Yrd. Doç. Dr. Serhat Erkmen, ORSAM Danışmanı, Ahi Evran Üniversitesi Ulus. İlişk. Bölümü Öğr. Üyesi
Kuzey Irak’ta 25 Temmuz günü bölgesel parlamento ve başkanlık seçimleri bir arada yapılacak. Sonuncusu 2005 yılında gerçekleşen seçim sonucunda Meclis’teki 111 sandalyenin 104’üne KDP-KYB ittifakı sahipti. Ancak, bu seçimlerin çok daha renkli ve çekişmeli geçmesi bekleniyor. Geçen seçimlere toplamda 13 liste katılmıştı. Bu seçime ise 5’i ittifaklardan oluşmak üzere 24 siyasi grup katılacak. 11’i, bölgede yaşayan azınlıklara ayrılan Meclis’teki sandalyeler için verilecek mücadele bölgenin gelecekteki siyasi yaşamı hakkında da önemli ipuçları sağlayacak gibi görünüyor. Seçimde 111 sandalye için 507 aday yarışacak. Seçime katılan gruplar arasında en önemlileri şöyle sıralanabilir: Seçimin en güçlü listesi KDP-KYB ittifakının oluşturduğu Kürdistan Listesi’dir. Listenin başbakan adayı ve lideri olarak ön plana çıkartılan kişi halen Irak Başbakan Yardımcılığı görevini de yürüten, KYB’nin de önde gelen isimlerinden biri olan Barham Salih’tir. Halen Meclis’in yüzde 80’inden fazlasını kontrol bu ittifakın seçimden gücünü koruyarak çıkmayı hedeflediği söylenebilir. Seçimin en ilginç ve ön plana çıkarılan aktörlerinden birisi ise Değişim Listesi’dir. KYB’nin eski ileri gelenlerinden Nevşirvan Mustafa’nın liderliğini yaptığı oluşumun, KDP-KYB ittifakına karşı güçlü bir muhalefet yürüttüğü görülmektedir. KYB’den ayrılan kişilerin oluşturduğu bu oluşumun, Süleymaniye bölgesinde güçlü olduğu, ancak uzun yıllardır karşılaşmış oldukları sorunlar ve baskılar nedeniyle Erbil’de yaşayan bölge halkından da destek alabileceği belirtilmektedir. Değişim Listesi seçim sürecinde asıl olarak bölgedeki yolsuzluklara ve adaletsizliklere vurgu yapmıştır. Kerkük, kendi kaderini tayin hakkı, petrol, federasyon gibi konularda KDP ve KYB’de çok da farklı düşünmeyen bu grubun seçimde 20 sandalye kazanması büyük bir başarı olarak kabul edilmelidir. Seçimlere giren diğer bir önemli ittifak ise Hizmet ve Reform listesidir. Bu liste geçmişte Kuzey Irak’ta KDP ve KYB’den sonra üçüncü güç olarak kabul edilen Kuzey Irak’taki İslamcı partilerin solcu patilerle oluşturduğu bir koalisyondur. Koalisyonu oluşturan grubun en güçlü ayağı bölgenin en güçlü İslamcı partisi olan Kürdistan İslami Birliği’dir. İttifakın bir diğer İslamcı unsuru, Ali Bapir’in liderliğini yaptığı Kürdistan İslami Grubu’dur. Ancak bu ittifakın sol ayağı ise Kürdistan Sosyalit Demokratik Partisi ve Gelecek Partisi’nden oluşmaktadır. Bu dört partiyi bir araya getiren şeyin, seçim sisteminde birlikte hareket ederek daha çok sandalye kazanmak olduğu söylenebilir. Bu oluşum da bölgedeki yolsuzluklara ve ekonomik sorunlara vurgu yapmaktadır. Bu nedenle koalisyonun ismi de “hizmet” ve “reform” gibi bölgede ilgi çeken kavramlardan seçilmiştir. Bu partilerin dışında seçime girecek listelerin en önemlileri ve temel özellikleri şöyle sıralanabilir:
Surçi aşiretinin desteklediği Kürdistan Muhafazakâr Partisi listesi; bölgenin köklü İslamcı hareketlerinden Kürdistan İslami Hareketi Listesi; solcu partilerden oluşan Sosyal Adalet ve Özgürlük Listesi; Celal Talabani’nin kayınbiraderi ve KYB’nin en önemli kurucularından İbrahim Ahmet’in oğlu olan Halo İbrahim Ahmet’i liderliğini yaptığı İlerleme Listesi. Ayrıca Meclis’te azınlık olarak sayılan gruplara ayrılmış sandalyeler için de bir mücadele yürütülmektedir. Bu mücadelede en şanslı gruplar Türkmenler adına Erbil Türkmen Listesi, Hıristiyanlar adına ise Yonadam Hanna’nın liderliğini yaptığı Rafideyn Listesi’dir. PKK’ya destek veren Heva Partisi’nin seçime katılması ise yasaklanmıştır.
Başkanlık için ise beş aday yarışacaktır. En güçlü adayın Mesut Barzani olduğu seçimde diğer adaylar, Değişim Listesi’nin desteklediği Kemal Miravdeli, İlerleme Listesi’nin adayı olan Halo İbrahim Ahmet, Hüseyin Germiyani ve Ahmet Muhammet Resul’dur. Mesut Barzani’nin seçimi zorlanmadan kazanması beklenmektedir. Bununla birlikte, Değişim Listesi’nin performansının yükselmesi halinde Barzani’nin oyunun yüzde 65-70 civarında olması beklenebilir. Uluslararası gözlemcilerin de katılacağı seçimin sonuçları önümüzdeki yıllarda Kuzey Irak’ta ortaya çıkabilecek siyasi hayata ve bölgenin geleceğine büyük etkiler yapabilecektir. Seçimi büyük çoğunlukla KDP-KYB ittifakının kazanması sürpriz olmayacaktır. Diğer partilerin kazanacakları sandalye sayısının KDP-KYB’nin meclisteki hâkimiyeti üzerindeki rolü muhtemelen sınırlı olacaktır. Ancak özellikle Değişim Listesi’nin alacağı oy, bölgede uzun yıllardır KDP ile KYB arasındaki güç dengesinden oluşan siyasi yapıyı etkileyebilecektir. Bu seçimdeki performansına göre belki de gelecekte Değişim Listesi’nin KYB’nin yerini alarak Kuzey Irak’a yeni bir güç unsuru olup olmayacağına ilişkin göstergeler ortaya çıkabilir. Son dönemde Iraklı Araplar ile güç mücadelesi artan Kürtlerin kendi içlerindeki güç mücadelesinin sonucu da merakla beklenmektedir.
