Irak’ın modern siyasal tarihinde ideolojik süreklilik, örgütsel disiplin ve Şii siyasetinin başat aktörü olma iddiası bakımından öne çıkan en istikrarlı aktörlerden biri İslami Davet Partisi (Dava Partisi) olarak ifade edilebilir. 1957 yılında Şii ulemanın öncülüğünde kurulan bu yapı yalnızca bir siyasi parti olmasının ötesinde aynı zamanda Irak’taki dinî-muhafazakâr kesimin modern siyasal katılımını mümkün kılan bir ideolojik organizasyon olarak teşekkül etmiştir. Pan-Arabizm, Marksizm ve laik milliyetçiliğin etkin olduğu bir dönemde, Şii İslami bir siyasal tahayyülün savunulması, Dava Partisinin kurucu kadroları açısından yalnızca dinî bir girişim olarak değil aynı zamanda kültürel ve ideolojik bir mücadele alanı olarak da görülmüştür. Bu bağlamda Dava Partisi, salt siyasal bir temsil aracı olmanın ötesinde, Irak toplumunda kökleri derinlere uzanan dinî, entelektüel ve kültürel bir arayışın ürünü olarak değerlendirilebilir.
Dava Partisi, Baas döneminde maruz kaldığı baskılara, idamlara ve sürgünlere rağmen varlığını korumayı başarmıştır. Irak dışında kurduğu diaspora örgütlenmeleri aracılığıyla siyasal bütünlüğünü güçlendirmiş ve bu sayede resmî bir devlet yapısına sahip olmasa da devletleşme iddiası taşıyan bir aktör hâline gelmiştir. Bununla birlikte parti sadece ideolojik çizgisiyle değil, iç bölünmeler, hizip mücadeleleri ve dış aktörlerle kurduğu ilişkiler üzerinden de şekillenmiştir. İran İslam Devrimi sonrasında İran’la özellikle de Kum’daki dinî çevrelerle yaşadığı fikir ayrılıkları ise Dava Partisinin kendi siyasal-dinî kimliğini bağımsız biçimde kurumsallaştırabildiğini göstermesi bakımından dikkat çekicidir.
2003 sonrası Irak’ta ise Dava Partisi bir muhalefet hareketinden çok devletin asli kurucu güçlerinden biri hâline dönüşmüştür. Baas sonrası oluşan siyasal boşlukta, Irak’ta güvenlik bürokrasisinden anayasal yapılanmaya, dış politika belirlemesinden mezhep temelli siyasal kutuplaşmanın mimariliğine kadar birçok başlıkta Dava Partisinin etkisi hissedilmiştir. İbrahim Caferi, Nuri el-Maliki ve Haydar el-Abadi gibi partinin içinden çıkan başbakanlar aracılığıyla Dava Partisi, Irak devletinin temel karar alma süreçlerinde uzun süre belirleyici aktör olmuştur.
Bu çalışmanın temel amaçlarından biri; Dava Partisinin bu dönüşümünü tarihsel bir izlenimle kaydetmekten ziyade partinin siyasal işlevini, iç dönüşümlerini, kurumsal çatışmalarını ve Irak’taki Şii siyasetinin evrimi bağlamında merkezî pozisyonunu tartışmaktır. Zira Dava Partisinin tarihini okumak yalnızca bir partinin değil aynı zamanda modern Irak’ın inşa süreçlerinin kırılma noktalarının ve sürekliliklerinin de izini sürmek anlamına gelmektedir.
