Küresel ısınma ve su kaynaklarının bilinçsizce tüketimi sonucunda tüm dünyada su sıkıntısı
yaşanmaktadır. Bu raporda atık suyun çevreye zarar vermeyecek bir şekilde yapay sulak alanlar ile arıtımı ve arıtılmış suyun sulamada tekrar kullanımı hakkında bilgiler verilecek ve bu konuda Türkiye ve İsrail’de yapılan çalışmalara yer verilecektir.
Su sıkıntısının yanı sıra havanın, toprağın ve su kaynaklarının kirliliği de Dünya’da başlıca sorunlardan birisi haline gelmiştir. Arıtılmamış atıksular hiçbir işlem yapılmadan doğrudan araziye deşarj edildiğinde akarsuların ve toprağın kirliliğine sebep olmakta, topraktan sızarak yeraltısularının da su kalitesini bozmaktadır. Akarsulara doğrudan deşarj edilen arıtılmamış atıksular akarsular ile denizlere taşınarak akarsuların denize karıştığı yerlerde deltaların ve kıyı sularının kirlenmesine sebep olmaktadır. Tüm bu nedenlerden dolayı atıksu arıtımı çevre kirliliğinin önlenmesi bakımından çok önemlidir.
Atıksu arıtımında atıksu arıtma tesisleri veya doğal arıtma yöntemleri kullanılmaktadır. Nüfusun ve debinin fazla olduğu yerlerde aktif çamur, uzun havalandırmalı aktif çamur, stabilizasyon havuzu, ardışık kesitli reaktör, damlatmalı filtre ve membran sistemleri atıksu arıtma tesislerinde arıtma yöntemleri olarak kullanılmaktadır. Özellikle Ortadoğu ülkelerinde deniz suyundan içmesuyu olarak elde edilmesinde de kullanılan ters ozmoz yönteminin de bulunduğu membran sistemleri atıksu arıtımında da kullanılmaktadır. Ancak membran sistemleri Avrupa ve ABD’de bile kullanımı yaygın olmayan pahalı metotlardır. Aktif çamur yöntemi atıksu arıtma tesislerinde kullanılan en yaygın atıksu arıtma yöntemlerinden birisidir. Ancak atıksu arıtma tesisleri enerji, işgücü ve yüksek yapım maliyeti gerektiren pahalı sistemlerdir. Atıksu arıtma tesisi inşa etmeye mali kaynakları elverişli olmayan ülkeler doğal atıksu arıtma yöntemlerini tercih etmektedirler. Ayrıca doğal atıksu arıtma yöntemlerinden olan yapay sulakalanlar nüfusu küçük yerleşim yerlerinde Avrupa ve ABD gibi gelişmiş ülkelerde de kullanılmaktadır. Bu çalışmada yapay sulak alanların atıksu arıtımı ile ilgili teknik detaylar verildikten sonra Türkiye ve İsrail’de yapılmış olan yapay sulak alanlar ile ilgili bilgiler verilecektir.
Arıtılmış atıksuyun sulamada kullanılması da su sıkıntısı çeken İsrail gibi ülkelerde yaygın olan bir yöntemdir. Türkiye’de de İller Bankası tarafından yaptırılmış olan bazı atıksu arıtma tesisi projelerinde de uzun havalandırmalı aktif çamur yöntemi ile ileri arıtma ve dezenfeksiyonişlemi uygulanan arıtılmış atıksular sulama amaçlı barajlara veya sulama havuzlarına deşarj edilmekte ve burada toplanan sular sulama suyu olarak kullanılmaktadır. Gelişmiş ülkelerde ileri arıtma ve dezenfeksiyon işlemi uygulanmış arıtılmış atıksular yeraltı suyunun suni beslenmesinde kullanılmakta ve akiferde yeraltısuyu ile karışan arıtılmış atıksu kuyular ile çekilerek sulama suyu olarak kullanılmaktadır.
