Gül ATMACA, Ortadoğu Araştırmacısı, [email protected]
Gözümüz kulağımız Türkiye-Suriye sınırındaki sığınmacılardayken Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) bu yıl ki raporunu açıkladı. Dünyada zorla evlerinden uzaklaştırılmış insan sayısı 44 milyona yaklaşmış. 2010 yılı sonu verilerine göre göç veren ülkelerin başında hâlâ Afganistan var. Onu Irak ve Somali izliyor. Raporla ilgili diğer ayrıntıları ileriki satırlarda paylaşacağız. Ancak, en çarpıcı olanı mülteci meselesinde en fazla yükü gelişmiş Batı ülkelerinin değil gelişmekte olan “komşu” ülkelerin taşıdığı. Sığınmacı/mülteci sayısının artmasında Batılı ülkelerin Ortadoğu’da yürüttüğü politikaların rolünü düşününce, yük paylaşımındaki haksızlık daha fazla ortaya çıkıyor. BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun da,20 Haziran Dünya Mülteciler Günü vesilesiyle yayınladığı mesajında, mülteci karşıtı görüşler en fazla sanayileşmiş ülkelerde yüksek sesle dile getirilirken dünya genelinde mültecilerin yüzde 80'ine gelişmekte olan ülkelerin yardım eli uzatmak zorunda kaldığını, bu duruma eşitlikçi bir çözüm bulunması gerektiğini söyleme gereğini duydu.
Bu yıl 1951 tarihli Mülteciler Sözleşmesinin 60. yıldönümünün kutlandığını, ayrıca BMMYK’nın kuruluşunun da 60. yılı olduğunu hatırlatan Ban, eskiden BMMYK sadece savaş ve baskılardan kaçan insanların yardımına çağrılırken bugün artan sayıda insanın aşırı yoksulluk, çevresel tahribat, iklim değişikliği nedeniyle yer değiştirmek zorunda kaldığını anımsattı.
BMMYK’nın 2010 yılı sonu verilerine göre dünyada yerinden olan insan sayısı son 15 yılın en yüksek oranına ulaşarak 43.7 milyon kişi oldu. Bu sayının 27.5 milyonu kendi ülkesi içinde yerinden olanlar, 15.4 milyonu mülteci statüsüne kavuşmuşken, 840 bini mültecilik başvurusunun sonucunu bekleyenler. BMMYK’nın bu raporunda, Arap Baharı sonrası yaşanan göç hareketleri yer almıyor. Ayrıca, BMMYK’ya kayıtlı olmayanları yani kaçak göçmenleri de kattığımızda sayının çok daha yüksek olduğunu söylemek yanlış olmaz! Rapora dönersek göç veren ülkeler arasında 3 milyon kişiyle Afganistan birinci sırada yer alırken, 1.7 milyon kişiyle Irak ikinci sırada yer alıyor. Onu, 770 bin kişiyle Somali izliyor. Pakistan, çoğu Afganlı olmak üzere barındırdığı 1.9 milyon kişiyle en fazla sığınmacı/mülteci kabul eden ülke. Onu, bir milyondan fazla insanı barındıran İran ve Suriye izliyor. Almanya, 600 bin kişiyle dördüncü sırada yer alırken, çıkarları söz konusu olduğunda Ortadoğu’dan “ilgisini esirgemeyen” ABD ise 264 bin kişiyle 9.sırada, İngiltere ise sadece 238 bin kişiyle 10.sırada yer alıyor. BMMYK’nın kırk sekiz sayfalık raporunda, evine dönenlerin sayısında azalma olduğu kaydediliyor. Geçen yıl 197,600 kişi evine dönmüş ki bu son 20 yılın en düşük sayısı. BMMYK’nın İngiltere’deki Temsilcisi Mans Nyberg, “On yıldan fazladır hatta 30 yıldır kamplarda yaşayan yani uzun süredir BMMYK koruması altındaki sığınmacılar da bizim için kaygı kaynağı” diye konuşuyor. Rapordaki diğer bilgilerden bazıları şöyle: -BMMYK’nın sorumluluğu altındakilerin yüzde 49’u kadın ve kız çocuklarından oluşuyor. -BMMYK raporuna göre dünyada 12 milyon vatansız var. – Aşağı Sahra ülkelerinden gelen sığınmacıların sayısında ciddi bir azalma kaydedildi. 2000 yılından bu yana sığınmacı sayısı 1.2 milyon azalmış -Japonya, yeniden yerleştirme programı gereği geçen yıl Eylül ayında Myanmar’dan 18 aileye kapılarını açarak mülteci kabul eden ilk Asya ülkesi oldu. – Mart ayındaki tsunami yüzünden 590 bin Japonun evinden olduğu tahmin ediliyor. BMMYK’nın Türkiye verileri ise daha yeni ( Türkiye’nin Doğu’dan mülteci kabul etmediğini, başvuruların üçüncü bir ülke için yapıldığını hatırlatalım) Haziran 2011 itibarıyla 18,331 kişi mültecilik başvurusunda bulunmuş. Buna göre, 6,913 kişiyle Iraklılar birinci, 4,798 kişiyle İranlılar ikinci, 3,400 kişiyle Afganlar üçüncü sırada yer alıyor.
