Hasan Kanbolat, ORSAM Başkanı
7 Mart’ta 325 sandalyeli parlamento için Irak sandık başına gitti. Irak kesin seçim sonuçları bir türlü açıklanmasa da koalisyon pazarlıkları başladı bile. Seçimlerin kesin sonuçlarının 18 Mart’tan önce açıklanması beklenmiyor. Ancak, beklendiği gibi Başbakan Nuri El Maliki’nin tek başına hükümet kuracak mutlak çoğunluğu elde edemeyeceği de açık bir gerçek. Maliki’nin liderliğindeki Kanun Devleti Koalisyonu’nun 100-110, eski Başbakan Ayad Allawi’nin liderliğindeki El Irakiye’nin 85-90, Şiilerin oluşturduğu Irak Ulusal İttifakı’nın 70, Kürdistan İttifakı’nın 60, İçişleri Bakanı Cıvadi Bolani’nin liderliğindeki Irak Birliği İttifakı’nın 10, Irak İslam Partisi’nin 10 sandalye alması bekleniyor.
5-6-7 Mart tarihlerinde yurtdışında kullanılan oyların sonuçları ise belli oldu. Kullanılan oy toplamı 270 bin. 2005’te ise bu rakam 400 bin, katılım oranı yüzde 72 idi. Ancak, 2005 seçimlerindeki kapsamlı yolsuzluklar göz önüne alındığında 2010 rakamları daha gerçekçidir. 2010’da ülkelere göre oy dağılımı ise şöyledir: ABD: 27.754; Kanada: 12.428; İngiltere: 17.873; İsveç: 36.931; Almanya: 19.474; Avusturya: 1.579; Hollanda: 12.300; Danimarka: 9.328; BAE: 14.063; Suriye: 42.965; Ürdün: 24.717; İran: 23.554; Mısır: 4.917; Lübnan: 3.787; Avusturalya: 12.068; Türkiye: 6.308 (Ankara: 1603; İstanbul-Fatih: 2913; İst-Mecidiyeköy: 1291; İst-Kadıköy: 407)
7 Mart seçimlerini 21 ülke ve Arap Birliği (70 kişi), İslam Konferansı Örgütü (40 kişi) ile Avrupa Birliği’nden (120 kişi) gelen toplam 636 seçim gözlemcisi izlemişti. İran gözlemci göndermeyi red eden tek ülke oldu. Ülke bazında ele alınırsa en kalabalık (106 kişi) gözlemci heyeti ABD’dendi. Aralarında eski senatörlerin de bulunduğu Amerikalılar 6 gözlemci noktası Bağdat’ta olmak üzere 26 farklı noktaya gözlemci yolladılar. 2009 vilayet seçimlerine de gözlemci yollamış olan Türkiye ise 46 gözlemci ve 10 ayrı vilayet ile ikinci sıradaydı. Bağdat (10 kişi), Musul (13), Erbil (5), Süleymaniye (1), Kerkük (4), Vasit (1), Meysan (1), Dohuk (1), Diyala (2), Basra (7). ABD’li ve Türk gözlemciler dışındaki gözlemciler genel olarak Bağdat ve Erbil dışına çıkmayı güvenlik nedeniyle göze alamadılar. Türkiye, Amerikalılar dahil hiçbir yabancının girmeyi göze alamadığı bölgelerde ve mahallelerde Türk bayrağı ile Irak halkı ile bütünleşerek sorunsuz gözlem yapabildi. Fransa seçimlere 5 gözlemci (Bağdat’ta 3, Erbil’e 2) ve 3 senatör ile katıldı. İtalya 14, Japonya 12, Çek Cumhuriyeti 12 gözlemci ile katıldı. ABD, Danimarka ve Türkiye dışındaki ülkeler gözlemcileri Irak’ta bulunan diplomatları arasından seçmişlerdi. Kerkük’e sadece Türkiye ve Çek Cumhuriyeti diplomatlarını gözlemci olarak gönderebildi. Kerkük’te sivil tek gözlemci ise bendim.
9 Mart gecesi Bağdat’ta El Reşid Oteli’nde seçim gözlemcilerine hitaben bir konuşma yapan Maliki, konuşmasında hükümeti mutlaka kuracaklarını ima etmişti. Konuşmasında ve konuşma sonrasındaki tavırlarında son derece rahattı. Irak’ta genel olarak “Maliki bir dönem daha Başbakan olarak kalırsa bir daha gitmez. Demokrasi kurumsallaşmadan ülke diktatörlüğe doğru kayabilir” korkusu var. Bu nedenle, siyasi partiler arasında “Ne olursa olsun Maliki’yi önleyelim. Kanun Devleti Koalisyonu hükümete katılsın ama Maliki dışında bir başbakan olsun” anlayışı yaygın. Ancak, Nuri El Maliki ne pahasına olursa olsun başbakan olarak kalmaya kararlı görünüyor. Kendi başbakanlığı etrafında her türlü koalisyona ve işbirliğine açık görünüyor. Ordu, istihbarat ve bürokrasinin Maliki’nin kontrolünde olması da gücüne güç katıyor. Siyasi pazarlık masalarının kurulduğu Irak’ı oldukça hareketli bir ay bekliyor.
