Bilgay Duman, ORSAM Ortadoğu Uzmanı, [email protected]
Irak'ta 7 Mart'ta yapılan parlamento seçimlerinde 91 sandalye kazanarak seçimin galibi olan Irakiye Listesi’nin lideri ve Irak eski Başbakanı İyad Allavi, seçimlerden sonra ilk kez Ankara’ya geliyor. Allavi’nin ziyareti Irak’ta hükümet kurma çalışmalarının tüm hızıyla sürdüğü bir döneme denk gelmesi itibarıyla önem arz ediyor. Ziyaretin, Bağdat’taki 11 bin sandıktan çıkan oylarının yeniden sayılmasına karar verilmesinin ardından gerçekleşmesi ise durumu ayrıca önemli kılıyor. Zira başkentteki oyların yeniden sayılması, Irakiyye Listesi’ni çok az bir farkla takip eden Başbakan Nuri El Maliki’nin birincilik konumuna geçmesine neden olabilir. Diğer taraftan, Allavi’nin Türkiye’yi ziyareti Neçirvan Barzani, Adil Abdülmehdi, Tarık El Haşimi ve Sadr Grubu temsilcileri gibi Irak’ın önde gelen siyasetçilerinin son haftalarda Ankara’da yaptıkları temaslar dikkate alındığında olağan karşılanmalıdır.
Türkiye’nin Irak politikası bazı Iraklı siyasetçiler tarafından zaman zaman eleştirilse de aslında net çizgilere sahip. Türk yetkililer, Irak’ta geniş katılımlı ve her grubun içerisinde yer aldığı bir “ulusal birlik” hükümetinden yana olduklarını sık sık ifade ediyor. Zaten Türkiye’ye Irak’taki her siyasi, etnik ve dini gruptan ziyaret gerçekleştirilmesi Ankara’nın Iraklı tüm gruplara aynı yakınlıkta olma politikasıyla örtüşüyor. Hâlihazırda Allavi’nin Türkiye’ye gelmeden önce yapmış olduğu açıklamalar da yapıcı nitelikte. Bağdat’taki oyların yeniden sayımına ilişkin yaptığı açıklamada, bu karara karşı çıkmayarak, sadece şeffaf bir biçimde yapılması gerektiğini ifade etmesi hem Irak’taki politik sürece katkı hem de kendine güvenin bir göstergesi olarak nitelendirilebilir. Diğer taraftan Irakiye Listesi yetkililerinin Allavi-Maliki koalisyonundan bahsetmeleri de hükümet kurulması çabalarında olumlu mesafe alınmasını sağlayabilir. Bu anlamda Türkiye’nin de süreci desteklemesi ihtimal dahilinde gözüküyor. Zira Türkiye, Maliki’nin başbakan olduğu son 4 yıllık süreçte, Irak hükümetiyle yakın ilişkiler geliştirdi. Diğer taraftan Türkiye’nin Allavi’nin Listesine sıcak baktığı da bilinen bir gerçek. Bu nedenle Allavi ve Maliki arasındaki uzlaşma temelinde kurulacak bir hükümet Irak’taki özellikle mezhepsel gerginliklerin tekrar gün yüzüne çıkmasını engelleyebilir. Zaten Irak’ın istikrarını olumsuz yönde etkileyen belki de en önemli sorun mezhepsel gerginlikler. Geniş katılımlı bir hükümet sorunun aşılması yönünde en makul formül gibi görünüyor. Ancak geniş katılımlı bir hükümet kurulmasının önündeki en büyük sorun Allavi ile Maliki’nin bir arada bulunması gibi görünüyor. Hükümet içerisinde kimin hangi bakanlığı alacağı ise daha büyük bir tartışma konusu. Bu arada Allavi’nin listesiyle birlikte seçimlere katılan ve özellikle Musul’da Kürt gruplarla aralarında gerginlik olan Nuceyfi grubunun hükümette temsil edilip edilmeyeceği veya temsil edilecekse Kürt gruplarla aralarında nasıl bir ilişki tesis edileceği belirsiz. Sonuç olarak hükümet kurma sürecindeki tek sorun büyük listeler arasındaki çekişme değil. Diğer taraftan içine Türkiye, İran ve ABD gibi ülkeleri içine alan bölgesel ve küresel dengeler meselenin bir başka boyutunu oluşturuyor. Özellikle bölgesel güçlerin Irak’taki istikrara katkı yapma isteği ve öz veri düzeyi, hükümet kurma sürecinde belirleyici olabilir. Özellikle Allavi ve Maliki’nin bir araya gelmesiyle oluşacak bir hükümet, bazı konularda anlaşamayan ülkeleri ortak noktada buluşturabilir.
Şunu da belirtmek gerekir ki Allavi’nin Türkiye ziyareti Türkmenler açısından da önem taşıyor. Türkmenlerin en büyük siyasi kuruluşu olan Irak Türkmen Cephesi, seçimlere Allavi’nin liderliğindeki Irakiyye listesi ile katılmış ve 5 milletvekili çıkarmıştı. Bu anlamda Türkmenlerin de birinci çıkan listenin içerisinde yer alması Türkmenlerin Irak’taki siyasi süreçte daha aktif olmasına yardımcı olacaktır.
Sonuç olarak, Allavi’nin Türkiye ziyaretinin Irak’taki politik sürecin daha sağlıklı işlemesine katkıda bulunacak sonuçlar ortaya çıkarması beklenebilir. Allavi bu konudaki ipuçlarını, 27 Nisan’da Ankara’da ORSAM tarafından düzenlenecek konferansta yapacağı konuşmada verebilir.
