Taki El-Mevla, Irak İslam Yüksek Konseyi Üyesi ve Irak Hac-Umre Komisyonu Başkanı. Irak Türkmeni. Türkçeyi akıcı konuşuyor. Irak siyasetinde saygın bir ağırlığı bulunuyor. Efsanevi bir kişiliği olmasına rağmen oldukça mütevazi. Zeki, esprili ve saygılı. Ankara-Sheraton’un sıradan otel yemeğini beğendiğini söyleyecek kadar ev sahibini üzmemeye özenli. Çevresine pozitif bir enerji yayıyor. Taki El-Mevla, 13-15 Haziran tarihleri arasında beraberindeki heyet ile Ankara’daydı. Yaz sıcağına rağmen Ankara-Bağdat arasında serin rüzgarlar eserken, iki halk arasında siyasetçiler de dahil olmak üzere her düzeyde ılık ve tatlı rüzgarlar esmeye devam ediyor. Ortadoğu’da siyasetçi bile yeri geldiğinde siyaset ile arasına bir mesafe koymasını bilir. Bu sayede, sert rüzgarlar bile meltemlerin habercisi olabilir.
Taki El-Mevla, Ankara’da Diyanet İşleri Başkanlığı ile görüştü. Türkiye’nin hac ve umre organizasyonu tecrübesinden yararlanmak istiyor. 2012’de Irak Hac ve Umre Komisyonu olarak 31 bin 466 kişiyi hacca göndermişler. Bu rakam vilayetlere göre nüfusları oranında dağıtılıyor.
Taki El-Mevla, Irak’ta şiddetin yeniden tırmanışından rahatsız. Bu durumu, “Irak halkı arasında fitne çıkarmak isteyen tarafların eylemleri” olarak görüyor. Irak’ın istihbarat güçlerinin zayıf olduğunu, kontrol noktalarının fazla olmasının bir anlamı olmadığını, nitelikli ve kaliteli elemanların olmasının önem taşıdığını vurguluyor. Taki El-Mevla, Irak’ta siyasetin cepheleşmesinden de rahatsız. En iyi çözüm yolunun sorunların parlamentoda konuşulması olarak görüyor. Hükümetin yıkılmasının Irak’a fayda sağlamayacağını, bütün tarafların sorumluluk alması ve taviz vermesi gerektiğini, imza meselesinin Maliki’nin elini iyice güçlendirdiğini düşünüyor. Erken bir seçim beklemiyor ve yaklaşık 1,5 yıl sonra zamanında bekliyor. Ancak, yerel seçimlerin 2013’ün başında yapılabileceğini belirtiyor.
Taki El-Mevla, Kürtlere kızgın. Kürtlerin Irak’ta anayasaya aykırı işler yaptığına inanıyor, “Irak’ta federalizm yeniden konuşulmaya başlandı. Ancak, Kürtler gibi bir federal yapılanma Irak’ı parçalanmaya götürür. Her vilayetin ya da bölgenin kendi ordusu, kendi maliyesi, kendi istihbaratı gibi bir devlete ait kurumları olursa bu federalizm değil, parçalanmadır. İdari federalizmden yanayız. Kürtler, Irak Kürdistan’ı dışında birçok yerin kontrolünü ele geçirmiş durumdalar. Irak’ın her yerinde, her kademesinde yerleşmiş durumdalar. Ancak, bir Türkmen ya da Arap’a kendi yönetimlerinde yer vermiyorlar. Halen hükümetten yüzde 17 pay almaya devam ediyorlar. Biri Türkiye biri de İran olmak üzere iki sınır kapısının gelirini alıyorlar. Petrol anlaşmaları yapıyorlar. Bir de peşmerge bütçesini Irak hükümetinden ayrıca istiyorlar. Yaklaşık, 1 milyar 300 milyon dolar. Başbakan Nuri El-Maliki’nin bunu kabul ettiği söyleniyor. Ama Maliki bunu yalanladı. Kürtler son siyasi krizde de kazançlı çıktılar. Sünni ve Şiileri birbirlerine düşürdüler, kendileri bütün kaldı. Irak merkezi hükümeti düşerse yine Kürtler kazanır. Bağdat ile Erbil arasında en büyük üç sorun; peşmergelerin bütçesi, petrol anlaşmaları meselesi ve Kürtlerin kendi sınırları dışında istedikleri yerlerdir. Kerkük çok önemli bir sorun. Mesut Barzani ile birkaç yıl önce görüştüğümde ona bir teklifte bulundum. Türkmenler, Kürtler ve Araplar arasında yönetimin yüzde 33 oranında paylaşılacağı bir sistem kurmayı önerdim. Bu yönetimin de bir başkanlık komisyonu olurdu. Barzani, 140. Maddenin uygulanması konusunda diretti. Böyle bir çözüm bulunamayacağını söyledim. Kerkük’te taraflar arasında bir anlaşma olmadığı takdirde Kerkük, Kürtlere kalmaz. Kürtler, Telafer’e de girmek istediler. İzin vermedik. Şimdi Duhok ve Telafer’i birleştirmek ve böylece Telafer’i Kürt Bölgesi’ne katmak istiyorlar. Biz bunu kabul etmeyiz.” Taki El-Mevla, Musul’a bağlı bir ilçe olan Telafer’in il olması gerektiğini her ortamda dile getirmiştir. 2003’ten sonra Telafer’de yaşanan olayların ardından Basra ve Kerbela civarına yerleşen Türkmen ailelerin Telafer’e geri dönüşlerinin sağlanması gerektiği üzerinde de durmuştur.
Taki El-Mevla, Türkiye ile ilişkilerin bozulmasını istemiyor. Türkiye-Irak arasında yeni sınır kapılarının açılmasını istiyor.
