Bilgay Duman, ORSAM Ortadoğu Uzmanı
Geçtiğimiz günlerde medya organlarında yer alan bir haber gündemi meşgul ediyor. Irak El-Kaidesi olarak bilinen Irak İslam Devleti adlı örgüt tarafından 8 Nisan 2013’te yayınlanan bildiride Suriye’deki El-Nusra Cephesi ile birleşildiği ve bundan sonra birlikte mücadele edileceği açıklandı. Irak İslam Devleti Örgütü’nün lideri olarak bilinen Ebubekir El-Hüseyni El-Kureyşi El-Bağdadi’nin ses kaydı olarak yayınlanan bildiride, Irak İslam Devleti ve Nusra Cephesi’nin Irak ve Şam İslam Devleti adı altında birleşeceği ifade edildi. Bu bildirinin hemen ardından 10 Nisan 2013’te de El-Nusra Cephesi bir bildiri yayınladı. El-Nusra Cephesi lideri Ebu Muhammed El-Colani tarafından yayınlanan bildiride, Irak İslam Devleti ile birleşildiğine yönelik çıkan haberlerin doğru olmadığı, Irak İslam Devleti’nin El-Nusra Cephesi’ne danışmadan karar aldığı ifade edildi. Bununla birlikte El-Nusra Cephesi’nin El-Kaide lideri Eyman El-Zevahiri’ye biat ettiği açıklandı. Ayrıca Irak’ta edindikleri tecrübelerden fayda gördükleri ve Irak’taki cihatçılardan hayır, cömertlik ve kerem gördükleri ifade edilmiştir. Irak İslam Devleti liderine yardım projeleri sunulduğu ve bunun kabul edildiği de açıklanmıştır. Irak İslam Devleti’nin mallarının yarıya bölündüğü ve bazı kişilerin Irak’tan Suriye’ye gönderildiği ifade edilmiştir.(1)
Irak İslam Devlet ve El-Nusra Cephesi arasındaki birleşme El-Nusra Cephesi tarafından “şimdilik” reddedilmiş olsa da hem Suriye hem Irak hem de Ortadoğu’daki politik dengeler açısından önemli verileri beraberinde getiriyor. Suriye’deki birçok bombalı saldırıdan sorumlu tutulan El-Nusra Cephesi, bu bildiriyle El-Kaide’ye bağlılığını ilk kez birincil elden açıklamış oldu. Ancak El-Kaide’yle örgütsel bağlılığı açısında El-Nusra Cephesi’nin zemin kaybedeceği söylenebilir. Zira El-Kaide lideri Eyman El-Zevahiri, Irak İslam Devleti’nin bildirisinden birkaç gün önce Müslümanları şeriat devleti kurulması yönünde bir bildiri yayınlamış, Müslümanlara ülkelerini baskıcı rejimlerden ve yabancı askerlerden özgürleştirmeleri ve İslam Halifeliğinin, dini bir devletin kurulması için çalışmaları ve birlik olmaları konusunda çağrıda bulunmuştur.(2) Bildirinin hemen ardından Irak İslam Devleti de 8 Nisan 2013’te yukarıda ifade edilen bildiriyi yayınlamıştır. Bu anlamıyla Irak İslam Devleti, El-Kaide’ye tam bağlılığını göstermiştir. Diğer taraftan El-Nusra Cephesi Zevahiri’ye yönelik biat açıklaması yapsa da birleşme kararına uymamış gözükmektedir. Bu durum Nusra Cephesi’ne verilen dışarıdan gelen “cihatçı” desteğini azaltabilir. Suriye’deki El-Nusra Cephesi’ne en büyük desteğin Irak’taki “cihatçılardan” verildiği bilinmektedir. Zaten El-Nusra Cephesi lideri El-Colani de bunu yayınladığı ses kaydında açıkça ifade etmiştir. El-Colani Irak’tan Suriye’ye geçmiş ve Suriye’deki Beşşar Esad rejimi ile savaşmaya başlamıştır. Irak-Suriye sınırındaki kontrolsüzlük ve iki ülkedeki toplumsal geçişkenlik düşünüldüğünde El-Nusra Cephesi’nin dışarından destek bulması zorlaşabilir. Ancak El-Nusra Cephesi 2011’den itbaren Beşşar Esad rejimi ile savaşmaya başladığından beri Suriye’deki unsurlarla İslam devleti kurmak için mücadele ettiğini iddia etmekte ve Suriye halkından destek aramaktadır. Ancak hem Suriye’deki muhalefetin desteklediği en büyük silahlı grup olan Özgür Suriye Ordusu hem de halk tarafından radikal eylemleri dolayısıyla tepki görmekte ve kabul edilmemektedir. Ayrıca El-Nusra Cephesi başta ABD olmak üzere Batılı güçler tarafından da terörist örgüt olarak ilan edilmiştir. Bu yüzden Suriye muhalefetine destek veren batılı güçler de El-Nusra Cephesi’ne tepki koymakta ve destek vermemektedir. Bu durum Suriye’deki muhalif mücadele El-Nusra Cephesi’nin meşruiyetini kaybetmesine neden olmaktadır. Zira Irak’ta El-Kaide’ye karşı mücadele etmek amacıyla aşiretler tarafından ABD’nin yardımıyla kurulan Sahva güçleri benzeri yapıların Suriye’de de kurulabileceğine yönelik haberler çıkmaktadır. Bu durum Beşşar Esad’ın elini güçlendirebilir. Suriye’de de El-Nusra’ya karşı Sahva benzeri yapılanmaların ortaya çıkması, muhalefetin gücünü böleceğinden muhalefeti zayıflatacaktır. Buradan hareketle Suriye’deki çözümün daha da zorlaşacağını söylemek mümkündür.
(1)http://www.radiosawa.com/content/jabhat-alnusra-to-be-part-of-alqaeda-iraq/221690.html
ve Ebu Muhammed El-Colani’nin ses kaydı için bkz.
http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=z8pmEPuAz9c Erişim: 12 Nisan 2013.
(2)http://www.pressmedya.com/manset/14172/eymen-el-zevahiriden-seriat-cagrisi-video.html, Erişim: 12 Nisan 2013.
