Hasan Kanbolat, ORSAM Başkanı, [email protected]
Bu hafta, Irak parlamentosunda bulunan Türkmen kökenli milletvekilleri Ankara’daydı. Irak’ta 7 Mart 2010 tarihinde yapılan genel seçimler Türkmenler için tam bir başarı öyküsü olmuştu. Bir önceki Irak parlamentosunda Irak Türkmen Cephesi’nden (ITC) sadece bir milletvekili bulunuyordu. 7 Mart seçimleri sonrası bu sayı 2’si bayan (Jale Neftçi ve Müdrike Ahmet) olmak üzere 6 olmuştur. Farklı partilerden milletvekili olan 4 kişi ile birlikte Irak parlamentosundaki Türkmen kökenli milletvekili sayısı 10’nu bulmuştur. El-Irakiye listesinde yer alan Irak Türkmen Cephesi’nden milletvekili olanlar: İzzettin Devlet (Musul-Telafer), Müdrike Ahmet (Musul-Reşidiye), Nebil Harbo (Musul-Telafer), Erşad Salihi (Kerkük), Jale Neftçi (Kerkük), Hasan Özmen (Diyala). El-Irakiye listesinden Muhammed Osman (Diyala). Kanun Devleti listesinden milletvekili olanlar: Casim Muhammed Cafer (Selahaddin), Abbas Beyati (Bağdat). Irak İslami Yüksek Konseyi’nden Taki Mevla (Musul-Telafer).
Türkmenler Irak’ta siyaseti son on yılda öğrenmeye başladılar. Osmanlı Devleti’nin sona ermesinden sonra Türkiye’nin uzantısı olarak algılanan Irak Türkmenleri Bağdat iktidarları tarafından yoğun baskı altında tutulmuştu. Bu nedenle, dillerini ve kültürlerini korumakta güçlük çekmişlerdi. Irak siyasi yaşamı içerisinde yer alamamışlardı. Aslında, Irak Türkmenleri her zaman Irak’ın bütünlüğünü savunmuştur. 2003 işgali sonrası bile Irak’ın bütünlüğünü savunmaktan vazgeçmemişlerdir. Irak’ta yoğun teröre rağmen silahlı mücadele içine girmemişlerdir.
7 Mart genel seçimleri sonrası Iraklı Türkmen milletvekilleri bireysel olarak Türkiye’ye gelmiş olsalar bile ilk defa Ankara’ya bir arada gelmişler, birçok temasta bulunmuşlardır. Ankara’ya sadece İzzettin Devlet ve Taki Mevla mazeretleri nedeniyle gelememiştir. Milletvekilleri 14 Ağustos cumartesi akşamı Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun verdiği iftar yemeğinde bir araya gelmişlerdir. 7 Mart genel seçimleri ile birlikte ilk defa Irak siyaseti içerisinde belli bir ağırlığa sahip olan Irak Türkmenleri Bağdat’tan ne istiyor? Gelecek planları nedir?
Irak Türkmenleri, Irak’ın bütünlüğü içerisinde siyasi ve kültürel varlıklarını koruyarak yaşamak istiyorlar. Irak’ın geleceğinin parlak olacağına inanıyorlar. Iraklı Türkmen milletvekilleri Irak parlamentosunda farklı partilerde bulunan Türkmen milletvekillerini ‘Türkmen grubu’ adı altında toplamak istiyorlar. Parlamento başkanının insiyatifi ile kurulabilecek olan resmi gruba (Arapça adı: Mecmua) parlamentoda yer ve kadro veriliyor. Gruplar tayin ve atamalarda etkili olabiliyorlar. Ayrıca, Türkmenler Irak siyasetinde etkili konumlarda da yer almak istiyorlar. Cumhurbaşkanı ve/veya Başbakan ve/veya Meclis Başkanı yardımcılığını istiyorlar. Ayrıca, Irak’ta birinci derecede önemli bakanlıklardan (Petrol, Maliye, İçişleri, Dışişleri, Savunma) biri veya birkaçında bakan yardımcılığını talep ediyorlar. İkinci derecede önemli bakanlıklarda (Elektrik, Yerel Yönetimler, İmar-İskan, Sağlık, Adalet) ise bakan ve/veya bakan yardımcılığını istiyorlar. Önümüzdeki birkaç yıl içerisinde Irak Elektrik Bakanlığı’nın 50 Milyar Dolar yatırım yapması bekleniyor. Irak Petrol Bakanlığı’nın da 500 bin kişiyi istihdam etmesi bekleniyor.
24 Ekim’de Irak’ta nüfus sayımının yapılması bekleniyor. Irak’ta en son Saddam döneminde 1997’de nüfus sayımı yapılmıştı. Türkmen milletvekilleri nüfus sayımının gerçekleri yansıtamayacağı için ertelenmesini istiyorlar. Irak’ta halen cumhurbaşkanı, başbakan, meclis başkanı ve hükümet yok. Siyasi karar alma mekanizması çalışmıyor. Bürokrasi durmuş durumda. Böyle bir ortamda nüfus sayımının yapılmasının sağlıklı olmayacağı yönünde endişeler bulunuyor. Ayrıca, Kürtlerin baskısı altındaki tartışmalı bölgeler de nüfus sayımının tamamen sağlıksız olacağı iddiaları bulunuyor. Nitekim, son bir yıl içerisinde tartışmalı bölgelerde 140. Maddeye karşı çıkan siyaset ve aşiret liderleri Kürt gruplar tarafından baskı altına alınmaya başlamıştı. Özellikle Diyala’da 140. Maddeye karşı olanlar tutuklandı, öldürüldü, göçe zorlandı. Bu baskıyı ne Bağdat görmek istedi ne de Amerikalılar.
Ramazan Bayramına kadar Irak’ta hükümetin kurulması bekleniyor. Görünen o ki Irak siyasetinde fazla bir değişiklikte olmayacak.
