geçerli anayasal süre 19 Aralık Perşembe günü itibariyle sona erdi. Irak Cumhurbaşkanı Berham Salih’in yeni Başbakan önerisini kamuoyuna 23 Aralık Pazartesi günü açıklayacağı konuşulurken, anayasal sürenin dolması ve bu süre zarfında Berham Salih’in yeni bir başbakan adayı önermemesi nedeniyle başkent Bağdat ve diğer dokuz vilayette yeni protesto gösterileri patlak vermiştir. Salih’in başbakan adayını açıklamamasının altında yatan en önemli nedenlerden birisi 2018 parlamento seçimlerinin ardından en büyük parlamento blokunun tespit edilememesi yatmaktadır. Siyasi partilerin uzlaşamaması ise belirsizliği arttıracaktır.
Irak Parlamentosu, milletvekilleri arasında gerginliğe sebep olan yeni seçim yasası için yapılacak oylamayı 23 Aralık tarihine erteleme kararı aldı. 50 paragraftan oluşan yeni seçim yasa tasarısının şu ana kadar 14 paragrafı parlamento tarafından onaylanırken, seçim bölgeleri hakkında düzenlemeler içeren 15. madde ve parlamentodaki kadın milletvekili kotasını düzenleyen 16. madde milletvekilleri arasında tansiyonun artmasına sebep olmuştur.
Perşembe günü Muhammed Isami isimli bir protestocunun ülkenin Dikar vilayetinde silahlı saldırı sonucu hayatını yitirmesiyle ertesi gün tekrar alevlenen protestolarda göstericiler siyasi partileri hedef aldı. Dikar’da eski Başbakan Nuri Maliki'nin Dava Partisi’nin yani sıra, Hadi el-Amiri'nin liderliğini yürüttüğü Bedir Örgütü Merkezi, Asaib Ehli'l-Hak Merkezi, İçişleri Bakanlığı'na bağlı Özel Görevler Grubu Merkezi ve Vilayet Meclisi Güvenlik Komitesi Başkanı Cebbar Musevi'nin ofisi de ateşe verilen siyasi merkezler arasında yer alıyor. Protestocuların, geçtiğimiz iki hafta boyunca Irak’ta eylemcilere karşı yapılan silahlı saldırılardaki artışa tepki olarak parti bürolarını kundakladıkları tahmin edilmektedir.
Iraklı Şii dini merci Ayetullah Ali el-Sistani ülkede Ekim ayından beri devam eden protestoların ve şiddet olaylarının sonuçlanması için erken seçime gitme çağrısında bulundu. Cuma hutbesinde yaptığı konuşmada Sistani, ülkedeki karmaşayı geride bırakarak kaostan çıkmanın yolunu adil bir secim yasasıyla erken seçime gitmek olduğunu belirtmiştir.
Irak Yüksek Yargı Konseyi hükümet karşıtı protestolarda gözaltına alınan 2700 kişinin serbest bırakılmasına karar verdi. Gözaltındaki 107 protestocu için soruşturmaların devam edeceği belirtilirken, Irak hükümeti daha önceden gözaltına alınan ve suça bulaşmamış protestocuların salınacağını taahhüt etmişti.
Güvenlik
Irak Hava Kuvvetleri’ne ait F-16 uçakları başkent Bağdat’ın 60 km doğusunda bulunan Hemrin Dağları’nda terör örgütü IŞİD militanlarını hedef aldı. IŞİD tarafından kullanıldığı belirtilen Hemrin Dağları’ndaki mağaralar ve tünellerin hava saldırısıyla imha edildiği belirtilirken saldırıdan hiçbir teröristin sağ kurtulamadığı açıklandı.
ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcı David Hale Bağdat’a sürpriz bir ziyaret gerçekleştirerek Selam Sarayı’nda Cumhurbaşkanı Berhem Salih ile görüştü. ABD’nin Irak Büyükelçisi Matthew Tueller’ın da katıldığı görüşmenin ardından yapılan açıklamada ABD’nin Irak’ın güven ve istikrarını desteklediği ve bölgedeki her aktörün Irak’ın egemenliğine saygı göstermesi gerektiği vurgulandı. Cumhurbaşkanı Salih’inde ülkedeki durumun ancak dış müdahaleden uzak, ulusal kararlara dayalı çözümlerle giderilebileceğine değindiği belirtildi.
ABD Savunma Bakanı Mark Esper, bu ayın başında istifa eden Başbakan Adil Abdulmehdi’yi arayarak Irak’ta Amerikan askerlerine ev sahipliği yapan üslere karşı gerçekleştirilen SİHA saldırıları konusunda hükümete daha fazla tedbir ve sorumluluk alma çağrısında bulundu. Esper’in mesajı son birkaç haftadır Irak’ta Amerikan askerlerinin konuşlandığı yerlere yönelik saldırılarının ardından geldi. 28 Ekim tarihinden bu yana Irak’ta Amerikan askerlerinin ve diplomatik personelinin bulunduğu alanlara toplam 10 defa roket saldırısı düzenlenmiştir. Saldırıların ardında kim olduğuna dair gazetecilerin sorduğu soruya İran’dan şüphelendiklerini açıklayan Esper, yine de kesin bir saptama yapmanın zor olduğunu belirtmiştir.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nden (OHCHR) yapılan açıklamada Bağdat’ta kamyonetten açılan ateş sonucu protestoculara ekmek dağıtan üç sivil toplum aktivistinden birinin hayatını kaybettiği, diğer ikisinin ise yaralandığı belirtildi. Önde gelen sivil toplum aktivistlerine karşı artan kaçırma olaylarına ve silahlı saldırılara dikkat çeken OHCHR sözcüsü Rupert Colville, göstericilere karşı yapılan şiddet eylemlerin arkasında yerel halk tarafından milis güçleri olarak adlandırılan grupların olduğunu söyleyerek Iraklı yetkililere bu grupların daha kapsamlı bir şekilde soruşturulması çağrısında bulundu.
İtalya Savunma Bakanı Guerini, IKBY Başbakanı Mesrur Barzani ile Erbil’de bir araya geldi. Yapılan görüşmede İtalya’nın IŞİD’e karşı mücadelede önemli bir partner olan Peşmerge güçlerine yardımlarını sürdüreceğini belirten Guerini, Irak ziyareti kapsamında önce başkent Bağdat’a gelerek Irak Savunma Bakanı eş-Şammari ile görüşmüştü.
Ekonomi
Irak Temsilciler Meclisi Maliye Komitesi henüz ellerine hükümetten 2020 yılına dair bütçe tasarısının ulaşmadığını açıkladı. Bu bağlamda, protestoların üçüncü ayına girilirken Irak’taki şiddet olayları ve hükümet krizi nedeniyle 2020 bütçe tasarısının parlamentoya sunulması otomatik olarak ertelenmiş oluyor. Irak Temsilciler Meclisi Maliye Komitesi’nden Şirvan Mirza, Başbakan Abdulmehdi’nin bütçe tasarısına ve hükümetine karşı artan muhalefet dolayısıyla parlamentoya yeni bir bütçe tasarısı göndermeyi düşünmediğini belirtmiştir.
Irak’ın en önemli ticaret organizasyonlarından biri olan ve bu yıl 46. düzenlenmesi beklenen Bağdat Uluslararası Fuarı henüz açıklanmayan ileri bir tarihe ertelendi. Irak Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada fuarın iptal edilmediği, ancak ülkedeki olağanüstü atmosfer gereğince Bakanlar Konseyi tarafından ileri bir tarihe alındığını duyuruldu.
Irak Parlamentosu Maliye Komitesi Başkanı el-Cuburi, geçtiğimiz yıl boyunca Irak’ın toplam 50 milyar dolarlık dış borcunun yaklaşık 20 milyar dolarlık bölümünün ödendiğini duyurdu.
