Ortadoğu Analiz Kasım-Aralık / Cilt:16 / Sayı:139

4 dakika okuma süresi

ORSAM’dan

2025 yılının son çeyreği, Ortadoğu’nun hafızasın­da kalıcı izler bırakacak gelişmelerle başladı. Savaş­lar Ortadoğu halklarının neredeyse gündelik rutin­leri arasına girdi. Yemen’den Gazze’ye insanlığa bir utanç vesikası olarak kalan zulümler Doha saldırısı ile birlikte işgalci güçlerin sınır tanımazlığını yeni­den gözler önüne serdi. Ancak Ortadoğu aynı zaman­da umudun da coğrafyasıdır. Bu süreçte müzakereler, yeniden yapılanma planları ve güç dengelerinin ye­niden şekillenmesine de tanıklık ettik. Ne var ki bu gelişmelerin merkezinde yine bir halkın acısı, bir toprak parçası­nın kuşatılmışlığı vardı: Filistin.

7 Ekim 2023 sonrasında de­rinleşen Gazze işgali insanlık vic­danına yönelmiş sistematik bir saldırı olarak tarihe geçti. Ulus­lararası kamuoyunun sessizliği, İsrail’in uyguladığı şiddetin do­zunun artırmasına zemin hazır­larken bu durum tarihsel olgu olduğu düşünülen bir sürgünün nasıl soykırıma evrildiğini gözler önüne serdi. Biz de bu sayımızın dosya konusunu “İşgalden Sür­güne, Sürgünden Soykırıma: Fi­listin” olarak belirledik.

Dosya kapsamında İsmail Yay­lacı’dan Haydar Oruç’a Erdal Kur­ğan’dan Tolga Bilener’e ve Peren Birsaygılı Mut’a kadar birçok kıymetli akademisyen, Filistin meselesine tarihsel, siyasal ve ahlaki pers­pektiflerden yaklaşarak kapsamlı analizler sundular. Ayrıca Avi Shlaim ve Ramzy Baroud gibi Filistin me­selesi üzerine çalışan önemli isimlerle yapılan röpor­tajlar da sayımıza derinlik katmaktadır. Kültür-sanat bölümünde Emine Deniz Kaya’nın kaleme aldığı “200 Metre” film analizi ve İrem Yaşar’ın okuma önerile­ri, meselenin toplumsal ve bireysel yansımalarını da gündeme taşımaktadır.

ORSAM olarak bu iki aylık süreçte sadece Filistin değil tüm Ortadoğu’daki gelişmeleri yakından takip ettik. Irak seçimlerini yakından izlediğimiz bu sü­reçte yaşanan gelişmeler, ülkedeki siyasi istikrar­sızlığı gözler önüne sererken Kerkük ve Musul’daki saha çalışmalarımız, Türkiye-Irak ilişkileri bağla­mında yeni perspektifler sunmaya devam etti. Ayrıca “Terörsüz Türkiye” hedefi doğrultusunda PKK’nın silah bırakma sürecine yönelik gelişmeleri de değer­lendirmeye devam ediyoruz.

Suriye’de SDG’nin merkezî hükûmetle entegras­yonu ve Şam yönetimiyle varılan “ilkesel anlaşma”, ülkenin kuzeydoğusundaki fiili yapıların geleceğine dair yeni soruları gündeme getirirken Süveyda’daki gelişmeler Suriye’de bütüncül yaklaşımları zorlamak­tadır. Diğer yandan Ahmed Şara’nın Moskova ziyareti ve Putin ile görüşmesi, Rusya-Su­riye ilişkileri ve bölgedeki küresel güçler rekabetinde yeni bir döne­min habercisi olabilir.

Körfez’de ise Katar, Gazze ateşkesinde oynadığı ara bulu­culuk rolüyle öne çıkarken Suudi Arabistan ve Çin arasındaki or­tak tatbikatlar, bölgedeki güven­lik mimarisinde çok merkezli bir yönelimin ipuçlarını vermekte­dir. BAE’nin Gazze’nin yeniden inşasında oynayacağı muhtemel roller, ekonomik diplomasinin jeopolitik boyutunu da tekrar gündeme taşıdı.

Kuzey Afrika’da Cezayir’in rekor savunma bütçesi ve Su­dan’daki iç çatışmalar, bölge­nin savunma ve güvenlik odaklı gündeminde bir değişiklik olmadığını gösteriyor. Bu tablo, Ortadoğu’nun savunma ve güvenlik mimarisi­nin değişen dinamiklerini de yeniden düşünmemizi gerektiriyor. Bir önceki sayımızda bu konuyu dosya olarak ele almıştık; bu sayıda da gelişmeleri izleme­ye devam ediyoruz.

ORSAM olarak bu dönemde gerçekleştirdiğimiz paneller, saha çalışmaları, raporlar ve yayınlarla sa­dece takip eden değil; aynı zamanda yön veren, analiz eden ve öneri üreten bir düşünce kuruluşu olma mis­yonumuzu sürdürdüğümüzü de belirtmek isterim.

Dr. Kadir Temiz

ORSAM Başkanı