Suudi Arabistan
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, İsrailli Haham David Shlomo Rosen’i Riyad’daki sarayda kabul etti. İsrail Dışişleri Bakanlığı, görüşmenin “dinler arası hoşgörü köprüleri” kurulması amacıyla yapıldığını açıkladı. İrlanda’nın eski Baş Hahamlığı görevini yürütmüş olan David Shlomo Rosen, Kral Abdullah tarafından 2012 yılında kurulmuş olan dinler arası diyalog merkezinin yönetim kurulu üyesidir. Bu arada, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesi hususunda bir açıklamada bulunan Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, ilişkilerin normalleşmesinin Filistin ile barış anlaşmasının imzalanmasına bağlı olduğunu bildirdi.
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Riyad’da ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ile bir görüşme gerçekleştirdiler. Görüşmenin ana gündem maddesini İran ile mücadelenin oluşturduğu tahmin edilmektedir. İran’ın yanında ABD’nin Suudi Arabistan’a olan askeri desteğinin de altı çizildi. Görüşmeler sırasında ayrıca “ortak bir Körfez İşbirliği Konseyi’ne duyulan ihtiyaç” konusuna dikkat çekildi.
ABD Eğitim Bakanlığı, Harvard ve Yale Üniversitelerine “yabancı kaynaklar tarafından sağlanan fonları bildirmeme” şüphesiyle soruşturma açtı. Bakanlık, Yale Üniversitesi’nin 4 yıl içerisinde toplamda 375 milyon dolarlık yabancı fonla ilgili bir bildirimde bulunmamış olabileceğini belirtti. ABD’de federal yasalar gereğince üniversite ve yüksekokulların yıl içerisinde elde ettiği 250 bin dolardan fazla yabancı kaynakları bildirmesi gerekmektedir. Son üç on yıl içerisinde, ABD üniversiteleri 6.6 milyar dolarlık fonun Katar, Çin, Suudi Arabistan ve BAE’den geldiğini açıklamıştır.
Muhammed bin Selman’ın danışmanlarından Suud Kahtani, Cemal Kaşıkçı cinayeti davasında beraat etmesinden sonra tekrar gündeme geldi. Suud Eğlence Otoritesi Başkanı Turki Al eş-Şeyh, Kahtani’nin beraatinin kutlanması ile ilgili bir videoyu twitter hesabından yayınladı. Kahtani söz konusu videoda Suudi Arabistan yargı sistemini överken, Katar’ın Suudi Arabistan’a yönelik propaganda faaliyetleri yürüttüğünü belirtmektedir. Videoda ayrıca Türk tarihine yönelik asılsız ifadeler ve mesnetsiz suçlamalar da yer almaktadır. Cemal Kaşıkçı cinayeti davasında, cinayete karışmış olabileceği düşünülen üst düzey yetkililer Suud Kahtani, Ahmed Asiri ve Muhammed el-Uteybi beraat etmiş, 5 sanık idam cezasına ve 3 sanık ise toplamda 24 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Suudi Arabistan, yeni tip koronavirüs nedeniyle vatandaşlarına ve ülkedeki yabancılara yönelik olan İran’a sefer yasağının devam ettiğini bildirdi. Bunun yanında, İran’da bulunduğu belirlenen kişilerin de ülkeye girişine yasak getirildi. Kişiler ancak 14 gün sonra Suudi Arabistan’a girebilecekler. Suudi Arabistan ile İran arasındaki gerginlikler sebebiyle Ocak 2016 tarihinden beridir İran vatandaşlarının Suudi Arabistan’a girmesi yasak. Ayrıca, İran’da görülen koronavirüs vakalarının 18’e yükselmesi sonrası Kuveyt ve Irak da İran’a uçuşları askıya almıştı.
Katar
Katar ve Filistin arasındaki yardımlaşma ilişkileri artarak devam etmektedir. Katar Gazze’yi Yeniden İmar Komitesi, Gazze’ye 12 milyon dolar yardım yapılmasına karar verdi. Bu meblağın Gazze’deki 120 bin ihtiyaç sahibi aileye 100’er dolar yardım ve 500’er dolar evlilik yardımı şeklinde kullanılacağı tahmin edilmektedir. Katar ayrıca yoksulların evlerini yenilemeleri ve üniversite mezunlarının diplomalarını alabilmeleri için birer milyon dolar fon sağlayacağını bildirdi. Katar bunun yanında, Türkiye sınırındaki Suriyeli mültecilere de 200 milyon riyallik bir yardım yapacağını bildirdi. Yaklaşık 54 milyon dolarlık yardım paketinde, 200 ton gıda malzemesinin bulunduğu tahmin edilmektedir.
Katar, Türkiye’deki yatırımlarını artırarak devam ettirmektedir. Bunun son örneğinde, Katar’ın Al Rayyan yatırım şirketinin, İstanbul’da 93 milyon avroluk yatırım gerçekleştirdiği ifade edildi. İki ülke arasındaki ticari ilişkiler özellikle 2017 yılında başlayan ambargo sonrasında çeşitlenip arttı.
Katar ve BM tarafından imzalanan anlaşma ile birlikte, Katar’da BM terörle mücadele ofisi kurulmasına karar verildi. Anlaşma, New York’ta bulunan BM Genel Merkezi’nde Katar Şura Meclisi yetkilileri ile imzalandı.
Diplomatik temasları bağlamında Katar Emiri Temim bin Hamed el-Sani, Ürdün’e bir ziyaret düzenledi. Ürdün ziyareti, Körfez krizi açısından önem taşımaktadır. Zira geçtiğimiz haftalarda Ürdün ile karşılıklı büyükelçi atayan Katar, Ürdün’ün ambargocu devletler lehine olan dış politikasının değişebildiğini ortaya koymuştu. Katar Emiri el-Sani’yi, Ürdün Kralı 2. Abdullah Kraliçe Alya Uluslararası Havaalanında karşıladı.
KİK üyesi sağlık bakanlarının yeni tip koronavirüse karşı alınacak tedbirleri konuştuğu Riyad’daki toplantıya Katar’ın Suudi Arabistan’ın engellemesi sebebiyle katılamadığı açıklandı. KİK Genel Sekreterliğinin toplantıya Katar’ı da davet etmesine karşın, Katar Sağlık Bakanı’nın toplantı başlama saatine kadar Riyad’a giriş izni alamadığı bildirildi. KİK ülkelerinden BAE’de koronavirüsü taşıdığı belirlenen kişi sayısı 11 olmuştu.
BM İnsan Hakları Konseyi, 43. oturumunu BM Cenevre Ofisi’nde gerçekleştirecek. İnsan Hakları Konseyi, Libya, Filistin, Yemen, İdlib gibi Ortadoğu’nun büyük krizlerinin gölgesi altında toplanacak. 24 Şubat tarihinde başlayacak olan oturum, 20 Mart tarihine kadar sürecek. Oturumlar süresince BM 74. Genel Kurul Başkanı Tijjani Muhammed-Bande ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres konseye hitap edecek isimler arasında yer almakta. Bunun yanında konseye Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti Başbakanı Fayiz es-Serrac ile birlikte Filistin Dışişleri Bakanı Riyad el-Maliki de hitap etme şansını bulacak. İnsan Hakları Konseyi’nin 43. oturumunda, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Mısır’daki insan hakları ihlalleri de değerlendirilecek.
Birleşik Arap Emirlikleri
İsrail’in BAE’de düzenlenecek olan “2020 BAE Turu” isimli bisiklet şampiyonasına katılacağı, İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından duyuruldu. Bisiklet şampiyonası 23 Şubat-29 Şubat tarihleri arasında düzenlenecek. İsrail daha önceden de BAE’de düzenlenen spor müsabakalarına katıldı ve Dubai’de düzenlenecek olan Expo 2020’ye de resmi olarak katılacak.
Sudan Halk Kongresi Partisi, ülkesinin üzerinde BAE ve Muhammed Dahlan etkisinden rahatsız durumdadır. Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayid’in danışmanı ve BAE’nin Yemen’deki siyasi müdahalelerinin sorumlusu Muhammed Dahlan, parti üyeleri tarafından Sudan’ı bölmek için İsrail ile işbirliği yapmakla suçlandı. Ayrıca parti üyeleri, BAE’yi Sudan’dan illegal yollarla elde ettiği altınları Dubai’de satışa çıkarmak ile suçladı. Parti üyelerinin eleştirileri, geçtiğimiz ay Orgeneral el-Burhan ile İsrail Başbakanı Netanyahu’nun bir araya gelmesi sonrası daha da artmış durumda.
BAE Merkez Bankası raporuna göre, BAE ekonomisi 2019 yılı içerisinde %2.9 oranında büyüdü. 2018 yılında BAE ekonomisi %1.7 oranında büyümüştü. 2019 yılında ülkenin hidrokarbon sektörü %7.6 oranında büyürken, hidrokarbon dışı sektörler sadece %1.1 oranında büyüdü. OPEC ve OPEC+ üyelerinin petrol üretiminde kesintiye gitme kararından sonra, IMF BAE ekonomisinin 2020 yılı içerisinde %2.5 büyüyeceğini tahmin etmektedir. BAE Merkez Bankası’nın raporunda ayrıca, Dubai’deki konut fiyatlarının geçen yıla oranla %7 oranında düştüğü belirtildi. Abu Dabi’deki konut fiyatları ise %7.5 oranında düştü.
BAE’de 2 kişinin daha koronavirüse yakalanması ile birlikte toplamda virüs vakalarının 11’i geçtiği bildirildi. BAE’de Çin uyruklu bir kişi ile temasları sonrasında 34 yaşındaki Filipin vatandaşı ile 39 yaşındaki bir Bangladeşlide koronavirüs tespit edildi. BAE’de ilk koronavirüs vakası 29 Ocak tarihinde Wuhan’dan gelen bir ailede görülmüştü.
Yemen
Yemen Cumhurbaşkanı Abdurabbu Mansur Hadi, Mahra ilinin valisinin görevine son verdi. Mahra’nın yeni valisi Muhammed Yasir oldu. Söz konusu kararın alınmasına dair herhangi bir gerekçe bildirilmezken, kararın eski valinin yerel otoriteler ile yaşadığı anlaşmazlıklar sebebiyle alındığı belirtiliyor. Riyad Anlaşması’nın ihlali sebebiyle Güney Yemen Geçiş Konseyi söz konusu kararı kabul etmediklerini açıkladı. Bunun yanı sıra, el-Cevf kentinde Husiler ile girilen bir çatışma sırasında, Yemen ordusundan Tuğgeneral Sadık el-Ukeymi öldürüldü.
Kuveyt
Koronavirüs sebebiyle Kuveyt, İran’da yaşayan 130 vatandaşını tahliye etti. İran’ın Meşhed kentindeki 700 Kuveyt vatandaşının da tahliye edilmesi beklenmekte. Virüsün sebep olduğu teyakkuz durumu hasebiyle de Kuveyt, İran’a yönelik havayolu seferlerini gidiş-dönüş durdurdu.
Umman
Umman Sultanı Heysem bin Tarık, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’yu kabul etti. Pompeo, Umman’ın yeni sultanı ile bir görüşme gerçekleştiren ilk üst düzey yetkili oldu. Görüşmede ikili ilişkilerin güçlendirilmesine dair vurgu yapıldı. Dış politikada Sultan Kabus’un çizgisini sürdüreceğini belirten Heysem bin Tarık’ın, İngiltere ve ABD ile stratejik ilişkilere önem vermesi beklenmektedir.
Bahreyn
Körfez ülkeleri arasında İsrail ile ilişkilerini normalleştirme adına büyük çaba harcayan Bahreyn, ülkesinde İsrail bayrağı yakan bir vatandaşa 3 yıl hapis cezası verdi. Bahreyn mahkemelerinin konuya dair açıklamasında “kamu sağlığının tehlikeye atılmış olması” gerekçesi üzerinde duruldu.
