Bilgay Duman, ORSAM Ortadoğu Uzmanı, [email protected]
Türkmenlerin en büyük siyasi kuruluşu olan Irak Türkmen Cephesi (ITC), bu yıl 15. yılını kutluyor. Irak’ta Türkmen siyasi mücadelesinin başını çeken ITC, bugüne gelene kadar ciddi mesafeler kaydetmiş görünüyor. Bu anlamda ITC’nin geçmişine bakmakta fayda var. 24 Nisan 1995 tarihinde kurulan ITC’nin ilk genel merkezi Erbil’de açılmıştır. Erbil’de yıldan yıla genişleyen ITC’nin son aşamada 17 adet bürosu bulunmaktaydı. Ayrıca bir televizyon ve bir de radyo istasyonu kurulmuştu. ITC’nin kurucu Başkanı Turhan Ketene’dir. Daha sonra 1996’da Sinan Çelebi (şimdi Irak’ın kuzeyindeki bölgesel yönetimin Sanayi ve Ticaret Bakanı), 1997’de Vedat Arslan (Irak’ın kuzeyindeki bölgesel yönetimin eski Sanayi Bakanı), 2000’de Sanan Ahmet Kasap ve 2003’te Faruk Abdullah Abdurrahman ITC başkanı olmuştur. 2005’ten itibaren ise başkanlık görevini Sadettin Ergeç yürütmektedir. Bu arada 2003’te yapılan 3. Türkmen Kurultayı’nda ITC’nin genel merkezi Erbil’den Kerkük’e taşınmıştır. Daha sonra 2005’te ITC’nin Erbil’deki bütün bürolarına el konulmuştur.
ITC adına alınan kararlar daha önce her iki yılda bir yapılan ve daha sonra süresi 3 yıla çıkarılan Türkmen kurultaylarında alınmakta ve ITC başkanı bu kurultaydan seçilmektedir. Ayrıca kurultaylarda Türkmen Milli Meclisi’nin 71 kişilik üyeleri de seçilmektedir. ITC’nin Türkiye (Temsilci Sadun Köprülü), İngiltere (Temsilci Sündüs Abbas), Almanya (Ganim Osman), Belçika (Temsilci Hasan Aydınlı), Suriye (Temsilci Suphi Nazım Tevfik) ve Kuzey Amerika (Temsilci Asıf Serttürkmen) olmak üzere 6 dış temsilciliği bulunmaktadır. Ayrıca Irak içerisinde de başta Kerkük olmak üzere, Bağdat, Musul, Selahattin, Diyala, Vasit, Erbil, Süleymaniye ve Duhok’ta yüze yakın irtibat bürosu vardır. Internette “www.kerkuk.net” adresi üzerinden Türkçe, Arapça, İngilizce, Farsça, Almanca ve Rusça olmak üzere 6 dilde yayın yapmaktadır. ITC teşkilatı başta başkan olmak üzere Yürütme Kurulu, Türkmen Meclisi, İl Başkanlıkları, İdari ve Mali Dairesi, Halkla İlişkiler Dairesi, Sağlık Dairesi, Eğitim ve Kültür Dairesi, Sivil Toplum Kuruluşları, Enformasyon Dairesi, Siyasi Daire, Güvenlik Dairesi, Dış İlişkiler Dairesi ve Seçim Dairesi’nden oluşmaktadır. ITC’nin, teşkilat yapılanmasına bakıldığında bir siyasi partiden daha çok hükümetsel bir yapılanma dikkati çekmektedir. Zaten ITC’nin kuruluş amacının da partiler üstü bir yapılanma ile Türkmenlere toplumun ihtiyaç duyacağı her türlü hizmeti vermek olduğunu söylemek mümkündür. Bu anlamda ITC eğitim, kültür, sosyal ve ekonomik yardımlar yapmakta, sağlık hizmetleri sunmaktadır. Ayrıca ITC, diğer Türkmen sivil ve siyasi kuruluşlara da destek olmakta ve dönem dönem çeşitli yardımlarda da bulunmaktadır. Dolayısıyla Türkmen kuruluşlarının çoğunun ITC ile paralel bir politika izlediği ifade edilebilir. ITC’nin, 2003’ten bu yana Irak’taki yeni siyasi süreçte kendini kanıtladığı ve 2010 seçimlerinden güçlenerek çıktığını söylemek yanlış olmayacaktır. ITC, 2005’te yapılan 2 seçime de katılmış, ITC’nin önderliğinde Irak Türkmenleri Cephesi olarak girilen 30 Ocak’taki seçimlerde 93 bin 408 oy alarak 3 milletvekili çıkarmıştır. 15 Aralık’taki seçimlerde ise Musul dışında tek başına katılan ITC 87 bin 993 oy alarak 1 milletvekili; Musul’da Irak Uzlaşma Cephesiyle yaptığı koalisyon sonucu da 2 milletvekili elde etmiştir. 2010 seçimleri ise ITC adına büyük bir başarı olmuş ve Irakiye Listesi ile yapılan koalisyon sonucu aldığı 127 bin 989 oyla 5 milletvekili çıkarmıştır. Böylece seçimlerde milletvekili çıkaran tek Türkmen kuruluşu olmuştur. ITC Irak’ta pek çok siyasi kuruluşun başaramadığını yapmış ve üç seçimde de ayakta kalmayı başarabilmiştir. ITC’nin Türkmen kuruluşlar arasında meşruiyetini kanıtladığını ifade etmek yanlış olmayacaktır. Yine de ITC’nin dönem dönem bazı Türkmenler tarafından eleştirilmektedir. Ancak politik mücadele geçmişi henüz yeni olan bir toplum içerisinden çıkmış ve ayakları üzerinde yeni durmaya başlayan bir kuruluşun zaman zaman yanlış politikalar üretmesi ve uygulaması doğal bir durumdur. Bu nedenle yapılan hataların düzeltilmesi için yapıcı bir tutum benimsenmesi, Türkmenlerin Irak’taki siyasi arenada “Türkmen” milli kimliğiyle yer alması açısından önem arz etmektedir. Diğer taraftan ITC’nin de bu süreçte yapılan eleştirilere karşı bir cephe almayıp, yapılan hatalardan ders çıkarması, kapsayıcı, birleştirici ve bütünleştirici olması, Türkmenlerin Irak siyasetinde daha iyi bir noktaya gelmesine yardımcı olacaktır.
