Analiz

IŞİD’in Dönüşümü ve Önümüzdeki Yeni Meseleler

Yıllar süren kuvvet biriktirme neticesinde 2014 yazında Irak Şam İslam Devleti (IŞİD)’in kaydettiği askeri ilerleme örgüt üzerindeki dikkati hızla yükselen biçimde artırmıştır. Irak’taki Sünni nüfusun marjinalleştirilmesinden 2003 işgaline ve Irak’ın yeniden yapılandırma sürecine dair ekonomik ve yasal güçlüklerden örgütün kayda değer ekonomik kaynaklarına ve yabancı terörist savaşçı (YTS) akışına kadar pek çok neden örgütün yükselişini anlamlandırmak adına irdelenmiştir. 
Son yıllarda ise özellikle Musul ve Rakka’nın örgütten geri alınması ve dolayısıyla örgütün evvelce kontrol ettiği çok ciddi miktarda toprağın elinden çıkmasıyla bir diğer önemli araştırma sorusu gündeme gelmiştir: IŞİD-sonrası dönem ve nitelikleri. Her ne kadar örgüt fiziki alanını, prestijini ve finansal kaynaklarını çok büyük oranda kaybetmiş olsa da halen IŞİD 2.0 olarak nitelenebilecek bir yapı şeklinde kalan insan gücü, dünya genelinde terör saldırılarına ilham verme kabiliyeti ve dijital mirasıyla tehdit oluşturması mümkün görünmektedir. Örgüt sahada askeri olarak yenilmiş olarak değerlendirilmesine karşın uluslararası güvenlik çalışanların odağının kendi üzerinden çekilmesini sağlayacak düzeyde tehdit edici bir varlık sürdürmesi mümkündür.
Bu araştırmada, ORSAM Güvenlik Çalışmaları Uzmanı Dr. Göktuğ Sönmez bu kapsamda önümüzdeki meselelere dair bir analiz sunmaktadır. Dr. Sönmez örgütün yeni hareket tarzı, geri dönen yabancı terörist savaşçılar ve bunlara yönelik nasıl stratejiler geliştirilmesi gerektiği, IŞİD 1.0 sonrası Sahraaltı Afrika’dan Orta Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyada yaşanması muhtemel rekabet ve örgütün ciddi bir düşüş tecrübe etmiş olsa dahi diğer gruplara ilham vermeye devam edecek olan dijital varlığı ve mirasına odaklanmaktadır. Bu çalışmanın IŞİD sonrası dönem ya da IŞİD 2.0 dönemine dair gelişen literatüre katkı sağlamasını, karar alıcılara değerli tavsiyeler ve öngörüler sunmasını ve gelecekteki araştırmalar için yeni ufuklar açmasını umuyoruz.