Usema Halid: Adım Usema Halid. Emekli devlet memuruyum. İdlib vilayetine bağlı Keferhum Köyü’nde doğdum. İdlib merkezde yaşıyordum.
Ne Beşar yanlısıyım ne de muhalifim. Zaten bugünlerde “Tarafsızım. Olaylara karışmak istemiyorum” diyenler yanıyor. Halep’te üniversite okuyan çocuklarım var. Onlar İdlib’e gelemiyor. Halep’e gidemiyorum. Çünkü yollar bile ayrılmış. Muhaliflerin Halep’e giden yoluyla Beşar yanlılarının Halep’e giden yolu ayrı. Yollardan geçmek istiyorsan mecbur bir tarafta olacaksın. Çünkü ne İdlib ve çevresinde ne de Suriye genelinde tarafsız bir yol kalmadı.
ORSAM: Türkiye’ye ailenizle mi yoksa yalnız mı geldiniz?
Usema Halid: Ailemle beraber geldim. Ancak amcaların, yeğenlerim, arkadaşlarım, emeğim, birikimin, evim hepsi Suriye’de kaldı.
ORSAM: Türkiye’ye geldiniz. Peki, şimdi ne yapacaksınız?
Usema Halid: Bilmiyorum. Çadırkentlere mi gideyim yoksa bir ev mi tutayım kararsızım. Ama büyük ihtimalle ikisi de beni mutlu etmeyecek. Çünkü mülteci olmak cezaevinde yaşamak gibidir. Çocukların eğitimi durdu, hayalleri yıkıldı; aile mutluluğu, huzuru diye bir şey kalmadı.
ORSAM: Suriye’yi neden terk etmek zorunda kaldınız?
Usema Halid: Arap Baharı süreci ilk başladığında yüksekokul bitirmiş birisi olarak, olayların Suriye’ye yayılacağını hiç düşünmemiştim. “Suriye güçlü bir devlet, güçlü bir rejimi var. Kim Beşar’a karşı gelip gösteri yapar, isyan eder ki?” diye düşünüyordum. Der’adan Şam’a uzanan ilk ayaklanmaları ciddiye almadım. Basit bir aşiret olayı olarak gördüm. Ancak, aşiretlerin arasına emekli askerler, kamu görevlileri ve bazı iş adamları karışınca, Suriye’nin tehlikeli bir noktaya sürüklendiğini hissettim.
Bu durumda tarafsız kalmayı düşündüm. Aileme ve dostlarıma da aynı şeyi telkin ettim. Bekledim, sabrettim, sustum. Suriye’de kardeş kardeşe güvenip içindeki sırrı anlatamaz. Rejimin acımasız kanunları ve uygulamaları nedeniyle hepimiz korku içindeyiz. Siyasete karışmayan, yolsuzluğa haksızlığa tepki göstermeyen herkes özgürce yaşar. Ama en ufak bir tepki sizi ve çevrenizi götürür.
Emekli maaşımın yetmemesi nedeniyle İdlib’te 5 dönümlük bir bahçe aldım. Mevsime göre sebze-meyve yetiştirip ek gelir sağlıyordum. Önüme iki yol çıktığında düzenimin bozulmaması için bir yolu seçmek zorundaydım. Bende muhalifleri seçtim. Öncelikle emekli maaşım geciktirilmeye başlandı. Sonrada bahçem talan edildi. Gelirim kalmadı, ekonomik olarak çöktüm. Yaşım nedeniyle ağır işlerde çalışamıyordum, dağa çıkamıyor, yollar düşemiyorum. Muhaliflerin tarafında yer aldım ama onlara yardım edecek maddi ve manevi gücüm yoktu. Rahat ve mutlu bir insanken mutsuz ve yoksul bir insan durumuna geldim. Daha kötüsü sadece ben değil birçok insan bu hallere düştü.
Çevremde Beşar rejiminden yana olan insanlar önce muhalifler tarafından tartaklandı, dövüldü, mallarına el konuldu. Ama hiçbiri evlerinde öldürülmedi. Muhaliflerin ise cinayetler başlayınca, Suriye’nin iç taraflarına kaçmak ya da Türkiye’ye göç etmekten başka şansı kalmadı.
ORSAM: Siz ayrılırken İdlib’te ve çevresinde son durum nasıldı?
Usema Halid: Türkiye sınırından İdlib’e kadar olan bölge muhaliflerin elinde. Vilayet Beşar güçlerinin kontrolünde. Ancak, çevre köylere ve belediyelere yine muhalifler hakim.
ORSAM: Peki, birbirinizi nasıl tanıyorsunuz?
Usema Halid: Her köyün, her belediyenin ya da her mahallenin bir sorumlusu var. O sorumluda kendisine yardımcılar seçmiş. Aramızda çeşitli işaretler ve şifreli sözler var.
ORSAM: Hiç aranıza istemediğiniz birilerinin katıldığı ya da tanımadığınız birileri tarafından baskına uğradığınız oldu mu?
Usema Halid: Oldu. İdlib vilayeti içinde zorlandığımız anlar oluyordu. İçimizden yakalananlar hatta öldürülenler bile var. Ancak, şehir dışında, kırsal kesimde hiçbir yabancı aramıza girmeye cesaret edemedi.
* Bu söyleşi, 26 Temmuz 2012 tarihinde Feyyat Özyazar tarafından Gaziantep’in İslahiye ilçesinde gerçekleştirilmiştir.
