Abdülhamit Hacı Derviş: “Türkiye’nin Kürt Sorununu Çözmesi, Tahran’da, Suriye’de ve Irak’ta Kürt Sorununu Çözecektir.”
Abdülhamit Hacı Derviş Suriye Kürt siyasetinin en tecrübeli ve önde gelen isimlerinin başında gelmektedir. 1957 yılında Suriye’de Kürtlerin kurduğu ilk siyasal hareketin içinde yer alan Derviş o tarihten bu yana aktif siyasetin içindedir. Yıllarca hapiste yatmış ya da Suriye dışında yaşamak zorunda kalmıştır. Bu yolda bedeller ödemiş olan Derviş Suriye’deki halk ayaklanması sonrasında doğal olarak Kürt siyaseti içinde önde gelen isimlerden biri olmuştur. Halen Suriye Kürt Demokratik İlerici Partisi’nin Genel Sekreterliği görevini sürdüren Abdülhamit Hacı Derviş ile Irak’ın Süleymaniye şehrinde görüşme imkanı elde ettik. Derviş, Suriye’nin geleceği, Kürtlerin konumu, kendi partisi ve Türkiye ile ilişkiler konusundaki görüşlerini bizlerle paylaştı.
ORSAM: Öncelikle siyasi geçmişinizi kısaca anlatabilir misiniz?
Abdülhamit Hacı Derviş: Ben Abdülhamit Derviş. 1957 yılında bir parti kurarak siyasi hayatıma başladım. Şu an siyasi hayatıma başlarken yanımda olanlardan bir kişi hariç kimse kalmadı. Diğer arkadaşlarım vefat etti. Ben Cezire bölgesinde yer alan Dirbesiye’denim. 1958 yılından itibaren diktatörlüğün hakim olduğu bir ülkede siyasi faaliyetlere başladım. Cemal Abdül Nasır’ın başkanlığında Ortadoğu’ya diktatör ve faşist bir sistem yayıldı. O tarihten beri ben ya hapiste ya da yurtdışındayım. Abdül Nasır’dan sonra Baas Partisi iktidara geldi. Umuyorum ki Türkiye Cumhuriyeti tarihi boyunca asla Baas gibi bir parti görmesin. Çünkü Baas Partisi ırkçı ve faşist bir partidir. Ne geçmiş ne de bugüne uygun bir ahlak taşımamaktadır. Diktatörler Türkiye’nin başına da geçtiler ve Türkiye’yi de yönettiler. Ama diktatörler Türkiye’de insanları yargıladılar, cezayı o kişiye verdiler. Kimsenin annesine, kardeşine, akrabalarına ceza vermediler. Benim ailem onlarca defa hapse atıldı. Sadece benimle akraba oldukları için bedel ödediler. Umuyorum çok fazla soru sormazsınız. Çünkü size hayatımla ilgili vereceğim cevaplar güzel olamayacak.
ORSAM: Genel Sekreterlik görevini yürütmekte olduğunuz Peşveru Partisi hakkında bilgi verebilir misiniz? Teşkilat yapınız, güçlü olduğunuz bölgeler, Suriye’de Kürt sorununa ilişkin çözüm önerileriniz gibi konularda bilgi verebilir misiniz?
Abdülhamit Hacı Derviş: Biz Suriye’nin tüm bölgelerinde varız. Suriye içerisinde kabul gören bir partiyiz. Kürt sorunu Suriye için önde gelen ve çözülmesi zorunlu olan bir sorundur. Bu sorunun çözülmesi Suriye’deki genel sorunların çözülmesine bağlıdır. Kürt sorununun çözümü Suriye’de demokratik sorunların çözümünün bir parçası olacaktır. Çünkü bu sorun Suriye’de demokrasi sağlanamadan çözülemez. Dolayısıyla biz her şeyden önce Suriye’de demokrasi çağrısı yapıyoruz. Suriye’deki faşist ve demokrasiden uzak iktidarı yok etmek için mücadele ediyoruz. Amacımız Suriye’de demokrasinin sağlanması. Suriyeli Kürtler haklarını bu sayede elde edebilirler. Bazıları bizim partimizi yanlış anlıyorlar. Partimize karşı önyargılılar. Biz Suriye’de Kürtlerin ve Arapların beraber yaşamasını istiyoruz. Aynı görüşümüz Türkiye, Irak ve İran için de geçerlidir. Bölgedeki ülkelerin hepsinde demokrasi, kardeşlik ve barış içinde yaşanılmasını istiyoruz. İsteğimiz bazılarının düşündüğü gibi Suriye’den ayrılmak değildir. Baas Partisi de ayrılmak istediğimizi düşünüyor.
ORSAM: Uzun yıllardır Suriye’de siyasetin içindesiniz. Bu nedenle Esad rejimini yakından tanımaktasınız. Suriye’deki rejimin geleceğini nasıl görüyorsunuz? Mevcut çatışma sizce nasıl sonuçlanacak?
Abdülhamit Hacı Derviş: Suriye bugün çok zor bir süreçten geçiyor. Suriye’deki sorunlar askeri çözümlerle son bulmayacaktır. Görülen tek çözüm –ki şahsen bu çözümü destekliyorum- Suriye’deki diktatör sistemin yok edilmesidir. Esad sonrası Suriye’yi korumak için uluslararası bir güce ihtiyaç vardır. Ben bu öneriyi bir sene önce yaptım. Esad’ın gidişi bugünkü sorunları çözmez. Esad sonrası karanlık bir tünele gireceğiz. Özgür Suriye Ordusu tek değildir. Herkes kendi düşüncesiyle mücadele vermektedir. Farklı isimlerle mücadele veren çok fazla sayıda örgüt vardır. Esad sonrasında Suriye’de BM Güvenlik Konseyi’nin denetimi gerekebilir. Çünkü Esad sonrasında bir güç oluşturulmazsa Ortadoğu ateş çemberi içinde kalabilir. Ne yazık ki bugüne kadar Amerikalılar bile bunu göz ardı etmiştir. Çünkü Suriye’de Esad’ı gönderip durumu düzeltmek için bir çabada bulunmamışlardır. Dolayısıyla ben Esad sonrası bir Suriye’den çok korkuyorum.
ORSAM: Suriye Ulusal Koalisyonu Lideri Muaz el Hatip “Rejimle müzakere edilebilir” şeklinde bir açıklamada bulundu. Sizce bu aşamadan sonra siyasi çözüm mümkün mü? İkinci olarak uluslararası barış gücünün Suriye’ye gelmesi durumunda ülkenin fiili olarak bölünmesi riski söz konusu mu?
Abdülhamit Hacı Derviş: Asıl uluslararası barış gücü Suriye’ye girmezse her şey olabilir. Barışsal bir çözüm kabullenilir ama zor bir süreçtir. Özgür Suriye Ordusu kimdir? Değişik düşünce ve değişik organizasyonlarda çok fazla ordu vardır. Hatta Beşar Esad’a göre de bugün Beşar Esad değil, emniyet güçleri ve ordu olaylara el koymuştur. Bu sorunun barışçıl yollarla çözülmesi zordur. Ancak barışçı çözümler bölgenin ve Suriye halkının menfaatinedir.
ORSAM: Yani ne Suriye askeri muhalefetinin ne de Suriye rejiminin siyasi bir çözüme ikna edilmesi çok zor. Dolayısıyla uluslararası bir barış gücünün Suriye’ye girerek tarafları zor yoluyla barışa yönlendirmesi gerekmektedir mi diyorsunuz?
Abdülhamit Hacı Derviş: Evet. Ben böyle düşünmekteyim. Ben hiçbir zaman askeri çözüme inanmadım. Askeri bir çözüm -hangi taraftan olursa olsun- Suriye’de işleri iyice zorlaştırır. En iyi taraf muhalefettir. Ancak muhalefet tek görüş, tek yüz, tek el değildir. Esad askeri bir çözüm getirirse Suriye’yi ateş çemberine çevirir. Benim görüşüm uluslararası bir gücün çözümün bir parçası olmasıdır. Bu görüşümü birçok diplomata da ilettim.
ORSAM: Suriye Kürtlerinin karar organı olarak gözüken Kürt Yüksek Konseyi’nin Suriye Ulusal Koalisyonu’yla yatığı görüşmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz? Ortak bir noktaya varılması mümkün mü?
Abdülhamit Hacı Derviş: Bence Kürt Yüksek Konseyi, Kürt muhalefetinin yüksek konseyidir. Suriye Ulusal Koalisyonu da Kürt Yüksek Konseyi ile diyalog halinde olmayı kabullenmek zorundadır. Bizim çok büyük, taciz edici isteklerimiz yok. Suriye Ulusal Koalisyonu’nda olan şovenist düşünceli Araplar bu işi büyütmektedir. Bir ay kadar önce Suriye Ulusal Koalisyonu Başkanı Muaz el Hatip’le bir görüşme yaptık. Kürt Yüksek Konseyi ile görüşmeye ve bir çözüme ulaşmaya olumlu baktığını söyledi. Ancak görüşmeleri engelleyen bazı konular var. Bu engeller Kürtler, Araplar ve komşu ülkeler tarafından oluşturulmaktadır.
ORSAM: Geçtiğimiz günlerde Irak Kürt Bölgesi’nde yayınlanan bir gazetede açıklamanızı okuduk. Irak Kürt bölgesinde eğitilen Suriyeli Kürtlerin, Suriye Kürt bölgesine gönderileceğini söylediğiniz yazıyordu. Bu açıklama doğru mudur?
Abdülhamit Hacı Derviş: Ben böyle bir açıklama yapmadım. Irak Kürdistanı’ndan Suriye’ye Kürtlerin gönderilmesinden yana değilim. Bu duruşumu kardeşim Mesut Barzani’ye bildirdim. Irak’tan Suriye’ye bir güç gönderilmesi büyük bir yanlış olacaktır. Suriye’nin sorunu; Suriye Kürtleriyle, Suriye Araplarıyla, Suriye Türkleriyle, Suriye Süryanileriyle çözülür. Ben böyle bir açıklama yapmadım. Hatta bunun tam tersi yönünde bir açıklama yapabilirim. Ben zulme, yok edilmeye, işkenceye maruz kaldım. Ama düşüncelerimi, ilkelerimi hiçbir zaman değiştirmedim. Şu an geçmişe göre daha rahat bir ortamdayım ve inandıklarımın dışında bir şey söylemem.
ORSAM: PYD, Suriye Kürtleri arasında en güçlü ve örgütlü partilerden biri. PYD’nin Suriye Kürt muhalefeti içindeki rolü ve güçlü bir silahlı kanadının olması konusunda ne düşünüyorsunuz?
Abdülhamit Hacı Derviş: PYD’nin askeri gücünün ağırlığı Suriye içerisinde çok net gözükmekte. Kürt muhalefeti içinde rolleri vardır. Bana göre tüm bu sorunların çözümü Suriye’de demokrasinin sağlanmasıyla birlikte gelecektir. O zaman terazilerin kolları ve denklemler değişecektir.
ORSAM: Son olarak Suriyeli Kürtlerin Türkiye’den ne gibi beklentileri var?
Abdülhamit Hacı Derviş: Bölgedeki sorunların çözümünün anahtarı Türkiye’dir. Türkiye’deki Hak ve Özgürlük Partisi’nin konferansında da bunu söyledim. Erdoğan, Türkiye’nin kalkınmasında ve ileri gitmesinde önemli adımlar atmıştır. İzlediği siyasetle Türkiye’ye büyük hizmetler vermiştir. Eğer böyle giderse ve Kürt meselesinde bu adımlar atılmaya devam edilirse seneler sonra tarihte yerini iyi bir şekilde alır. Ben Kürtlere karşı olumlu adımlar attığını düşünüyorum. Ancak bu adımlar devam ettirilmeli ve sorun çözülmelidir. Türkiye’nin bölgede önemli bir rolü ve iyi bir tarihi vardır. Kendi sorunlarını çözme yolunda devam etmelidir. AK Parti, Recep Tayip Erdoğan başkanlığında Türkiye’ye hizmet etmiştir. Ben daha önce birkaç kez Türkiye’yi ziyaret ettim. Diyarbakır ve İstanbul’a gittim. Kürtlerin yaşadığı bölgelerde hala bazı eksiklikler vardır. Tüm kalbimle temenni ediyorum ki Türkiye hem kendi sorunlarını hem de bölgedeki sorunları çözsün. Herhangi biri Türkiye’ye gittiği zaman, Türkiye’nin gelişmiş ve demokratik bir ülke olduğunu hissediyor. Bu algı bölge insanlarında iyi bir etki bırakıyor. Türkiye’nin Kürt sorununu çözmesi, Tahran’da, Suriye’de ve Irak’ta Kürt sorununu çözecektir ve bu durum Türkiye’yi bir meşale haline getirecektir. Umuyorum ki Türkiye’deki demokrat insanlar tüm bu sorunların çözümü için uğraşırlar.
ORSAM: Teşekkür ederiz.
* Bu söyleşi ORSAM Uzmanları tarafından 24 Şubat 2013 tarihinde Irak’ın Süleymaniye şehrinde gerçekleştirilmiştir.
