Hasan Kanbolat, ORSAM Başkanı
Gürcistan'dan tek yanlı (de facto) bağımsızlığını ilan eden Abhazya’da 12 Aralık’ta yapılan devlet başkanlığı seçimlerini yeniden Sergey Bagapş kazanmıştı.
Bagapş, birinci döneminde ‘de facto’ tanınmış bir devletin devlet başkanı iken, Ağustos 2008 savaşından sonra ‘de jure’ tanınmaya başlamış bir devletin devlet başkanıdır. Bu bağlamda yeni dönemde Bagapş yönetimi, Abhazya üzerindeki Rusya Federasyonu’nun etkisini dengeleyebilmek için Abhazya dışında yaşayan Abhaz kökenlilerle ve özellikle Abhazya’daki Abhaz nüfusunun yaklaşık beş katı Abhaz nüfusuna sahip Türkiye ile ilişkileri arttırmak isteyecektir. Nitekim, Adapazarı kökenli Soner Gogua başta olmak üzere Abhaz milletvekilleri zaten sıkça Türkiye’yi ziyaret etmektedir. Kasım 2009’da kuruluş çalışmalarını tamamlayan İstanbul merkezli Abhaz Dernekleri Federasyonu’nun davetlisi olarak Bagapş’ın da 2010 yılı içinde Türkiye’ye gayrı resmi ziyarette bulunması beklenmelidir. Bagapş, 17-24 Ekim 2007 tarihleri arasında da Türkiye’ye (Ankara, İstanbul, Adapazarı) gayrı resmi bir ziyarette bulunmak istemişti. Ancak, Gürcistan’da artan muhalif gösterilerden dolayı Tiflis’in söz konusu ziyaretin ertelenmesini Ankara’dan talep etmesi ile birlikte Ankara-Sohum arasında doğrudan telefon diplomasisi sonrası ziyaret ertelenmişti. Gürcistan'da bulunan Dışişleri Bakanı Prof. Dr. Ahmet Davutoğlu'nun heyetinde yer alan Müsteşar Yardımcısı Büyükelçi Ünal Çeviköz’ün 8 Eylül 2009 tarihinde Tiflis üzerinden karayoluyla Abhazya’yı ziyareti ile başlayan yakınlaşma Türkiye ile Abhazya arasında yeni bir dönemin başladığına işaret etmişti. Bu yeni dönemin alt yapısının hazırlanmasında Türkiye’nin Kafkasya konusunda deneyimli iki büyükelçisinin büyük emeği bulunmaktadır. Türkiye’nin eski Bakü Büyükelçisi Çeviköz ve Türkiye’nin eski Tiflis Büyükelçisi Ertan Tezgör. Türkiye’nin Avrupa-Atlantik ülkesi olmasına ve Gürcistan ile son derece iyi ilişkilere sahip olmasına rağmen Rusya Federasyonu ile iyi ilişkilere sahip olması da Türkiye-Abhazya ilişkilerinin gelişmesi için uygun ortamı sağlamaktadır. 16 Aralık’ta Ankara’da Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından açıklanan “Karadeniz’in Bütünleşmesi için Abhazya” başlıklı Abhazya raporu da Türkiye-Abhazya ilişkilerini yeniden değerlendirmiş ve çözüm yolları önermiştir. Raporda, Türkiye'nin Abhazya'nın izolasyondan kurtulmasında önemli bir rol oynayabileceğine dikkat çekilmişti. Raporda Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1990’lı yıllarda Abhazya ve Türkiye arasında yakın ekonomik ilişkilerin kurulduğu, Trabzon-Sohum arasında direkt gemi seferlerinin yapıldığı ve Abhazya’ya Türkiye’den karayolu bağlantısının olduğu hatırlatıldıktan sonra 1996’da Gürcistan’ın isteği ile Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) tarafından alınan ambargo sonucu Abhazya’nın dış dünya ile bağlantısının koptuğu, Türkiye’nin de bu karara uyarak Abhazya’ya feribot seferlerine son verdiği belirtilmişti. Raporda, Rusya Federasyonu’nun ambargo kararına 2000 yılına kadar tamamen uyduğu ve bu dönemde ambargonun Abhazya’ya insani açıdan büyük yük getirdiği fakat bu yaptırımların siyasi sonuç vermediği vurgulanmıştı.
Sonuç olarak, Türkiye-Abhazya ilişkilerindeki yeni dönemi, Gürcistan’ın toprak bütünlüğünü tanıyarak Abhazya ile insani ilişkilerin geliştirilmesi olarak özetleyebiliriz. Bunun için, 2010 yılından itibaren Türkiye ile Abhazya arasında doğrudan ulaşımın (ilk önce gemi ve sonra uçak) sağlanması, kültürel (STK’lar arası), dini (Diyanet İşleri Başkanlığı), kalkınma (TİKA) ve insani hibe (Kızılay) yardımları konularında ilişkilerin geliştirilmesi, doğrudan ikili ilişkilerin sıklaşması beklenmelidir.
