Fazıl Ahmed Burget, ORSAM Uzmanı, Ortadoğu, Afganistan
Afganistan’da Nisan 2014’te devlet başkanlığı seçimlerinin yapılması planlanmaktadır. Aynı yılda ülkedeki yabancı askeri güçlerin çekilmesi, bu ülkede güvenlik ve istikrarın sağlanması ve özellikle de seçimlerin güvenliğinin sağlanması noktasında bir takım endişelere de sebep olmuştur. Bir taraftan her geçen gün saldırılarını daha çok artıran Taliban örgütü 2014’ten sonra siyasal iktidarı yeniden ele geçirmeyi planlarken, diğer taraftan da merkezi yönetime muhalif olan eski Kuzey İttifakı yeniden birleşerek, Karzai ekibine karşı seçimlere daha güçlü bir şekilde katılmayı hedeflemektedir.
Seçimlerin ve ülkedeki yabancı askeri birliklerin çekileceği planlanan 2014’ün yaklaşması ile Afganistan’da bir takım siyasi manevraların hız kazandığı dikkat çekmektedir. Bir taraftan Karzai başkanlığındaki merkezi yönetim bir süre önce askıya alınan Taliban ile müzakere sürecini yeniden başlatma çabaları kapsamında Pakistan’da bazı temaslarda bulunurken, diğer taraftan ise seçimlerin güvenliğinin sağlanmasında başrol oynayan Emniyet Genel Müdürlüğü ile İçişleri Bakanlığına kendi taraftarlarını atamaya çalışmaktadır. Öte yandan Karzai’ye muhalif olan bir takım siyasi partiler ve gruplar bir araya gelerek yeni bir siyasi ittifak kurmuşlardır.
Bu çerçevede eski Kuzey İttifakı liderlerinden Muhammed Muhakkik, Dr. Abdullah Abdullah, General Dostum, Ahmed Ziya Mesud, Yunus Kanuni, Amrullah Salih, Atta Muhammed Nur ve Salahuddin Rabbani gibi ülke siyasetinde başrol oynayan kişiler seçimlerde ortak bir aday çıkaracaklarını açıklamışlardır. Bu arada daha önce söz konusu ittifaka ABD’nin eski Kabil temsilcisi Zalmay Khalilzad, devlet başkanı Karzai’nin kardeşi Qayum Karzai, eski İçişleri Bakanı Ali Ahmed Celali ve eski Milli Eğitim ve İçişleri Bakanı Hanif Atmer gibi ABD’ye yakın olan Peştun siyasetçilerin de katılacağı beklenmekteydi. Nitekim 27 Ağustos 2013’te General Dostum’un evinde ve 28 Ağustos 2013’te Muhammed Muhakkik’in evinde yapılan toplantıya bu kişilerin de katıldığı bilinmektedir. Fakat ertesi gün 29 Ağustos 2013’te başkent Kabil’deki toplantıya söz konusu kişilerin katılmadığı dikkat çekmektedir. Bu nedenle kurulan yeni ittifakın tamamen Taliban’a karşı silahlı mücadele yapan eski Kuzey İttifakı liderlerinden oluştuğu ifade edilmektedir. Ayrıca bu ittifakta Peştun etnik grubuna mensup liderlerin bulunmaması dikkatlerden kaçmamaktadır.
Yazılı bir antlaşma ile ittifaklarını tescilleyen bu liderlerden Yunus Kanuni (Tacik), Muhammed Muhakkik (Hazara) ve General Dostum (Özbek) 2004 devlet başkanlığı seçimlerinde ve Dr. Abdullah Abdullah (Tacik) ise 2009 seçimlerinde kendi adaylıklarını koymuşlardı. 2004 seçimlerinde, Kanuni yüzde 17, Muhakkik yüzde 14 ve General Dostum ise yüzde 11 oy almışlardı. 2009 Seçimlerinde General Dostum ile Muhakkik Karzai’yi desteklerken, Kanuni ise Dr. Abdullah’ı desteklemiş ve Abdullah da yüzde 40’a yakın oy almıştı. Tüm bu oy potansiyellerine bakıldığında bu yeni ittifakın şansının daha büyük olduğu görülmektedir. Ancak, seçim kültürünün daha tam anlamı ile yerleşmediği Afganistan’da bir takım yolsuzlukların da olması mümkündür. Nitekim “Bağımsız Seçim Komisyonu” Başkanının parlamentodan onay alınmaksızın devlet başkanı tarafından direk atanması bir takım soru işaretlerini de beraberine getirmiştir. Öte yandan Afganistan gibi güvenlik sorunları ile boğuşan bir ülkede güvenlik güçlerinin de seçimlerde etkin olduğu görülmektedir. Bu yüzden merkezi yönetim iktidardaki potansiyelinden yararlanarak, hem seçim komisyonuna yönelik hem de seçimlere etki edebilecek diğer kuruluşlara yönelik bir takım kararlar almaya çalışmaktadır. Nitekim son dönemlerde Emniyet Genel Müdürlüğü ile İçişleri Bakanlığına Karzai ekibine mensup kişilerin atanması da son derece dikkat çekmektedir.
Afganistan’daki son siyasi manevralara bakıldığında, kurulan yeni ittifakın yapısı ve merkezi yönetimin son atamaları da dikkate alındığında Peştun ve Peştun olmayan unsurların çatışacağı bir ortamın yaratıldığı açıkça görülmektedir. Bu da ülkede yeniden etnik çatışmaların yaşanabileceği ihtimalini doğurmaktadır. Bu nedenle Afganistan’da 2014 Devlet Başkanlığı seçimlerinin çok çekişmeli geçmesi ile birlikte, yolsuzluk iddialarının da karışması ülkede yeni sorunların ortaya çıkacağı anlamına gelmektedir. Dolayısı ile 2014 seçimlerinden sonra, ülkenin yeni bir kaosa sürüklenmemesi için uluslar arası camianın çok daha dikkatli olması gerekmektedir.
