Suriye kamuoyunda bir süredir beklenen kabine değişikliği Mayıs ayı itibarıyla gerçekleşti. Bu değişiklikle birlikte bazı valiliklerde de görev değişimleri yaşandı. Tarım Bakanlığı, Enformasyon Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile Humus, Lazkiye, Deyrizor ve Kuneytra valiliklerine yeni atamalar yapıldı. Söz konusu atamalar kapsamlı ve bütüncül bir dönüşüme işaret etmese de, yeni Suriye dönemindeki ilk olması nedeniyle hem yurt içinde hem de uluslararası kamuoyunda dikkat çekti.
Ayrıca son aylarda Suriye’nin iç siyasi meselelerine ilişkin farklı tartışmaların gündeme gelmesi, yönetimin gerçekleştireceği değişikliklerin niteliğini daha da önemli bir merak konusu haline getirmiştir.
Suriye kamuoyundaki tartışmalar ve en kritik atama
Suriye kamuoyunda iç siyasi meselelere ilişkin tartışmalar farklı temalar etrafında şekillenmekte, bu tartışmaların önem ve gerçeklik düzeyi ise birbirinden farklılaşmaktadır. Kamuoyunda öne çıkan tartışmaların mahiyetini anlamak açısından, özellikle Suriye yönetimine yakın etkili figürlerin dile getirdiği görüşler dikkat çekmektedir. Bu bağlamda dikkat çeken örneklerden biri, Suriye yönetimine yakınlığıyla bilinen gazeteci Musa el-Omar’ın Şubat ayında Suriye devlet televizyonunda yaptığı açıklamalar oldu. El-Omar’ın bazı kamu kurumlarındaki nepotizm uygulamalarını eleştirmesi ve bunun fırsat eşitliğine zarar verdiğini vurgulaması, ayrıca Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın farklı bakanlıkların performansını yakından takip ettiğine ilişkin açıklamalar öne çıkmıştır.
Aynı dönemde, Suriye Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanlığı Arap İşleri Dairesi Başkanı ve Halk Meclisi Yüksek Seçim Komitesi Başkanı Muhammed Taha el-Ahmed’in kaleme aldığı bir görüş yazısında kurumsal reformu savunması ve liyakate dayalı modern bir yönetim anlayışının inşa edilmesi gerektiğini vurgulaması da benzer şekilde dikkat çekmiştir. Söz konusu yazı, bir yandan sistem içerisinden gelen bir öz eleştiri olarak değerlendirilirken, diğer yandan reform sürecine ilişkin bir işaret olarak yorumlanmıştır.
Yeni atamaların, kamuoyunda yürütülen bu tartışmaların gölgesinde gerçekleştiği dikkate alındığında, en kritik değişiklik Cumhurbaşkanı Şara’nın, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği görevini yürüten kardeşi Mahir Şara’yı görevden alarak yerine Abdurrahman Bedreddin el-Ama’yı ataması oldu. Söz konusu değişiklik, Suriye yönetiminin iç kamuoyundaki nepotizme ilişkin algıyı değiştirmeye yönelik bir adım olarak değerlendirilebilir. Buna karşın, Mahir Şara’nın ilerleyen süreçte farklı bir göreve atanıp atanmayacağına ilişkin belirsizlik sürmektedir. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği görevini üstlenen el-Ama ise daha önce Humus Valisi olarak görev yapmış, öncesinde de İdlib’deki Kurtuluş Hükümeti bünyesinde kalkınma ve insani ilişkiler dahil olmak üzere çeşitli idari görevlerde bulunmuştu.
İki bakan ve dört valinin değişimi
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği’nin yanı sıra Tarım Bakanlığı, Enformasyon Bakanlığı ile Humus, Lazkiye, Deyrizor ve Kuneytra valiliklerine yeni atamalar yapılmıştır. Tarım Bakanlığı’na Emced Bedr yerine, bakan yardımcısı ve Haksız Kazanç İle Mücadele Komisyonu Başkanı Basel Hafız el-Suveydan atanmıştır. Enformasyon Bakanlığı’na ise Hamza el-Mustafa’nın yerine, Şam Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Halid Fevvaz Zarur getirilmiştir. Böylece Mart 2025’ten bu yana Suriye’de kapsamlı olmasa da ilk kabine değişikliği gerçekleşmiştir.
Valiliklere yapılan yeni atamalara bakıldığında, Humus Valiliği’ne, ilde İç Güvenlik Komutanlığı görevini yürüten Merhef Halid el-Nassan atanmıştır. Böylece el-Nassan, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği görevine geçen el-A‘ma’nın yerini almıştır. Güvenlik durumu ve toplumsal fay hatlarının en hassas olduğu illerden biri olarak görülen Humus’ta bu tür terfi niteliğindeki atamalara bakıldığında, söz konusu bürokratların görev performansının yönetim tarafından olumlu değerlendirildiğini söylemek mümkündür.
Lazkiye Valiliği’ne ise Suriye Limanlar Genel Müdürü ve Kara ve Deniz Sınır Kapıları Genel İdaresi Başkan Yardımcısı Ahmed Ali Mustafa atanmıştır. Söz konusu atama, Suriye yönetiminin kıyı bölgesindeki ekonomik ve lojistik altyapıyı yeniden yapılandırma arayışının bir yansıması olarak değerlendirilebilir.
Kuneytra Valiliği’ne Gassan İlyas el-Seyyid Ahmed atanmıştır. El-Seyyid Ahmed, Mart 2025’ten bu yana Deyrizor valisi olarak görev yapmış ve Aralık ayında Suriye yönetiminin SDG/YPG’ye karşı başlattığı operasyon sırasında görevde bulunarak Deyrizor’un hükümet kontrolüne geçiş sürecini yönetmiştir. Suriye-İsrail sınır hattında yer alması nedeniyle Kuneytra’daki valilik görevinin de kritik bir öneme sahip olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Öte yandan bu atamayla birlikte, Kuneytra’nın eski valisi Ahmet Dalati’nin Şam kırsalında sürdürdüğü iç güvenlik komutanlığı görevine odaklanması mümkün olacaktır.
Son olarak, Ziyad Fevvaz el-Ayiş Deyrizor Valiliği’ne atanmıştır. Şubat 2026’dan itibaren operasyon sonrası Suriye Hükümeti ile SDG arasındaki anlaşma sürecini takip etmekle görevlendirilen cumhurbaşkanlığı temsilcisi el-Ayiş, böylece Suriye’nin kuzeydoğusunda iki kritik görevi aynı anda üstlenmiş bulunmaktadır.
Söz konusu değişim, kapsamlı bir reformdan ziyade sınırlı hedeflere odaklanan bir revizyon olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede atamaların, bir yandan nepotizme ilişkin algıyı değiştirmeyi, diğer yandan bürokratların farklı görevlerde deneyim kazanmasını amaçladığı söylenebilir. Suriye’de yeni dönemde ilk uygulama olması nedeniyle dikkat çekici olan bu değişikliklerin, zaman içinde daha rutin hale gelmesi muhtemeldir.
Diğer taraftan, devrim sonrasında Suriye yönetiminin güvenlik ve dış politika alanlarında karşılaştığı temel meydan okumaları büyük ölçüde kontrol altına almasının ardından, toplumsal beklentilerin giderek kurumsal reform ve ekonomik iyileşme alanlarına kaydığı görülmektedir. Bu bağlamda söz konusu beklentilerin karşılanması, Suriye yönetimi açısından yeni dönemin en önemli sınamalarından birini oluşturmaktadır.
