Uluslararası Suriye Gündemi
Daha önce Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Şansölye Merkel’in duyurduğu ve İstanbul’da düzenlenecek olan Suriye konulu Dörtlü Zirve’nin tarihi netleşmiştir. 27 Ekim 2018 tarihinde gerçekleşecek olan zirveye; Türkiye, Almanya, Rusya ve Fransa’nın da katılacak olması zirvenin önemini artırmakta ve ona uluslararası bir nitelik kazandırmaktadır. Almanya’nın Suriye politikasında en önemli unsur olan mülteci politikası ve Paris’ten yapılan açıklamalar Zirve’nin ana konularından birisinin İdlib kaynaklı oluşabilecek yeni bir göç dalgasının önüne geçmek için atılması gereken adımlar olacağını göstermektedir.
Suriye’de iç savaşın başladığı 2011 yılından itibaren Birleşmiş Milletler krizi daha yakından takip edebilmek için şu ana kadar üç özel temsilci atamıştır. Bu özel temsilcilerin sonuncusu olan Staffan de Mistura’da tıpkı diğer ikisi gibi yüklenmiş olduğu görevden Kasım 2018 itibari ile ayrılacağını açıklamıştır. İtalyan diplomat görevi ne sebeple bıraktığına dair bir açıklama yapmamış, kişisel olduğunu söylemekle yetinmiştir.
Rusya Devlet Başkanı Putin Deyr ez-Zor’da IŞİD tarafından yapılan bir saldırıyı uluslararası gündeme taşımıştır. Putin’in iddiasına göre geçtiğimiz hafta IŞİD tarafından Deyr ez-Zor’da ABD destekli militanların bulunduğu bir kampa yapılan saldırıda, içerisinde ABD vatandaşlarının da olduğu 700 kişi IŞİD tarafından rehin alınmıştır. Pentagon’dan yapılan açıklamalarda ise böyle bir saldırının olduğu, ama Putin’in söylediği gibi büyük bir rehine sayısının olmadığı ve alınan rehineler içerisinde de ABD vatandaşlarının bulunmadığı ifade edilmiştir.
Bölgesel Suriye Gündemi
Rusya, Suriye’deki pozisyonunu daha fazla güçlendirmek için bölge ülkeleriyle diplomatik ilişkileri geliştirme çabası içerisindedir. Rus lider bu bağlamda Mısır Cumhurbaşkanı Sisi ile Soçi’de bir araya gelmiştir. Bu toplantıda Putin, meslektaşını Türkiye ile varılan İdlib mutabakatı ile ilgili bilgilendirmiş ve iki lider Suriye’nin toprak bütünlüğü ve egemenlik haklarının korunması gerektiği noktalarında fikir alışverişlerinde bulunmuştur. Bu toplantıda Suriye’nin yeniden inşası ve topraklarını terk etmek zorunda kalan insanların geri dönmesi ile ilgili görüşmelerde bulunulmuştur.
İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri’ndeki yer alan Suriye – İsrail arasındaki Kuneytra geçişi 15 Ekim 2018 tarihinde açılmıştır. Bu gelişmeyi Suriye – Ürdün arasındaki Nasib sınır kapısının geçişlere açılması takip etmiştir. Bu gelişmelerin Suriye rejiminin ticaret potansiyelini artırması öngörülmektedir. Bu gelişmelere ek olarak, Suriye BM temsilcisi Beşar Caferi çok yakında Irak ile olan sınırları da açacaklarını ilan etmiştir.
Birtakım temaslar için Ankara’da bulunan ABD Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey, Türkiye – Rusya arasındaki İdlib anlaşmasının Suriye’deki çatışmaları dondurduğunu açıklayarak anlaşmanın önemine dikkat çekmiştir.
Türkiye ve Rusya tarafından yapılan İdlib mutabakatının başarılı şekilde yürütüldüğüne dair beyanatlardan sonra, TSK 15 – 20 km derinliğindeki askerden arındırılmış güvenli bölgeyi oluşturmak için Suriye sınırındaki Hatay’a büyük bir askeri nakliyat yapmıştır.
Yerel Suriye Gündemi
Halep’in doğusunda Esad taraftarı Şebiha milisleri ile İran destekli Şii gruplar arasında gerçekleşen çatışmalar neticesinde 85 militan hayatını kaybetmiştir. Bu çatışmaların aslında Rusya ile İran arasındaki çıkar anlaşmazlığından kaynaklandığı düşünülmektedir.
IŞİD Deyr ez-Zor’daki el-Bahra kampına yaptığı baskınla 700 kişiyi rehin almıştır. IŞİD, talepleri karşılanmaması durumunda her gün on kişiyi öldüreceklerini iddia etmiş, baskını gerçekleştirdikleri aynı bölgede Suriyeli casus oldukları iddiasıyla bir grup insanı infaz etmiştir.
İdlib’deki en büyük gruplardan olan el-Kaide bağlantılı Heyet Tahrir el-Şam, Türkiye ile Rusya arasında varılan İdlib mutabakatına uyum sağlayacağının sinyalini vermiştir. HTŞ’nin bu açıklamasından sonra İdlib mutabakatının tam anlamıyla uygulanmasının önünde bir engel kalmamıştır. Zira, İdlib’deki diğer muhalif gruplar halihazırda ağır silahları iç bölgelere çektiklerini bir hafta öncesinden açıklamışlardır.
Suriye Demokratik Meclisi (SDM) ile Suriye rejimi arasında Ağustos 2018’de iki defa görüşme gerçekleşmiştir. Son haftalarda iki tarafın ortak bir anayasa konusunda anlaşmaya vardığı yönündeki iddialar SDM Başkanı İlham Ahmed tarafından yalanlanmıştır.
Lazkiye’nin kuzeyinde çıkan bir çatışmada Hurras ed-Din örgütünün üst düzey bir komutanı beraberindeki iki kişi ile birlikte öldürülmüştür. Bu grubun Lazkiye’de bulunma amacının, Suriye rejim kuvvetleri ile ilgili bilgi toplamak amaçlı olduğu ifade edilmektedir.
