Irak’ta genel seçimler, 2003 yılından bu yana güvenlik kaygıları, mezhepsel rekabet ve yoğun siyasi kutuplaşma arasında şekillenmiştir. 2017 yılından itibaren asayişin sağlanamamasından kaynaklı güvenlik kaygılarında anlamlı bir düşüş yaşansa da mezhepsel rekabet ve siyasi kutuplaşma seçim atmosferini şekillendirmeye devam etmiştir. Seçim dönemlerinde mezhep eksenli söylemlerin sertleştiği; Şii, Sünni ve Kürt blokunun kendi seçmen tabanlarını mobilize etmek için kimlik vurgusunu sıklaştırdığı görülmektedir. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) de Irak’ın diğer bölgelerinde olduğu gibi kimlik vurgusunu seçim döneminde arttırmıştır.
11 Kasım 2025 tarihinde yapılan Irak Parlamentosu Seçimleri, Erbil ve Bağdat arasındaki sorunların çözümü için oldukça önem arz etmektedir. Özellikle petrol gelirlerindeki belirsizlik, bütçe paylaşımı ve IKBY’de memur maaşlarında yaşanan gecikmeler gibi sorunlar, Bağdat-Erbil hattında ilişkileri yıllardır gerginleştirmektedir. Bu bağlamda seçim öncesinde hem taraflar arasında ilişkilerin düzelmesine dair bir beklenti hem de yıllardır süren krizlerden kaynaklı temkinli bir iyimserliğin olduğu siyasi atmosfer görülmüştür. Kürtler söz konusu seçimlerle Bağdat hükûmeti karşısında elini güçlendirecek bir sonuç elde etmeyi hedeflemiştir.
Irak seçimlerinde IKBY’nin elde ettiği sonuçlarda bölgedeki iç dinamikler etkili olmuştur. Söz konusu iç dinamiklerin iki ana unsur tarafından şekillendiği görülmektedir: Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ve Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki rekabet ve ekonomik sorunlar. KDP-KYB arasındaki tarihsel rekabet, her seçimde olduğu gibi bu seçimde de etkisini belirgin bir şekilde göstermiştir. KDP daha çok Erbil ve Duhok’ta güçlü bir aktör olarak öne çıkarken; KYB ise Süleymaniye’de en güçlü siyasi parti olarak dikkat çekmektedir. Bununla birlikte tartışmalı bölgeler statüsünde yer alan Kerkük’te de KYB’nin en güçlü parti olduğu bilinmektedir. Bölgedeki iki güçlü aktör, Irak siyasetinde Kürt blokunun ana eksenini oluşturmaya devam etmektedir. Son yıllarda artan ekonomik sorunlardan dolayı, Irak merkezî hükûmetiyle ilişkilerin nasıl yeniden yapılandırılabileceğine dair merak da Kürt seçmenlerin oy verme eğilimini yönlendirmede etkili olmuştur. Yolsuzluk iddiaları, işsizlik ve ekonomik belirsizliklerden dolayı özellikle genç seçmenlerde memnuniyetsizliğin olduğu IKBY’de, Ulusal Duruş Hareketi (Helwest) alternatif bir parti olarak görülse de KDP ve KYB hâlâ güvenli bir liman olarak kabul edilmektedir.
11 Kasım 2025 tarihinde Irak genelinde yapılan seçimlere katılım oranı yüzde 56,11 olarak açıklanmıştır. Kürt siyasi partileri, Erbil, Duhok ve Süleymaniye’de çoğunluğu elde etmiş; KDP ise Musul’da birinci parti konumuna yükselmiştir. Kerkük’te ise KYB’nin birinci parti olma durumu devam etmiştir. KDP, seçim öncesinde belirlediği en az 1 milyon oy hedefini aşarak elde ettiği 27 sandalye ile Kürt partileri arasındaki liderliğini sürdürmüştür. KYB ise 18 sandalye ile IKBY’deki en güçlü ikinci parti konumunu sürdürmüştür. Ulusal Duruş Hareketi 5, Kürdistan İslami Birliği Partisi (Yekgirtu) 4, Yeni Nesil Hareketi (Newey Nwe) 3 ve Kürdistan Adalet Cemaati (Komal) ise 1 sandalye kazanmıştır. Goran (Değişim) Hareketinden ayrılarak kurulan, Ali Hama Salih’in liderlik yaptığı Ulusal Duruş, ilk kez katıldığı seçimlerde Süleymaniye’den 3, Erbil’den ise 2 milletvekili çıkararak dikkatleri üzerine çekmiştir. Hâlihazırda hükûmetin kurulamadığı IKBY’de daha önce hükûmete katılmayacağını belirterek muhalefette kalacaklarını açıklayan Kürdistan İslami Birliği Partisi oy sayısını yükseltirken Kürdistan Adalet Cemaati ise oy kaybetmiştir. Önceki seçimlerde kazandığı 9 sandalye ile büyük çıkış yapan Yeni Nesil Hareketi ise bu seçimde 3 sandalye elde edebilmiştir. 13 milletvekili ile temsil edilen Kerkük’te ise nihai olmayan ilk sonuçlara göre KYB 4, KDP ise 1 sandalye kazanmıştır. 2021 yılında yapılan seçimlerde Kerkük’te toplamda 6 sandalye kazanan Kürtlerin bu seçimde sandalye sayısının 5’e düşmesi beklenmektedir.
Seçim sonuçlarına göre; IKBY siyasetinde KDP ve KYB iki ana aktör olarak varlıklarını sürdürürken daha küçük partilerin ise belirli bölgelerde oy artışı sağlayarak güçlendikleri görülmektedir. Önceki seçimlerde Goran Hareketi ve Yeni Nesil Hareketinin yaptığı çıkışların bir benzerini 5 sandalye elde eden Ulusal Duruş Hareketi göstermiştir. Bu gelişme, IKBY siyasetinde tamamen durağan bir yapı olmadığını, yeni hareketlerin oluşabileceğini işaret etmektedir. Tarihsel olarak KDP-KYB eksenli bir düzenin olduğu IKBY siyasetinde uzun vadede bir dönüşümün imkânsız olmadığı görülmektedir. Nitekim; genç seçmen odaklı, reformcu yeni hareketlerin oy kazanması, geleneksel KDP-KYB dengesinin uzun vadede sarsılabileceğini göstermektedir. Bu durum kısa vadede gerçekçi bir beklenti olmasa da uzun vadede dengeli ve kademeli bir dönüşümle birlikte mevcut yapıda bir çeşitliliğin sinyalini vermektedir. Noşirvan Mustafa’nın hayatını kaybetmesi sonrası parti içi liderlik krizi yaşayan Goran Hareketinin güç kaybetmesi gibi Ağustos 2025’te Şahsuvar Abdulvahit’in tutuklanması sonrası lidersiz kalan Yeni Nesil Hareketinin yükseliş trendi tersine dönmüştür. Dolayısıyla yeni partilerin tabanları adres değiştirse de varlığını sürdürmektedir.
Genel olarak bakıldığında, IKBY’nin önünde hem fırsatlar hem de risklerin olduğu görülmektedir. Kürt partilerin genel olarak oy sayılarını artırması IKBY için olumlu bir sonuç olarak görülmektedir. Fakat alınan oy sayısı ile elde edilen sandalyeler arasında eşitsizliğin olduğunu dolayısıyla seçim sonuçlarının parlamentodaki sandalye sayılarına adil bir şekilde yansımadığını belirten Kürt partilerinin yetkilileri Irak’taki seçim yasasında değişiklik yapılması çağrısında bulunmuştur. Nitekim Kürt partilerin parlamentodaki temsil gücü; özellikle petrol ihracatı, memur maaşları, bütçe krizi gibi yıllardır çözülemeyen sorunlar karşısında merkezî hükûmete karşı Erbil hükûmeti için büyük önem arz etmektedir. Bununla birlikte Bağdat ile yapılacak pazarlıkların uzaması durumunda IKBY’deki ekonomik kriz gittikçe derinleşecektir. Böyle bir senaryoda, toplumdaki memnuniyetsizliğin artmasıyla birlikte Erbil hükûmeti üzerindeki baskılar da gittikçe büyüyecektir. Bu durumda yeni siyasi aktörlerin yükselmesi, KDP-KYB gibi geleneksel partiler arasındaki ilişkilerin seyrini etkileyebilir.
Sonuç olarak 11 Kasım 2025 Irak Parlamentosu Seçimleri, IKBY için önemli sinyaller vermiştir. Mesud Barzani liderliğindeki KDP, seçim öncesi 1 milyon oy hedefine ulaşmayı başarmış ve güçlü pozisyonunu korumuştur. Parti içi kriz ve çatışmaların devam ettiği KYB ise güçlü pozisyonunu korusa da Lahur Talabani’nin başarısız bir seçim performansı gösterdiği görülmektedir. Ekim 2024’te yapılan IKBY parlamento seçimlerinde yaklaşık 291 bin oyla 15 sandalye kazanarak üçüncü parti olan Yeni Nesil Hareketinin son seçimlerde yaklaşık 137 bin oy alarak büyük bir düşüş yaşaması da oldukça dikkat çekmektedir. Aynı şekilde Ekim 2024’te 33 bin oy alan Halk Cephesi son seçimde yaklaşık 19 bin oy alarak ciddi bir oy kaybı yaşamıştır. Fakat yeni bir parti olan Ulusal Duruş Hareketinin elde ettiği başarı, reformcu ve alternatif politika söylemlerinin Kürt seçmenlerde karşılık bulduğunu göstermektedir. Bu durum, bölgenin gelecekte daha rekabetçi bir siyasi yapıya evrilebileceğine dair ihtimalleri güçlendirmektedir. Son olarak Kürt partilerin Irak parlamentosunda elde ettiği temsil gücü, Erbil-Bağdat arasındaki mevcut sorunlara dair yapılan görüşmelerde etkili bir rol oynayacaktır.
