ORSAM: Kendinizi tanıtır mısınız?
Abdülselam Bayraktar: Irak Türkmen Öğretmenler Birliği Başkanıyım. Aynı zamanda müfettişim.
Macide Nejad Abdullah: Matematik öğretmeniyim.
Fikriye Kasım: Kimya öğretmeniyim.
Muhammed Abdullah: Matematik öğretmeniyim.
Hikmet Sıddık Salihi: Biyoloji öğretmeniyim.
Müserred İzzettin Mecid: Matematik müfettişiyim.
Songül Tütüncü: Matematik öğretmeniyim.
ORSAM: Türkiye’ye geliş amacınızı anlatabilir misiniz?
Abdülselam Bayraktar: Yunus Emre Vakfı bir kurs düzenlemiş. Biz Türkiye’ye bu kursa katılmak amacıyla geldik. Daha öncede bu tarz kurslar yapılırdı. Ancak o kurslarda sadece Türkçe dil öğrenimi vardı. Ama biz şimdi branş dersleriyle ilgili kurs görüyoruz. Toplam 30 öğretmen buraya geldik. Sizin vasıtanızla Yunus Emre Vakfı’na ve bu tarz eğitimler veren diğer kurumlara teşekkürlerimizi sunmak istiyoruz. Irak’ta 85 senedir ana dilimizi konuşamıyorduk. Yeni yeni okullar açmaya ve anadilde eğitim vermeye başladık. Bu nedenle bu tarz kurslara öğretmenlerimizin çok ihtiyacımız var. Kerkük’te “Sürekli Eğitim Merkezi” adında bir merkezimiz var. Bu merkezde haftanın 6 günü sürekli kurslar verilmekte. Fakat maalesef yeterli değil. Bizim en çok branş öğretmenlerine ihtiyacımız var. Irak’ta Türkçe olarak Fizik, Kimya, Biyoloji gibi alan derslerini verebilecek düzeyde öğretmenler yetiştiren bir fakülte yok. Bazı hocalarımız Arapça eğitim alıp daha sonra bizim kurslarımıza katılıyor. Ve şimdi okullarımızda anadilinde Matematik ve Türkçe öğretiyor. Şu an Kerkük’te Türkçe eğitim veren bir fakülte var: Teknoloji Fakültesi.
Macide Nejad Abdullah: Kerkük’te 185’ten fazla Türkmen okulu var. 40.000’den fazla ana dilinde eğitim alan Türkmen öğrenci var. Bu söylediğim rakamlar 2003 sonrası için geçerli. Öncesinde okul yoktu.
ORSAM: Türkmen okullarına yönelik ilgi ne düzeyde?
Fikriye Kasım: İki senedir durum değişti. İlgi giderek artmakta. Kerkük’te 10.000’den fazla Türkmen öğretmen var. Bizim birliğimizden kimlik alan 6000 öğretmen var. Bu rakamlar sadece Kerkük için geçerli. Telafer’de, Musul’da, Erbil’de, Tuz’da, Diyala’da da öğretmenler bulunmakta.
ORSAM: Şu an özellikle Kerkük’te Türkmen eğitiminin sıkıntıları neler?
Muhammed Abdullah: En önemli sıkıntımız öğretmen sayısının azlığı. Diğer önemli sorun ise kitap eksiğidir. Kitapları Kerkük’te Fuzuli Matbaası basıyor. Türkmeneli Vakfı bunu karşılamakta. Yani kendi paramızla besleniyoruz. Biz bunun bedelini Irak devletinin ödemesini istiyoruz.
Hikmet Sıddık Salihi: Önemli bir sorun da Türkçe kaynak olmaması. Diğer bir sorun sınıflardaki öğrenci sayısının çok olması. Bu eğitim kalitesini düşürüyor.
Müserred İzzettin Mecid: Biz 2003’ten beri sürekli sorun yaşamaktayız. Kitap sorunu, öğretmen sorunu. Ama bu sıkıntıları yaşayanlar sadece biz değiliz. Aynı sıkıntıları Araplar da yaşamakta. Son iki senedir her sene müfredat değişmektedir. Eylül ayında okullar açılıyor. Müfredat Ağustos ayında belli oluyor. Bizim kitapları Türkçeye çevirmemiz ve basmamız en az iki ay sürüyor. Kitaplar Ekim ya da Kasım gibi öğrencilere ulaşabiliyor.
ORSAM: Irak Hükümeti Türkmen eğitimine destek veriyor mu?
Songül Tütüncü: Biz Irak Hükümeti’nden destek görmüyoruz. Eğitim Bakanlığı bünyesinde Türkmen Eğitim Müdürlüğü kuruldu. Ama henüz onay çıkmadı, çıkacağına inanıyoruz. Tek engeli var maddiyat. Diğer tüm konular halledilmiş durumda. Irak’ta her sene Mart ayından sonra maddi konular değerlendirilir ve paralar tahsis edilir. Biz de müdürlüğün faaliyete geçmesi için Mart ayını bekliyoruz. Ayrıca biz Irak’ta belirlenen müfredatın tamamını Türkçeye çeviriyoruz. Öğrencimiz hem Arapça hem de Türkçe öğrenmekte. Arapça Kur’an-ı Kerim dilidir. Biz Arapçayı unutmayız.
ORSAM: Türkmen öğrencilerin sorunları neler? Ayrıca eğitim seviyeleri ne durumda?
Abdülselam Bayraktar: Öğrencilerimizin Türkçe okuma-yazma seviyeleri öğretmenlerimizden daha iyi. Çünkü bizler Arapça eğitim aldık. Şimdi kurslara katılarak Türkçeyi geliştirmeye çalışıyoruz. Ama öğrenciler birinci sınıftan itibaren Türkçe eğitim almaktalar. Bu dünyada değişmez bir kuraldır: Bir insan eğitimi anadiliyle alırsa öğrendiği bilgiler senelerce aklından silinmez. Kerkük’teki Türkmenler çocuklarının eğitim almasını istiyorlar. Yoksul bile olsalar eğitime çok önem veriyorlar ve okulu bitirmeleri için uğraşıyorlar.
ORSAM: Türkçe eğitim alan çocukların üniversiteye geçiş döneminde sıkıntıları oluyor mu?
Macide Nejad Abdullah: 2003’ten sonra bazı insanlar Türkiye’den Irak’a döndüler. O çocuklar tüm eğitimlerini Türkiye’deki okullarda almışlar. O çocuklar Arapça’yı hiç bilmiyorlardı. Sıkıntı çeken öğrenciler bunlardır. Biz onlar için “Barış Okulu”nu açtık. Hepsi şimdi mezun durumundalar. Ama Irak’ta yaşayıp eğitimini Irak’ta alan Türkmen öğrenciler hem Türkçe hem de Arapça eğitim almakta. Bu nedenle üniversitede sıkıntı yaşamıyorlar. Zaten şu an fakültelerin çoğu İngilizce eğitim vermektedir. Türkmen öğrenciler bu konuda daha şanslı durumdalar. Çünkü İngilizce ve Türkçe’deki harfler birbirine yakın.
ORSAM: Peki, Türkmen okulunda eğitim alan Arap ya da Kürt öğrenci var mı?
Fikriye Kasım: Az sayıda da olsa var. Her okulda 5-6 tane öğrenci vardır. O bölgede yaşayan Kürt ya da Arap öğrenciler bizim okullarımıza geliyorlar. Zaten bazıları evlerinde de Türkçe konuşmakta.
ORSAM: Türkçe eğitiminin yapısını biraz anlatabilir misiniz?
Muhammed Abdullah: Esas okullarda devlet okulu. Öğretmen atamalarını devlet yapıyor, maaşları devlet veriyor. Önceden Türkmen öğretmen sayısı azken sözleşmeli öğretmenler vardı. Maaşlarını Irak Türkmen Cephesi veriyordu. Ama şimdi sözleşmeli öğretmen yok, ihtiyacımız da yok. Sözleşmeli öğretmenlerin devlet tarafından atamaları yapıldı. Esas okullarda tüm dersler Türkçe iken şumul okullarda sadece bir ders olarak “Türkçe dersi” verilmekte.
ORSAM: Öğretmenlerin atamalarıyla ilgili bazı sorunlar vardı. Hala devam etmekte mi?
Hikmet Sıddık Salihi: Türkmen öğretmenlerin atamalarında sorun yaşanmamakta. Çünkü öğretmen ihtiyacı var. Arapça öğretmen sayısı fazla olduğu için onlar sıkıntı yaşıyor. Ama Türkmen öğretmenler mezun olur olmaz atanıyorlar.
ORSAM: Türkmen okullarının sayısı gittikçe artacak mı? Bu yönde çalışmalar var mı?
Songül Tütüncü: Artacağını düşünüyoruz. Bu yönde bazı çalışmalarımız var. Özellikle velilerle görüşüyoruz. Ana dilde eğitim almanın öğrencilere faydalarını anlatıyoruz. Öğrencilerimizin başarı oranlarını söylüyoruz. Türkmen okuluna giden öğrencilerle diğer okullara giden öğrencileri karşılaştırınca fark ortaya çıkıyor zaten. Türkmen okullarına gidip ana dilde eğitim alan öğrenciler daha başarılı. Müserred İzzettin Mecid: Türkçe’nin gelişmesinde televizyonunda büyük rolü vardır. Türk dizilerini izlerken farkında olmadan Türkçemizi de geliştiriyoruz.
ORSAM: Türkmen okuluna giden Arap ve Kürt öğrencilerin olduğunu söylediniz. Peki, diğer okullara giden Türkmen öğrenciler var mı?
Abdülselam Bayraktar: Esas okuluna gelmeyen Türkmen öğrenciler şumul okula gitmektedir. Ama şumul okullarda okuyan Türkmen öğrenci sayısı esas okuldan daha fazladır. Kerkük’te 185 okul var. 42’si ilkokul esas’tır. 24 tanesi ortaokul esas’tır. Yani toplamda 66 esas okul varken 120 şumul okulumuz var. Buna ek olarak 17 tanede ana okul var. Öğrencilerin esas okul yerine şumul okula gitmelerindeki en önemli etken velilerdir. Çünkü veliler ders anlatacak düzeyde Türkçe’ye hakim değiller. Eğitim süresi boyunca çocuklarının ödevlerine yardımcı olamıyorlar. Bu sorunu çözmek için velilere yönelik kurslar açıyoruz. Bazı veriler Türkçe’yi iyi seviyede öğrenince çocuklarını hemen esas okullara getirdiler.
Macide Nejad Abdullah: Kerkük’te bazı semtlerde hem Arap hem Kürt hem de Türkmenler yaşamakta. Esas okullar bu bölgelerde az. Bu nedenle öğrencilerimiz şumul okullara gitmekte.
Fikriye Kasım: Diğer bir nedende az önce sizinde söylediğiniz gibi Türkmen okullarına gelen öğrencilerin üniversitelerde başarısız olacağı düşünülmektedir. Halbuki böyle bir sorun yok aslında.
Abdülselam Bayraktar: Türkmen eğitimi bir çocuk gibi. Yavaş yavaş büyüyor. Biz ilgi gösterdikçe doğru yolda, doğru şekilde büyüyecek.
ORSAM: Sizlere çalışmalarınızda başarılar diliyoruz.
* Bu röportaj, Bilgay Duman ve Seval Kök tarafından Şubat 2012’de Ankara’da gerçekleştirilmiştir.
