Tunus
Tunus’un kuzeybatısında Ain Snoussi bölgesi vadi yolunda turist otobüsü uçuruma düştü. Ölü sayısının 26’yı bulduğu ve 17 yaralı olduğu haberi verildi.
Tunus, kadın hakları ve cinsiyet eşitliğine diğer Arap ülkelerine de teşvik açısından önemli bir karara imza atarak devlet okullarının ders programına cinsiyet eğitimini dahil etti. Tunus Eğitim Bakanlığı tarafından Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu ve Arap İnsan Hakları Enstitüsü ile işbirliği içinde geliştirilen bu yeni girişim, kısmen cinsel tacizi önlemek için tasarlandı.
Kültür aktivisti Lsa'ad al-Zawari, en fakir banliyölerinden birinde bir kültür merkezi kurdu. Bunu yaparken, Lsa'ad ve gönüllüleri eskiden çöplük olan bir alanı temizlediler. Bu tür projelerin, Tunusluları tarihine bağlarken, olumlu bir değişim yaratacağını umuyorlar.
Maliye Bakanlığı kıdemli memuru Sami Ben Jannet, birkaç hafta önce istifa eden Néji Jalloul’un yerine, Cumhurbaşkanlığı’na bağlı olan Tunus Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (ITES) Genel Müdürü olarak atandı.
24 saat içinde yaşanan otobüs kazaları yüzünden Tunus, Fas ve Cezayir ortak ve acı bir kader paylaştı. 3 otobüs kazasının ardından Tunus'ta 27, Fas'ta 17 ve Cezayir'de 4 kişi öldü.
Sidi Bou Zid Valiliği’ne bağlı Jelma kasabasında, genç protestocu gruplar ve güvenlik güçleri arasında 2 Aralık gecesi meydana gelen çatışmalardan sonra 3 Aralık günü sakinlik sağlandı. Protestocuları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullanıldı.
Jelma'daki çatışmalar, 2010 yılında Arap baharını tetikleyen Muhammed Bouazizi gibi, kendisini ekonomik sıkıntılarından dolayı çaresizce kasaba merkezinde ateşe veren 25 yaşındaki Abdelwahed Hablani’nin ölümünden sonra başladı. Arap baharının doğum yeri olan Tunus Sidi Bouzid’da göstericiler ve polis arasında yaşanan çatışmalar sonucunda İçişleri Bakanlığı 11 kişi tutuklandığını belirtti. Halk ekonomik ve sosyal politikalarda köklü bir değişim istiyor.
Devrimden sonra ekonomik kaymayla uğraşan Tunus’ta ekonomistler, devlet maliyesini istikrara kavuşturma çabalarını sürdürmek ve genç demokrasi politikalarına duyulan güveni sarsacak tehditlerin üstesinden gelinmesi için net bir ekonomik vizyona sahip güçlü bir hükümetin gerekli olduğunu söylediler.
Başbakan adayı Habib Jemli önümüzdeki hafta başlarında hükümeti oluşturacak partileri açıklanacağını bildirdi. Jemli “Bir sonraki hükümeti yapacak partilerle görüşmelerin ilerlemekte, bazı partilerin egemen bakanlıkları tarafsız hale getirme ilkesinin reddetmesine rağmen her koşul için hazırlıklıyım” notunu düştü.
Libya
Trablus'un batısındaki Sorman kentindeki protestocular, Hafter'in Libya ordusu tarafından yakalanan oğulları için ihmalkarlık yapmasını reddettiklerinden dolayı şehirdeki ana sahil yolunu kapattılar.
Libya Deniz Kuvvetleri Enformasyon Ofisi’nin yaptığı açıklamaya göre; Libya donanması, 33 kadın ve 14 çocuk dahil olmak üzere, Zawiya kıyılarında 200'den fazla yasadışı göçmeni kurtardı.
Libya'daki Birleşmiş Milletler Destek Misyonu (UNSMIL) başkanı Ghassan Salame, ABD delegasyonu tarafından son birkaç gün içinde çeşitli Libyalı partilerle yapılan toplantıları cesaret verici olarak nitelendirdi.
İçişleri Bakanı Fathi Bashagh, Türkiye'de eğitim sınıfına giren Libyalı polis akademisi öğrencisinin mezuniyet törenine katıldı.
İki Kutsal Caminin Muhafız Kralı Salman Bin Abdülaziz, 2 Aralık Pazartesi günü Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Aguila Saleh'i kabul etti. Özellikle Şura Konseyi ve Libya Parlamentosu arasındaki ikili işbirliği beklentileri masaya yatırıldı.
Dışişleri Bakanlığı İkili Siyasi İşler ve Denizcilik-Havacılık-Hudut Genel Müdürü Büyükelçi Çağatay Erciyes, geçen hafta Türkiye ile Libya arasında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası'ndan sonra Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlarını gösteren haritayı sosyal medyada paylaştı.
Ulusal Mutabakat Hükümeti çoğu kadın ve çocuk olmak üzere sivillerin yaralanmasına ve ölmesine sebep olan hava saldırısında Libya Ulusal Ordusu’nu sorumlu tuttu. Askeri güçler 14 kişinin öldüğünü bildirdi.
Yunanistan dışişleri bakanlığı Trablus’un geçen hafta Ankara ile imzaladığı askeri anlaşmanın ayrıntılarını sağlamadığı sürece Libya büyükelçisini Atina'dan ihraç etme tehdidinde bulundu.
Dışişleri Bakanı Mohammed Sayala; Tunus, Fas ve Cezayir dışişleri bakanlarını, son gelişmelerden ve hükümetin Türkiye ile olan mutabakat tepkileri hakkında bilgi vermek için aradı. Sayala ayrıca, Libya'nın komşu ülkelerle ikili ilişkileri sürdürmekte kararlı olduğunu ve hiçbir zaman ulusal güvenliklerini tehlikeye sokacak eylemlerde bulunmayacağını belirtti.
Libya Devlet Yüksek Konseyi tarafından yapılan yazılı açıklamada; Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanlık Konseyi’nin herhangi bir ülkeyle özellikle Libya’nın kaynaklarını koruyacak ve güvenliğini arttıracak mutabakatlar imzalama hakkı olduğunu vurguladı. Buna istinaden Türkiye ile Libya arasında 27 Kasım’da imzalandığı duyurulan “Güvenlik ve İşbirliği Mutabakat Muhtırası” ve “Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat”ın, Libya’nın kaynaklarının korunması bakımından önemli olduğunu bildirdi.
Dışişleri Bakanı Mohamed Siala; Umman Dışişleri Bakanı Yusuf bin Alawi bin Abdullah, Moritanya Dışişleri Bakanı İsmail Ould Cheikh Ahmed, Ürdün Dışişleri Bakanı Ayman Safadi ve Kuveyt Dışişleri Bakan Yardımcısı Khaled Al-Jarallah ile yapılan telefon görüşmeleri sırasında sözlerini "Bu telefon görüşmesi, birleşik bir pozisyon (Libya’nın siyasi süreci konusunda) ortaya çıkması için Arap Dışişleri Bakanları arasında süregelen istişarelerin bir parçası …" diyerek dile getirdi.
Libya'nın BM destekli hükümet yetkilileri, ülkenin iç savaşında rakipleriyle birlikte savaşan Rus paralı askerlerin konuşlandırıldığı iddiasıyla Moskova ile yüzleşmeyi planladıklarını söyledi. Trablus merkezli Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Khaled El Meshri “Tüm kanıtları toplayıp yetkililere sunduktan ve ne dediklerini gördükten sonra Rusya’yı ziyaret edeceğiz” dedi. Bu ziyaretin ne zaman gerçekleşeceği belli değil.
Katar Emiri Tamim bin Hamad Al Thani, ülkesinin uluslararası alanda tanınan ve meşru bir hükümet olan Libya Cumhurbaşkanlığı Konseyi'ne verdiği desteği yineledi.
Libya hükümetinin askeri kaynağı, başkent Trablus'taki Cumhurbaşkanlığı Konseyinin genel merkezine saldıran silahlı grubun güvenlik güçleriyle çatışması sonucunda geri çekildiğini açıkladı. Kimliği tanımlanamayan silahlı grubun saldırısından sonra Cumhurbaşkanlığı Konseyi genel merkezinde tekrar sakinlik sağlandı.
Cezayir
Cezayir’in gaz endüstrisi Rusya ve ABD’nin baskısı altında; Rus doğal gazının ve Amerikan şeyl gazının rekabetini telafi etmek için, devlete ait şirket Sonatrach, sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatına geri dönmek zorunda kaldı. Sonatrach'ın pazarlama başkan yardımcısı, Cezayir'in Avrupa'ya gaz satışında bu yıl % 25 oranında düşüş beklentisini dile getirdi.
12 Aralık seçimlerinde Cumhurbaşkanı Abdelaziz Buteflika'nın yerine geçmek isteyen beş aday, büyük ölçüde hayal kırıklığına uğramış bir halkı büyüleyemedi. Adaylar toplanma alanlarını doldurmakta zorlanıyor, kampanya yöneticileri istifa ettiler, seçmenler kampanya merkezini domates ve yumurtalarla doldurdular. Eğer adaylar ilk turda %50 barajını geçemezlerse, ikinci tur seçimi önümüzdeki haftalarda gerçekleşecektir.
Hükümeti destekleyen Cezayirli vatandaşlar, önümüzdeki ay yapılacak seçimlere desteklerini göstermek için Kuzey Afrika ülkesinde çeşitli şehirlerde yapılan gösterilerle sokaklara döküldüler. Cezayir’de görünen türünün en büyük hükümet yanlısı gösterisini gerçekleştirdiler.
6 Aralık Cuma günü Cezayir’in 5 cumhurbaşkanı adayı akşam haberlerinden sonra düzenlenecek bir tartışma programına katılacaklar.
Ülke genelindeki gümrüklerde önemli miktarda psikotrop ilaç, araba yedek parçası, tıbbi malzeme, giysi, çok sayıda cep telefonu, dijital saat ve döviz cinsinden önemli miktarda para ele geçirilmesi polisi ve ulusal jandarmayı alarma geçirdi.
Cezayir Ulusal Seçimler Bağımsız Otoritesi (ANIE) pazartesi günü yaptığı açıklamada, beş cumhurbaşkanı adayının 12 Aralık'ta yapılacak seçimlerden önce Cuma günü bir televizyon tartışmasına katılacağını açıkladı. Açıklamaya göre, tartışma vatandaşların her adayın seçim programını daha iyi anlamalarını sağlamayı amaçlıyor.
General Ahmed Gaid Salah, ülkenin 1954’teki bağımsızlık savaşının başlangıcına değinerek “Kasım kurtuluşa işaret verdiyse, Aralık bir hukuk devletinin inşasını tamamlama onuruna sahip olacak" dedi. General 12 Aralık’ta yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ülkenin düşmanlarına karşı tokat gibi bir cevap olacağını belirtti.
Birleşmiş milletler Güvenlik Konseyi (BMGK)’nin daimi olmayan koltuk sayısı için yarışanlardan Afrika’daki Cibuti, Cezayir’in koltuk için Kenya’yı resmi olarak onaylamasıyla büyük bir darbe aldı. Cezayir’in Kenya Büyükelçisi Selma Malika Haddadi ülkesinin BMGK’de, Afrika’nın çıkarlarına sahip çıkmada en iyisi olduğuna karar kıldı.
Fas
Fas hükümeti 106 Ganalı öğrenciye eğitimlerini devam ettirmeleri için burs teklif etti.
Yüksek Planlama Komisyonu (HCP) başkanı Ahmed Lahlimi Alami, birkaç Fas bakanı ve üst düzey kamu yönetimi yetkilisinin veri paylaşımında işbirliği yapmaması dolayısıyla halka karşı şeffaf olmamalarını kınadı.
Giderek derinleşen ticaret açığından dolayı Faslı işletmelerin artan şikayetleri nihayet Fas Ticaret ve Sanayi Bakanı Moulay Hafid El Alamy’yi Türkiye ile Serbest Ticaret Anlaşması’nın yeniden dengelenmesini istemesiyle sonuçlandı. Fas basını, iki ülke arasındaki ticareti dengelemek için ikili komisyon kurulduğunu bildirdi.
Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanı Naledi Pandor, Fas’ın Batı Sahra’daki egemenliğini doğrudan sorgulayan bir konuşmayı Cezayir büyükelçiliğindeki bir anma etkinliği sırasında yaptı. Güney Afrika yetkilisinin konuşması Fas’ın Batı Sahra üzerindeki egemenliğini siyasi bir tartışmaya dönüştürdü.
Askeri güç sıralaması olan Küresel Ateş Gücü Endeksine göre; Fas ordusu dünyadaki 137 ülkeden 61. olurken, sadece Afrika’da 6. Sıraya oturdu. 2018 verilerinde Krallık 55. sırada yerini almıştı. Endeks ülkelerin kaynaklar dahil olmak üzere 50’den fazla faktöre dayanan potansiyel savaş kabiliyetlerini karşılaştırır, bunlar için; insan gücü, ekonomi, coğrafya ve ülkenin deniz, kara ve hava kuvvetleri sayılabilir. Ayrıca sıralamada Cezayir 27., Libya 77., Tunus 80. sırada.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Mike Pompeo'nun Kral 6. Muhammed ile görüşmek üzere 4-6 Aralık'ta Fas olacağını açıklamıştı. Bunun yerine ABD Dışişleri Bakanı Pompeo, gezisini 5 Aralık Perşembe sonlandırarak bir gün kısalttığı Fas ziyareti yerine Portekiz'de, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile görüşecek.
Petrol ve tedarik bakanlığının açıklaması; Uluslararası İslam Ticaret Finansmanı Şirketi (International Islamic Trade Finance Corporation) Mısır’ın 2020’de petrol ürünleri ve temel emtia ithalatı konusunda 1.1 milyar dolarlık fon sağlayarak yardımda bulunacak. Bu fon ITFC ve Mısır arasında Ocak 2018’de imzalanan 3 milyar dolarlık anlaşmanın parçasıdır.
Mısır Dışişleri Bakanı Sameh Shoukry 3 Aralık Salı günü yaptığı açıklamada, ABD’nin yeni Kahire Büyükelçisi Jonathan Cohen’nin Cumhurbaşkanı Abdel Fattah el-Sisi’ye kimlik bilgilerini sunduktan sonra ABD büyükelçisiyle toplantı yaptı. Dışişleri Bakanı Sözcüsü Ahmed Hafez, Twitter hesabından “Dışişleri bakanı, Kahire'deki yeni ABD büyükelçisini aldı… iki ülke arasında stratejik ilişkiler genişledi.” yazdı.
Mısır
Mısır'ın delegasyonluğunu yapan Çevre Bakanı Yasmine Fouad, COP25 olarak bilinen 2019 BM İklim Değişikliği Konferansı toplantılarına 1 Aralık’ta Madrid'e gitti.
Mısır Eski Eserleri Bakanı Khaled Elanani, yeni arkeolojik keşifler hakkında düzenlenen bir medya etkinliğine, ülkesinin gelecekte Çin ile kültürel işbirliğini geliştirme istekliliğini ifade etmek için Pekin'deki Mısır Elçiliği'nde konferansta bulundu.
Ortak insani müdahaleyi sürdürmek ve iki kurum arasındaki işbirliğini arttırmak amacıyla Mısır Kızılay Derneği (ERC) ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) dört yıllık bir ortaklık imzaladı.
Üç önemli Nil havzası ülkesinin (Mısır, Sudan, Etiyopya) sulama bakanları, Mısır'ın su tedariğini tehdit ettiğini söylediği Etiyopya'nın yakında bitecek olan mega-baraj projesi hakkında Kahire'de yeni müzakerelere başladı.
Afrika Dışişleri Bakanı Yardımcısı Abu Bakr Hefni, Mısır'ın Kamerun hükümetinin Kuzey-Batı ve Güney-Batı (Anglophone) krizi durumunu çözme çabalarına ve Afrika’nın sorunlarına Afrika çözümleri bulma konusunda Afrika Birliği’ne uygun olarak Ekim ayında Yaounde'de düzenlenen ulusal diyaloğa destek verdiğini belirtti.
Başbakan Mostafa Madbouly pazar akşamı, Sanayi Merkezini destekleme amaçlı bir girişimin duyurulması için Mısır Merkez Bankası Valisi (CBE) Tarek Amer ile bir toplantı yaptı.
Mısır'ın petrol dışı özel sektör faaliyeti kasım ayında Eylül 2017'den bu yana en düşük seviyesine indi. Yeni siparişler düşmesi sebebiyle firmalar yerel ekonomi ile ilgili endişelerini dile getirdi.
Askeri Üretim Devlet Bakanı Mohamed Said Al-Assar, mevcut işbirliği sorunlarını ve iki taraf arasındaki ortak sanayileşme alanlarında işbirliği umutlarını artırmanın yollarını görüşmek üzere Belarus Cumhuriyeti Kahire Büyükelçisi Sergei Terentiev ile bir araya geldi.
Elektrik Bakanı Mohamed Shaker, Kahire’de 1-4 Aralık arasında düzenlenen Nükleer Enerji ve Deniz Suyu Arıtımı Beklentileri hakkındaki Beşinci Arap Forumu'nun açılışında enerji ve suya olan talebin nükleer enerjiyle karşılanması gerektiğini vurguladı.
Petrol ve tedarik bakanlığının açıklaması; Uluslararası İslam Ticaret Finansmanı Şirketi (International Islamic Trade Finance Corporation) Mısır’ın 2020’de petrol ürünleri ve temel emtia ithalatı konusunda 1.1 milyar dolarlık fon sağlayarak yardımda bulunacak. Bu fon ITFC ve Mısır arasında Ocak 2018’de imzalanan 3 milyar dolarlık anlaşmanın parçasıdır.
Mısır Dışişleri Bakanı Sameh Shoukry 3 Aralık Salı günü yaptığı açıklamada, ABD’nin yeni Kahire Büyükelçisi Jonathan Cohen’nin Cumhurbaşkanı Abdel Fattah el-Sisi’ye kimlik bilgilerini sunduktan sonra ABD büyükelçisiyle toplantı yaptı. Dışişleri Bakanı Sözcüsü Ahmed Hafez, Twitter hesabından “Dışişleri bakanı, Kahire'deki yeni ABD büyükelçisini aldı… iki ülke arasında stratejik ilişkiler genişledi.” yazdı.
Hükümet Mısır’daki işsizlik göstergelerini düşürmek ve gençlere yeni imkanlar yaratmak için 1 milyona kadar küçük proje oluşturma niyetiyle KOBİ geliştirme idaresi ile işbirliği içerisinde yeni fikirleri uygulamaya koyacak. İnsan gücü bakanı Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)’nün çeşitli projelerin kurulmasında bakanlığın önemli ortağı olacağını belirtti.
Mısır, Etiyopya ve Sudan'ın sulama bakanları, 2 Aralık Pazartesi günü Kahire’de, Mısır'ı hayat veren Nil suyundan mahrum bırakabileceğinden korktuğu Etiyopya’ya ait mega-baraj projesi hakkında görüşmelerde bulundu. Bu, Etiyopya'nın Mavi Nil'de inşa ettiği dev barajla ilgili dört toplantıdan ikincisiydi. Etiyopya, Nil’in gelecekteki gelişimi için hayati önemde olduğunu söylediği bir baraj inşa ediyor, ancak Mısırlılar ülkesinde kıtlık ve kuraklığa neden olabileceğinden korkuyor.
Moritanya
Ruhani, Moritanya hükümetinin ve halkının Bağımsızlık Günü’nü Moritanya Cumhurbaşkanı Mohamed Ould Ghazouani’ye yolladığı bir mesajla kutladı. İran İslam Cumhuriyeti Devlet Başkanı Hassan Ruhani, Moritanya ile çeşitli alanlarda en üst düzeyde bağların genişletilmesi çağrısında bulundu.
