Bilgay Duman, ORSAM Ortadoğu Uzmanı
29 Eylül 2013 Pazar günü Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ne (IKBY) bağlı Erbil’de bombalı araçlarla birlikte intihar eylemcilerinin de yer aldığı büyük bir saldırı yaşandı. Saldırıya ilişkin farklı bilgiler gündeme gelse de sonuç olarak 7 kişi hayatını kaybederken, 67 kişinin de yaralandığı IKBY Sağlık Bakanlığı tarafından açıklandı. Ayrıca saldırıda 6 teröristin de çatışmada öldürüldüğü ifade edildi. IKBY İçişleri Bakanlığı’ndan verilen bilgilere göre Erbil’in 60’lık caddesi olarak ifade edilen bölgesinde bulunan Asayiş Güçleri Merkezi’ne (Emniyet Genel Müdürlüğü olarak da ifade edilebilir) yapılan saldırıda 2 bombalı araç kullanıldığı, saldırı gerçekleştirmek isteyen 5 intihar eylemcisinin ise vurulduğu açıklandı. Ancak bölgede 5 ayrı patlama gerçekleştirildiğine yönelik haberler çıktı. Bu saldırı, 2007’den bu yana Erbil’de gerçekleştirilen en büyük saldırı olarak kayıtlara geçti. Saldırının yapılış tarzına bakıldığında El-Kaidenin kullandığı yöntemler olduğu görülüyor. Zira çeşitli sosyal medya ve paylaşım sitelerinde El-Kaide bağlantılı Irak-Şam İslam Devleti Örgütü’nün bu saldırıyı üstlendiğine yönelik açıklamalar yayınlandı. Ancak bununla ilgili kesin ve net bir bilgi şimdilik açıklanmadı. Buna rağmen saldırının neden yapıldığına ilişkin birkaç yorum yapmak mümkündür. Özellikle bu saldırının Irak-Şam İslam Devleti Örgütü tarafından yapılmış olma ihtimali, Suriyeli Kürtlerle El-Nusra Cephesi arasındaki mücadeleyi gündeme getirmektedir. Bilindiği gibi El-Nusra Cephesi, Suriye’nin kuzeyindeki Kürt yerleşimleri üzerinde baskı yapmakta ve başta PYD olmak üzere Kürt gruplarla çatışmaktadır. IKBY yönetimi de Suriye’nin kuzeyinde etkinliğini arttırmak istemekte ve bu nedenle Suriye Kürtlerine destek vermektedir. Bu nedenle hem El-Nusra Cephesi’nin hem de Irak-Şam İslam Devleti Örgütü’nün El-Kaide ile bağlantısı düşünüldüğünde IKBY içerisinde böyle bir eylem yapmış olabileceği yorumunu yapmak mümkündür. Diğer taraftan yaklaşık bir hafta önce Hemrin bölgesinde El-Kaide bağlantılı Kürt İslamcıların radikal silahlı örgütü olan Ensar El-İslam ile peşmergeler arasında çatışmaların yaşandığı haberleri çıkmıştır. Bu anlamıyla bölgede El-Kaide’nin etkin eylemler gerçekleştirme potansiyelini de ortaya koymaktadır. Ayrıca El-Kaide’nin etkin olduğu bilinen Musul’da da Kürtlerin siyasi ve askeri etkinliğinin rahatsızlık yarattığı söylenmektedir.
Yapılan saldırının yöntemine bakıldığında, planlı ve organize bir saldırı olduğunu ifade etmek mümkündür. Irak şartlarında oldukça yoğun korunan bir bölgede bu büyüklükte bir saldırının rastgele yapılabilmiş olduğunu söylemek yanlış olacaktır. Saldırı yapılan yerin Asayiş Güçleri Merkezi olması da ayrıca önemlidir. Saldırı sıradan korunan bir binaya değil, IKBY’nin iç güvenlik gücü olan polis mahiyetindeki birimin genel merkezine yapılmış olması da önemlidir. Bu noktada IKBY güvenlik birimlerindeki zafiyetin de söz konusu olduğu ifade edilebilir. Nitekim bu durum IKBY’nin kontrolü altındaki illerde 2007’den bu yana bir şiddet eyleminin gerçekleşmemesinin yarattığı rahatlıktan da kaynaklandığını söylenebilir. Zira IKBY’nin kontrolü altındaki illerin özellikle güvenlik açısından Irak’ın en istikrarlı bölgesi olarak ifade edilmektedir. Hatta IKBY’nin resmi reklam kampanyalarında bu vurgu açıkça dile getirilmektedir. Irak’ın diğer illerine nazaran IKBY gerçekten de güvenlik ve siyasi açıdan istikrarını 2003 sonrasında sağlamayı başarabilmiştir. Ancak bu saldırı, Irak şartları düşünüldüğünde güvenliği sağlamanın kolay olmadığını gösterir niteliktedir. Her ne kadar IKBY, Irak’ın diğer bölgelerine göre daha iyi korunan ve güvenlik birimleri kurumsallaşmış bir yapı içerse de Irak’ın diğer bölgelerinden sızma yaşanması ihtimali bu saldırıda olduğu gibi net olarak görülmektedir.
Burada asıl önemli olan IKBY’nin bundan sonraki süreci nasıl yöneteceğidir. Bu saldırı sonrasında IKBY’ye bağlı Erbil dışındaki Süleymaniye ve Duhok’ta da olağanüstü önlemler alındığı gelen haberler arasındadır. Saldırının IKBY’deki seçimlerin hemen ardından yapılmış olması da bölge halkı üzerinde bir travma yaratabilir. 21 Eylül 2013’te IKBY’de yapılan parlamento seçimlerinin ilk resmi sonuçlarının açıklandığı 28 Eylül’den bir gün sonra gerçekleştirilen saldırı, bu seçimlere ciddi bir katılım sağlayan bölge halkını olumsuz etkileyecektir. Diğer taraftan IKBY iç siyasetinde ise olumlu bir etki yarattığı göze çarpmaktadır. Saldırı sonrasında IKBY’deki tüm Kürt partileri birliktelik çağrısı yapmıştır. Bu çağrı seçim sonuçlarının ardından bütün partilerin bir arada olacağı geniş katılımlı bir koalisyon hükümetinin kurulması olasılığını gündeme getirebilir. Yaklaşık yüzde 38 oyla ilk sırayı alan KDP, hükümeti istediği doğrultuda kuracağını ilan etse de bölgede birlikteliği sağlamak için diğer partilerin de desteğine ihtiyaç duyabilir. Aksi takdirde bölgedeki partiler arasındaki anlaşmazlık istikrarsızlık peşinde olan tarafların avantaja çevirebilecekleri bir hale dönüşebilir.
Öte yandan bu saldırı seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından birinci parti olarak çıkan KDP’ye de açık bir mesaj olarak değerlendirilebilir. KDP, ABD’nin Irak’ı işgalinin ardından 2003’ten sonraki yaklaşık 10 yıllık süreçte IKBY’nin ana yürütücü gücü olmuştur. KDP ve KYB arasında bulunan stratejik ittifaka rağmen IKBY’deki hükümet 8 yıl KDP, 2 yıl ise KYB tarafından yönetilmiştir. Bu nedenle KDP ana aktör konumuna yükselmiş ve IKBY’deki otoritesini sağlamlaştırmıştır. Nitekim 21 Eylül 2013’te yapılan seçimlerin sonuçları da bu durumu kanıtlar niteliktedir. Ancak Erbil’deki saldırı, KDP’nin bölgedeki her duruma hakim olmadığının göstergesi olarak da algılanabilir. Sonuç olarak bu saldırı hem KDP’yi hem diğer partileri hem de IKBY halkını tedirgin etmiştir. Saldırıların istenmeyen bir biçimde devam etmesi, bölge istikrarına gölge düşürecektir. Özellikle IKBY’nin Türkiye başta olmak üzere üçüncü tarafların çekim alanı olması ve önemli yatırımların yapılması dikkate alındığında saldırıların devam etme olasılığı bile bölgedeki kalkınmayı zayıflatabilecek niteliktedir.
